Thần thoại Hy Lạp đã tạc nên hình tượng thật đẹp về một chàng trai tóc vàng khỏe mạnh, cầm trên tay cây đàn lia hoặc cây cung bạc. Chàng, con trai thần Zeus, được xem là đại diện của ánh sáng, chân lý và nghệ thuật, là hiện thân của khả năng xua tan bóng tối, xua tan sự hoài nghi và ngu dốt. Chàng là Thần Ánh sáng Apollo.
Một ngày trung tuần tháng 10.2008, Cung điện Buckingham (London, Anh quốc) chào đón một vị khách mời là một người đàn ông mang hai dòng máu Anh - Iraq, vóc người tầm thước, tóc nâu đen, nụ cười thân thiện. Ông đến để đón nhận danh hiệu cao quý MBE (Member of British Empire) của Nữ hoàng Anh Elizabeth II vì những cống hiến cho nền giáo dục quốc tế, đặc biệt là ở Việt Nam. Ông là Khalid Muhmood, “cha đẻ” của hệ thống giáo dục ngoại ngữ Apollo ở Việt Nam. Và cái tên Apollo mà Khalid chọn cho “đứa con” của ông chính là xuất phát từ câu chuyện về vị thần ánh sáng kia.
Thái tử Charles thay mặt Nữ hoàng Anh trao tặng danh hiệu này cho ông. Khalid đã xa gia đình khá lâu nên sự có mặt của bố mẹ ông hôm đó đã làm ông rất xúc động. Khalid kể lại, pha chút bông đùa: “Điều ấy làm tôi vui sướng lắm! Nhưng nhiều bạn bè Việt Nam lại tưởng tôi nhận bằng MBA, vì chữ MBE và MBA phát âm nghe loáng thoáng giống nhau…”.
Một ngày năm 1995 tại Hà Nội. Người đứng đầu Hãng Hàng không Singapore Airlines tại Việt Nam đến gặp Khalid, trao cho ông 300 USD và xin gửi một cậu bé đánh giày mà ông gặp ở phi trường vào học tiếng Anh ở Apollo. Khalid rất ngạc nhiên. Nhưng ông còn ngạc nhiên hơn khi sau một năm học, Thanh, cậu bé nhỏ thó ngày nào, tiến bộ rất nhanh. Bây giờ, Thanh đã là một người đàn ông “to hơn cả tôi” (như cách Khalid nói vui) và quản lý 4 khách sạn lớn tại Hà Nội.
Thanh có một cô em gái, cũng được Apollo nhận vào làm lao công. Song cô bé tiến bộ rất nhanh và không bao lâu sau đã trở thành một trong những nhân viên chăm sóc khách hàng có năng lực ở Apollo. Không ít nhân viên ở Apollo cũng bắt đầu từ những công việc tương tự, rồi vươn lên trở thành những nhân viên tài chính giỏi. Điều này càng khiến Khalid Muhmood an tâm rằng, cuộc hành trình của ông đến Việt Nam hoàn toàn ý nghĩa.
Đến Việt Nam
“Tôi đến Việt Nam năm 1992. Đó là chuyến công tác kết hợp đi du lịch. Nhân tiện, tôi cũng muốn xem liệu Việt Nam có thể mang đến cơ hội để tôi theo đuổi lý tưởng giáo dục của mình không. Lúc đó, đường phố Việt Nam không có nhiều xe máy như bây giờ, rất ít xe hơi”, Khalid bắt đầu câu chuyện về cuộc hành trình của mình.
19 tuổi, ông đã mang nặng một lý tưởng giáo dục. Sau khi tốt nghiệp đại học tại Anh, Khalid bắt đầu thực hiện niềm khao khát của mình bằng công việc dạy tiếng Anh ở Singapore và đi thăm nhiều nước châu Á khác. Khalid nhận ra: Singapore và Malaysia có nền giáo dục quá tốt, Indonesia tuy đẹp và thân thiện nhưng tinh thần hiếu học chưa cao, Trung Quốc thì quá rộng lớn. Và lần đến Việt Nam năm 1992 đã cho Khalid niềm tin rằng đây là sự lựa chọn đúng đắn.
