“Vua trái cây” mở đường xanh

Trong giới xuất khẩu nông sản, người ta gọi ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Vina T&T, là một thuyền trưởng dày dạn kinh nghiệm. Nhưng ít ai biết rằng, để đưa trái cây Việt vươn tầm thế giới, vị doanh nhân này đã từng trải qua những cú vấp trị giá hàng tỉ đồng. Giờ đây, ông đang thực hiện một sứ mệnh mới: dùng chính những va vấp sai lầm ấy để lót đường cho thế hệ doanh nông trẻ.

Những bài học tiền tỉ 

Nhìn vào thành công của Vina T&T hiện tại, ít ai hình dung được những ngày đầu đầy cay đắng của ông Tùng. Ông không ngần ngại kể về chuyến thanh long đầu tiên sang Mỹ, một kỷ niệm nhớ đời khi toàn bộ hàng bị hư hỏng do lỗi bảo quản, khiến “tiền và hàng biến thành rác”. “Khi Mỹ mở cửa cho trái cây tươi Việt Nam năm 2008, tôi chọn thanh long làm mặt hàng xuất vào thị trường này. Quá trình lên xuống hàng, rồi chạy qua máy chiếu xạ khiến trái thanh long bị sốc nhiệt khiến quả bị nhũn. Thế là mất trắng”, ông Tùng kể. Hay lần khác, cả một container dừa phải kéo về chỉ vì lỗi hình thức: trong khi thế giới chuộng dừa gọt hình kim cương thì thị trường Mỹ lại yêu cầu phải gọt trọc.

Chính những lần vấp ngã này đã hình thành nên triết lý kinh doanh của ông: biến sai lầm thành cơ hội. Việc gọt dừa trọc tưởng như ngớ ngẩn ban đầu hóa ra lại giúp xếp được lượng hàng gấp đôi, tiết kiệm tối đa chi phí vận chuyển. Thậm chí, việc cấp đông nhãn, vải trong đại dịch COVID-19, một giải pháp tình thế để cứu nông dân, lại vô tình mở ra hướng đi mới cho trái cây tươi tồn đọng.

Thế rồi, sau những thất bại ban đầu, Vina T&T thành công khi là đơn vị đầu tiên xuất lô dừa tươi Việt Nam sang Mỹ để rồi nhận được đơn hàng 100.000 trái/tuần thời điểm năm 2019 và đánh bật đối thủ Thái Lan nhiều năm chiếm lĩnh vị trí số 1 ở phân khúc nhập khẩu dừa tươi tại thị trường Mỹ. “Mọi người phong cho tôi danh xưng ông vua xuất khẩu trái cây. Nhưng hành trình này cũng nhiều gian nan lắm”, ông Tùng nói.

Ông Tùng cũng thẳng thắn chia sẻ về những sai lầm trong quá khứ khi nhận giải thưởng “Food Hero - Anh hùng thực phẩm” vì phát triển nông nghiệp bền vững. Sai lầm đó là việc bộ máy của Vina T&T trước đây chỉ chọn mua trái cây đạt chuẩn để xuất khẩu, bỏ lại tất cả những phụ phẩm, phế phẩm. Ông Tùng thừa nhận việc làm này đã “tạo nhiều tác động không tốt tới môi trường”...

Tất cả những sai lầm này, ông Tùng muốn chia sẻ lại cho thế hệ khởi nghiệp. Tại vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2025, giải thưởng New Agri-Horizon Awards (Chân trời - Nông nghiệp mới) do ông Tùng khởi xướng đã gây tiếng vang lớn với tổng giá trị 2,6 tỉ đồng trao cho 13 startup. Nhưng với ông Tùng, giá trị vật chất chỉ là một phần. Điều quan trọng hơn là hình thức “hỗ trợ chi phí mở đường”. Vina T&T sẽ trực tiếp “mua hàng” của các startup để đưa đi thử nghiệm tại thị trường Mỹ, nơi Công ty đã có chỗ đứng vững chắc.

