Bị cắt khỏi SWIFT, Nga hiện đang dùng hệ thống thanh toán nào?

Kể từ khi Chiến tranh Ukraine bắt đầu, một loạt các lệnh trừng phạt của phương Tây đã làm tê liệt nền kinh tế Nga và tàn phá hệ thống tài chính của nước này.

Quốc gia này đã bị cắt phần lớn khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT, bị theo dõi và hạn chế quyền truy cập vào 630 tỉ USD dự trữ ngoại hối, các nhà tài phiệt Nga bị tịch thu hơn 17 tỉ USD.

Nhưng trong tám năm qua, Nga đã luôn chuẩn bị cho viễn cảnh tồi tệ nhất.

Vào tháng 6/2014, chỉ ba tháng sau khi xâm lược Bán đảo Crimea, nước này đã thiết lập hệ thống thanh toán của riêng mình để giúp xử lý các giao dịch thẻ tín dụng trong nước. Hệ thống thẻ thanh toán quốc gia, được người Nga gọi là NSPK, đã tiếp tục xử lý các giao dịch thẻ tín dụng trong cuộc giao tranh gần đây nhất ở Ukraine. 

Mặc dù Mastercard, Visa, American Express, PayPal và Discover đều đã tạm ngừng hoạt động ở Nga, công dân của họ không gặp phải tình trạng gián đoạn như nhiều người nghĩ.

Mastercard chia sẻ rằng thẻ tín dụng do các ngân hàng Nga phát hành không còn được công ty này hỗ trợ nữa. Thẻ tín dụng hiện hành tại Nga hiện được xử lý qua một thứ gọi là “Switch”, do Ngân hàng Trung ương Nga điều hành. 

Tiến sĩ Leo Lipis, Giám đốc điều hành của công ty tư vấn ngành thanh toán Lipis Advisors, nói rằng Switch là một trung tâm giao tiếp, kết nối các ngân hàng khác nhau liên quan đến một mạng lưới thanh toán.

Điều này có nghĩa là người tiêu dùng Nga dựa vào thẻ do địa phương phát hành có biểu tượng Mastercard vẫn có thể sử dụng thẻ của họ như bình thường, ông Lipis lưu ý.

Một phát ngôn viên của Mastercard đã xác nhận rằng công ty không có khả năng chặn các giao dịch nội địa ở Nga, nhưng họ cũng không nhận được lợi ích gì từ chúng. Điều này là do Mastercard, cùng với các công ty phương Tây khác, đã ký một thỏa thuận để các giao dịch của họ được xử lý bởi NSPK vào năm 2015.

Người Nga vẫn bị chặn sử dụng thẻ tín dụng phương Tây bên ngoài đất nước, nhưng điều đó chỉ giúp ích cho mục tiêu giữ tài sản của Điện Kremlin khỏi đổ ra nước ngoài. Các lệnh trừng phạt cũng thúc đẩy công ty thẻ tín dụng của Nga, MIR, được xây dựng dựa trên NSPK và thuộc sở hữu của Ngân hàng Trung ương Nga. 

Logo hệ thống thanh toán MIR của Nga. Ảnh: Reuters.

Khi MIR ra mắt vào cuối năm 2015, người Nga đã chậm chạp trong việc áp dụng thẻ này. Sau đó, chính phủ yêu cầu các nhân viên khối công, những người nhận quỹ nhà nước và trợ cấp phúc lợi, phải sử dụng thẻ thanh toán MIR, tạo ra sự tăng trưởng mới cho công ty.

“Khi bạn quay trở lại năm 2015, Visa và MasterCard đã chia thị trường Nga theo tỷ lệ 50-50. Đến năm 2020 thì thị trường đã chia làm 3” ông Lipis nói. 

Ngày nay, có hơn 100 triệu thẻ MIR được phát hành, theo công ty. Và với việc các công ty thẻ tín dụng Mỹ rời khỏi Nga, MIR có thể dễ dàng tăng thị phần của mình hơn.

Trong những năm gần đây, các quốc gia khác, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Trung Quốc, cũng đã phát triển hệ thống thanh toán của riêng họ để hạn chế ảnh hưởng từ các công ty thẻ tín dụng Mỹ và hạn chế những thiệt hại do bất kỳ lệnh trừng phạt nào gây ra. 

Sau cuộc chiến gần đây, ngân hàng lớn nhất của Nga, Sberbank, đã chuyển sang Union Pay của Trung Quốc và Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) nhằm lách các lệnh trừng phạt của phương Tây và phát hành thẻ mới.

Union Pay có thỏa thuận với nhiều mạng lưới thẻ tín dụng châu Âu và Mỹ, cho phép xử lý thẻ nước ngoài thông qua hệ thống thanh toán của họ và được chấp nhận ở một số nước phương Tây, đặc biệt là ở các điểm du lịch, ông Lipis cho biết. 

Chuyên gia về hệ thống thanh toán lưu ý rằng Union Pay của Trung Quốc có thể đang tự mở ra "các lệnh trừng phạt thứ cấp" từ phương Tây nếu cố ý giúp các ngân hàng Nga lách lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, khi nói đến việc xử lý các giao dịch ở nước ngoài, MIR của Nga và hệ thống thanh toán của Trung Quốc không phải là "sự thay thế thích hợp" cho các hệ thống thanh toán của Mỹ như Visa và Mastercard. Vì hai hệ thống này thực hiện ít hơn 0,5% tổng giá trị thanh toán được thực hiện qua SWIFT.

Có thể bạn quan tâm:

 Người dân Thượng Hải "bấn loạn" trong bối cảnh COVID bao trùm

Nguồn Fortune