“Một tinh thần hiếu học, những nỗ lực sống phi thường diễn ra trên khắp Việt Nam khi đó”, Khalid nhớ lại. Ông nhận thấy không chỉ giới trí thức mà rất nhiều bác tài xích lô, những người lao động chân tay cũng rất chịu khó mày mò học và thực hành Anh ngữ khi gặp người nước ngoài. Đó là một trong nhiều lý do để Khalid và vợ ông, Arabella Peters chọn Việt Nam làm “quê hương thứ hai” của họ.
Arabella sinh ra trong một gia đình có nền tảng kinh doanh tại Anh. Cha mẹ cô sở hữu một cửa hàng bán đồ gỗ gia dụng. Trong khi đó, song thân của Khalid lại là những người cống hiến cho giáo dục. Đây cũng là một tiền đề hình thành lý tưởng nghề nghiệp của Khalid.
Khalid và Arabella học cùng trường đại học ở Anh. Họ yêu nhau và cùng quyết định rời Anh quốc đến châu Á vì sự nghiệp của Khalid. Khalid đùa: “Cha mẹ Arabella hẳn sẽ rất nhớ cô ấy! Thời gian đầu, họ thường hỏi cô ấy vì sao lại quyết định đến sống và làm việc tại châu Á. Họ còn nói rằng, họ sẽ “giết” tôi nếu tôi mang cô ấy đi!”.
Năm 1994, Khalid và Arabella trở lại Hà Nội để bắt đầu sự nghiệp. Tình trạng của họ lúc đó, như cách Khalid chia sẻ: “Không gia đình. Không biết tiếng Việt. Không quen ai. Không internet. Không email. Có rất ít người nước ngoài ở đây!”.
Khalid và Arabella bắt đầu những nỗ lực đầu tiên để mở rộng mối quan hệ với cộng đồng người Việt. Với niềm đam mê bóng đá, Khalid tham gia vào một đội bóng người Việt, cũng là cách để ông tìm bạn. “Tôi không nhớ rõ người bạn Việt đầu tiên mà tôi quen là ai nữa. Nhưng người hỗ trợ nhiều cho công việc ban đầu của tôi là ông Trần Văn Nhung (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)”, Khalid chia sẻ.
Qua thông tin từ những người lãnh đạo trong ngành giáo dục ở Việt Nam, Khalid quyết định chọn Hà Nội là nơi “ra quân” của Apollo. Ông nói: “Tôi muốn làm việc gì cũng phải thật minh bạch và hợp pháp. Thời điểm đó, tôi chưa thể kết luận rõ ràng về tiềm năng phát triển tại TP.HCM. Trong khi ở Hà Nội, tôi và Arabella có thể trao đổi nhiều thông tin với các lãnh đạo Bộ Giáo dục. Mặt khác, nhu cầu về giáo dục ở Hà Nội lúc đó rất lớn, nhiều dự án giáo dục của Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á cũng được tập trung ở đây”.
Không có nhiều trung tâm ngoại ngữ vào thời điểm ấy và Apollo là trường dạy ngoại ngữ 100% vốn nước ngoài đầu tiên được cấp phép. Khalid chia sẻ: “Ngay cả chuyện được cấp phép lúc đó cũng rất khó khăn. Quá nhiều thủ tục. Quá nhiều người chỉ để quyết định một việc”.
Vì có quá ít trung tâm ngoại ngữ nên khi vừa mở cửa Apollo đã nhanh chóng thu hút được gần 100 học viên. Một tháng sau, con số này tăng gấp đôi và tiếp tục tăng trong 4 tháng kế tiếp. Nhưng chỉ sau 6 tháng, số học sinh bắt đầu giảm thê thảm. Khalid tự hỏi tại sao, trong khi nhân viên của ông cũng không thể có lời đáp. Khalid buộc phải cho nhân viên nghỉ Tết đến gần 1 tháng vì hoạt động kinh doanh không hiệu quả (“bây giờ thì chỉ nghỉ được vài ngày thôi”, Khalid cười).