Những thất bại  khiến ông nhận ra rằng, đối với các doanh nghiệp còn quá mới, việc đạt đủ điều kiện và tiêu chuẩn xuất khẩu, cũng như việc vượt qua những cú vấp ngã ban đầu, là một câu hỏi rất lớn. “Tôi thấy cả tương lai của nông nghiệp Việt trong ánh mắt các bạn trẻ”, ông Tùng chia sẻ. Đây không đơn thuần là tài trợ, mà là “cầm tay chỉ việc”, giúp thế hệ đi sau không mắc nhiều sai sót. Hiện tại, hỗ trợ thế hệ doanh nông trẻ là cách Vina T&T đưa tri thức, đào tạo và tư vấn đến với các thế hệ đi sau để hướng tới phát triển bền vững ngay từ đầu. 

Đi cùng nhau để đi xa hơn

Vina T&T không chỉ là đơn vị dẫn đầu xuất khẩu vào Mỹ (chiếm 50% số lượng trong khoảng 15 doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu trái cây tươi vào thị trường này) mà còn là doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tươi vào các thị trường lớn Trung Quốc, EU, Nhật, Hàn Quốc, Úc… 

Thế nhưng, sau ánh hào quang này, ông chủ của Vina T&T luôn chia sẻ về những thăng trầm của đời doanh nhân với 2 giai đoạn đáng nhớ, có lần đã phải “lên núi nghỉ ngơi” sau 5 năm đầu làm nghề, rồi sau đó “xuống núi” làm lại. Ông khẳng định, lâu lâu “lên núi” là chuyện bình thường, nhưng luôn tâm niệm: “Chỉ mong sao mỗi lần như vậy, ta thêm kinh nghiệm vững vàng tiến bước, vì sau lưng ta còn rất nhiều người đi cùng”.

Cứ thế, hành trình 10 năm của Vina T&T là hành trình của mục tiêu đời người: nếu người Việt cùng vun trồng và chia sẻ, nông sản Việt sẽ không bao giờ phải “đứng sau” trên bản đồ thế giới. Nếu có một hệ sinh thái cùng đi, mỗi cú ngã sẽ là một bài học chung để cả ngành tiến lên phía trước.

Chẳng hạn, Vina T&T là doanh nghiệp nông nghiệp đầu tiên sử dụng 100% năng lượng tái tạo dù thế giới chưa bắt buộc. Nhận thấy chuyển đổi sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là xu thế tất yếu, Vina T&T liên tục nâng cao tiêu chuẩn. Với vùng trồng liên kết, Công ty hỗ trợ bà con thực hiện quy trình trồng theo xu hướng thế giới xanh, sạch, đẹp bên cạnh các tiêu chuẩn bắt buộc như HACCP, GlobalGAP, VietGAP… “Khoản đầu tư này mang đến thành công của vú sữa Kế Sách Sóc Trăng, nhãn nông trường sông Hậu, thanh long Chợ Gạo - những đối tác lâu năm và có mức sống ổn định bởi được bao tiêu đầu ra từ Vina T&T”, ông Tùng cho biết.

Ông thường xuyên dẫn con trai đi mua trái cây cuối tuần để thấu hiểu tâm lý khách hàng, một bài học triệu USD mà ông rút ra sau những lần xa rời thực tế tiêu dùng. Tinh thần này cũng chính là thứ ông muốn truyền lại cho thế hệ doanh nông mới. Bước sang năm 2026, khi kinh tế xanh trở thành ưu tiên hàng đầu, những “hạt giống” từ giải thưởng Chân trời - Nông nghiệp mới được kỳ vọng sẽ nảy mầm và vươn lên. Với sự dẫn dắt của những người đi trước như ông Nguyễn Đình Tùng, giấc mơ đưa nông sản bản địa vươn xa không còn là điều quá xa vời.