Cho nên, ông chia sẻ với chúng tôi bằng một câu tiếng Việt lơ lớ: “Chúng tôi phân công: Arabella làm marketing, còn tôi là Khalid, làm giáo viên (nghĩa là trách nhiệm của ông là tổ chức lại việc đào tạo, tìm kiếm giáo viên)”. Trong bối cảnh thị trường còn ít đối thủ khi đó thì làm marketing không quá khó, nhưng tìm giáo viên lại là chuyện khác.
Ông chia sẻ: “Khi đó, chưa có nhiều người nước ngoài muốn đến Việt Nam làm việc. Chính gia đình tôi cũng hỏi tại sao tôi lại muốn sống ở Việt Nam, trong khi chiến tranh trên đất nước này vừa mới kết thúc chưa lâu và nền kinh tế vẫn chưa qua khỏi thời kỳ bao cấp. Nhưng tôi cảm nhận được một tương lai tốt đẹp ở đây và tin rằng mọi việc đều có thể giải quyết”.
Rồi Khalid và Arabella đã nhiều lần trở về Anh, gặp gỡ các giáo viên ở đất nước họ, thuyết phục và mời đến Việt Nam. Cuối cùng mọi thứ đã sáng sủa dần!
Ngày nay, việc tìm kiếm giáo viên đã dễ dàng hơn nhiều. Khalid cho biết, hiện nay, khoảng 80% giáo viên nước ngoài có xu hướng ở lại Việt Nam 1-2 năm rồi đi, còn 20% gắn bó lâu dài. Như vậy, không khó để tìm giáo viên.
“Công thức” chọn giáo viên của Khalid là người nước ngoài có chứng chỉ CELTA (Certificate in English Language Teaching to Adults - chứng chỉ giảng dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ) của Đại học Cambridge. “Tôi biết Việt Nam bằng cấp rất quan trọng, nên yêu cầu đầu tiên là giáo viên của chúng tôi phải có bằng cấp quốc tế. Vì thế, học phí Apollo có phần cao hơn các trung tâm Anh ngữ nội địa. Rất khó để có một dịch vụ tốt với giá thấp”, ông nói. Ngoài ra, một tuần trước khi tham gia giảng dạy, giáo viên sẽ phải tìm hiểu cơ bản về văn hóa, con người Việt Nam.
Sau 15 năm phát triển, Apollo đã có 7 trung tâm rải rác ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và TP.HCM... Khi được hỏi về hiệu quả kinh doanh loại hình này, Khalid chỉ trả lời: “Đối với đào tạo trẻ em, chúng tôi tốn khá nhiều công sức. Đối với đào tạo doanh nghiệp, chúng tôi phải kỹ lưỡng. Đối với thanh thiếu niên, chúng tôi giúp họ đạt đến các chứng chỉ quốc tế. Như vậy, mọi đối tượng đều quan trọng, không thể nói được nguồn khách hàng nào mang lại lợi nhuận tốt nhất cho chúng tôi”.
“Bạn biết không, trong marketing có 4P, nhưng tôi có lẽ chỉ xin nói đến 3 chữ P thôi. Thứ nhất, là kiên nhẫn (Patient). Thứ hai là bền bỉ (Persistence). Thứ ba là cầu nguyện (Pray)”, Khalid nói về bài học kinh doanh của mình ở Apollo.
Những “cú sốc” văn hóa
Đến Việt Nam từ rất sớm, Khalid và Arabella đã chạm phải không ít “cú sốc” văn hóa.
“Tôi gặp nhiều cú sốc văn hóa lắm. Không biết phải bắt đầu từ đâu. Để nhớ xem… Có lần, tôi đi gặp khách hàng và ăn mặc rất chỉn chu. Trong khi tôi chuẩn bị tâm lý cho một cuộc họp nghiêm túc thì ông ấy lại chuẩn bị… một chai whisky mời tôi uống, rất vui vẻ, thân thiện. Cách tiếp đối tác này làm tôi khá bất ngờ”.
Và sau đó là câu chuyện văn hóa đội nhóm (team-work) với những người Việt. Một ngày nọ (Khalid không nhớ rõ thời điểm), ông nhận được cuộc gọi từ biên tập viên Tạ Bích Loan của Đài Truyền hình Việt Nam, mời hỗ trợ cho chương trình Bảy sắc cầu vồng, một trong số ít game-show giáo dục thời điểm đó. Đài Truyền hình Việt Nam mời nhiều trung tâm Anh ngữ khác nữa, nhưng trong khi các trung tâm chỉ cử đại diện tham gia thì Khalid đích thân đến dự. “Tôi nghĩ mình nên làm việc gì đó thật ý nghĩa cho giới trẻ Việt Nam”, ông nói.
Là một trong số rất ít người nước ngoài sống ở Hà Nội khi đó, Khalid khá căng thẳng khi tham gia chương trình này. “Lúc đứng lớp, bạn không cảm thấy khớp. Nhưng xuất hiện và cười trước ống kính, trước bao nhiêu người xem thì quả là khó! Đến tận bây giờ, mỗi khi người dẫn chương trình “Rung chuông vàng” (một game-show dành cho sinh viên của Đài Truyền hình Việt Nam) giới thiệu “hôm nay có Khalid Muhmood tham dự”, ồ, tôi vẫn cứ căng thẳng”.
“Chị Tạ Bích Loan nói tiếng Anh rất tốt, nhưng ê-kíp của chị thì không. Vì thế mà chuyện bất đồng ngôn ngữ khi làm chương trình Bảy sắc cầu vồng xảy ra thường xuyên”, Khalid kể lại. Thế nhưng, cuối cùng thì Khalid vẫn “lên hình” trọn vẹn, vì như ông nói: “Họ đã hết lòng hỗ trợ tôi, tinh thần làm việc đội nhóm của họ rất tốt”.
Sau Bảy sắc cầu vồng, Khalid tiếp tục tham gia các game-show Đường lên đỉnh Olympia, Rung chuông vàng đúng như tâm niệm của ông là muốn gắn mình cùng cộng đồng Việt Nam. “Bạn đừng nghĩ tôi muốn trở thành minh tinh màn bạc nhé. Không đâu!”, Khalid nói đùa.
Khi hỏi liệu sự “nổi tiếng” trên màn ảnh nhỏ của Khalid có giúp cho việc kinh doanh của Apollo tiến triển tốt hơn không, ông cười vang và chia sẻ: “Số lượng học viên có tăng sau khi tôi xuất hiện trên truyền hình. Nhưng đó không phải là nguyên nhân chính, mà là vì chất lượng giảng dạy của chúng tôi. Bạn hãy nghĩ xem có ai bỏ ra một khoản tiền không nhỏ chỉ để tìm đến Apollo mà ngắm ông Khalid không”.
Điều gì trong văn hóa Việt Nam ông trân trọng nhất? Khalid nói ngay: “Ngày Nhà giáo Việt Nam. Ở Anh không có ngày này. Nếu tôi là Thủ tướng Anh, tôi sẽ đặt ra một ngày nhà giáo giống như các bạn. Không chỉ nước Anh, tôi nghĩ nhiều nước khác cũng nên học tập. Tôi cảm nhận ở đất nước các bạn một sự tôn kính cao độ đối với vai trò người thầy”.
Ngẫm về giáo dục Việt Nam
15 năm ở Việt Nam là khoảng thời gian đủ dài để Khalid có thể nhìn nhận về nền giáo dục tại đây. Ông có dịp gặp gỡ nhiều quan chức trong ngành và như ông nói: “Ông Nguyễn Tấn Dũng (Thủ tướng Chính phủ), ông Nguyễn Thiện Nhân (Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) và ông Lê Thanh Hải (Bí thư Thành ủy TP.HCM) là những người giỏi đang nỗ lực cải thiện hệ thống giáo dục Việt Nam, nhưng đúng là khó có thể thay đổi một sớm một chiều được”.
Khalid cho rằng, kinh tế Việt Nam đã phát triển rất nhanh trong vòng 10-15 năm qua, nhưng hệ thống giáo dục chưa phát triển tương xứng. Ông chia sẻ: “Mọi thứ đều xuất phát từ khả năng tài chính. Chẳng hạn, vấn đề có nên tăng học phí để Nhà nước có thêm tiền đầu tư cho giáo dục hay không đã được tranh cãi nhiều tại Quốc hội. Tôi nghĩ ngay cả ở Anh quốc việc tăng học phí nhiều khi cũng không dễ dàng, ở Việt Nam sẽ càng khó”.
Nhưng một khi vững vàng về tài chính, ông lưu ý, thì có một điều còn quan trọng hơn tiền bạc, hơn cả giáo trình giảng dạy, đó là giáo viên. “Đầu tư cho giáo dục, nếu là tôi, tôi sẽ dành 80% để phát triển con người, bởi đó mới là thứ tạo nên sự khác biệt. Và Việt Nam rõ ràng là có lợi thế về nhân lực”, Khalid khẳng định.
Vậy làm sao để giải quyết những vấn đề này? Ông cho rằng, thành phần tư nhân đóng vai trò rất lớn. Khalid nói: “Ở Việt Nam, nếu bạn vào học trường tư, người ta sẽ nghĩ rằng đó là vì bạn không đỗ được vào trường công. Hiện nay, chúng tôi đang tiến hành dự án thành lập trường Đại học Anh Quốc (BUV) tại Hà Nội, trường đại học đầu tiên của chúng tôi tại Việt Nam. Một trong những vấn đề tôi luôn nhấn mạnh với đồng sự của mình là chúng ta phải thay đổi quan điểm của cộng đồng về trường đại học tư”.
Vậy là giấc mơ thành lập trường đại học từ 4 năm nay của Khalid Muhmood sẽ được hiện thực hóa vào tháng 10 này với đợt tuyển sinh đầu tiên cho các khoa công nghệ thông tin và kinh doanh. BUV dạy bằng tiếng Anh, theo hệ thống giáo dục Anh và 100% giáo viên nước ngoài.
Đại học tư ở Việt Nam giờ không hiếm, liệu BUV có thể cạnh tranh với các trường công lập có những khoa đào tạo theo phong cách quốc tế (giáo trình quốc tế, có giảng viên nước ngoài bên cạnh giảng viên người Việt), hay những đại học quốc tế đã vào Việt Nam từ rất sớm? Khalid đáp: “Sự khác biệt của BUV so với trường tư Việt Nam là có giáo viên hoàn toàn đến từ Anh. Còn so với các trường đại học quốc tế khác, ví như RMIT, thì sự khác biệt là RMIT là Úc, còn BUV là Anh”.
Nói về tương lai của BUV, Khalid chia sẻ: “Hiện nay, chúng tôi không huy động vốn từ các quỹ đầu tư mà từ những nhà đầu tư đã từng chứng kiến sự trưởng thành của Apollo. Chúng tôi hy vọng BUV sẽ tiếp tục phát triển để có thể thu hút thêm nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là các quỹ”.
Dù còn chút nghi ngại khi đánh giá về hiện trạng giáo dục Việt Nam, nhưng Khalid cũng nhận ra những tín hiệu tích cực, đặc biệt là trong giáo dục ngoại ngữ.
Ông nói: “Nhiều người Việt Nam hay chỉ trích việc giáo dục ngoại ngữ. Nhưng rõ ràng trình độ tiếng Anh của người Việt đang được cải thiện đáng kể. Người Nhật, Trung Quốc, Thái Lan nói tiếng Anh không tốt. Ở Việt Nam thì ngược lại. Các kênh truyền hình cáp như MTV, HBO, Star Movies, Disney… cũng như nhiều sản phẩm truyền thông văn hóa phương Tây du nhập rất nhanh vào Việt Nam, làm cho việc tiếp cận ngôn ngữ trở nên dễ dàng hơn”.
Nhà nghiên cứu giáo dục này nhận định, 5 tuổi là thời điểm tốt để trẻ em tiếp cận tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai. Khalid gọi đó là “chơi với tiếng Anh”.
Nhưng nhiều phụ huynh vẫn lo ngại chuyện “mất gốc” khi trẻ tiếp cận quá sớm với ngôn ngữ không phải là tiếng mẹ đẻ? Khalid giải thích: “Tôi sẽ lo lắng nếu có một đứa con 5 tuổi và gửi nó sang London học. Tôi sẽ lo chuyện văn hóa và ngôn ngữ Việt của cháu bị mai một. Nhưng tại Việt Nam thì không đến nỗi vậy. Vì những đứa trẻ 5 tuổi khi đến Apollo, chúng không thực sự học Anh văn (ở đây là văn phạm) mà học cách rèn luyện khả năng tự tin khi giao tiếp với người ngoại quốc. Đó chính là tiền đề cho sự phát triển ngôn ngữ sau này của các em”.
“Tôi đi nhiều và gặp nhiều người, gặp phụ huynh có con muốn học tiếng Anh, gặp chủ doanh nghiệp có nhu cầu đào tạo ngoại ngữ cho công ty, cả những quan chức chính phủ khi họ muốn cải thiện trình độ Anh ngữ cho cán bộ công chức”. Và từ những lần đi về đó, những lát cắt về Việt Nam cũng dần hiện rõ trong mắt Khalid. “Ở TP.HCM, bạn có thể làm được nhiều thứ bởi cơ sở vật chất khá tốt. Nhìn vào TP.HCM, bạn có thể so sánh với nhiều thành phố khác trên thế giới, ví như một Bangkok trừ đi 10 năm hoặc một Singapore trừ đi 15 năm về tốc độ phát triển. Trong khi đó, những khu phố cổ của Hà Nội luôn tạo được ấn tượng có một không hai. Hải Phòng thay đổi quá nhanh. Huế thì văn hóa hiếu học thể hiện cao độ. Chỉ có những điểm chung ở các vùng này: giới trẻ rất mê ca sĩ Hồ Quỳnh Hương, thích xem truyền hình cáp, trong khi các em nhỏ bận học rất nhiều…”, Khalid nhận xét.
Sở thích chính của Khalid vẫn là bóng đá và ông thường dành thời gian rảnh rỗi cho môn thể thao vua này. Khalid hào hứng: “Ở TP.HCM tôi tìm được khá nhiều sân bóng tốt, trái ngược với Hà Nội”.
Cuộc trò chuyện với Khalid Muhmood khép lại bằng một câu hỏi: “Xin hãy cho một kết luận về sức mạnh của tiếng Trung Quốc và tiếng Anh trong tương lai, khi nền kinh tế Trung Quốc đang có tiềm năng “soán ngôi” siêu cường quốc của thế giới?”. Khalid đáp: “Tiếng Trung có thể dùng để giao tiếp tốt, đặc biệt trong các hoạt động du lịch, nhưng theo tôi, tiếng Anh, với loại hình ngôn ngữ không cầu kỳ, có thể ứng dụng rộng khắp trong tất cả các lĩnh vực đời sống của nhân loại, đặc biệt là giáo dục”.
| Khalid Muhmood Sinh ngày 23.9.1970 tại Portsmouth, Anh quốc Học vị - Cử nhân Đại học Thương mại và Luật - Chứng chỉ giảng dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ: CELTA Quá trình công tác - Giáo viên Anh ngữ tại Singapore - Hợp tác với các chương trình game-show của Đài Truyền hình Việt Nam như Bảy sắc cầu vồng, Rung chuông vàng… - Hiện là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Anh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam Thành tựu - Là người nước ngoài đầu tiên nhận Huy chương vì sự nghiệp giáo dục do Ủy ban Nhân dân Hà Nội và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam trao tặng (năm 2006) - Nhận danh hiệu MBE (Member of British Empire) do Nữ Hoàng Anh trao tặng vì những cống hiến cho nền giáo dục quốc tế (năm 2008) Sở thích: Đọc sách, bóng đá và tennis |
Theo dõi Nhịp Cầu Đầu Tư
_311037486.png)
_61126529.png)
