Công viên làm du lịch

Du khách ngày nay, đặc biệt là giới trẻ, ngày càng ưa chuộng những không gian mở, năng động, nơi họ có thể thư giãn, chụp ảnh, thưởng thức ẩm thực địa phương hoặc tham gia sự kiện. Theo đó, công viên được thiết kế bài bản có thể trở thành tài sản du lịch quý giá, là nơi tổ chức các sự kiện văn hóa, mang đến trải nghiệm địa phương sống động, cũng như những phong cảnh hấp dẫn thu hút du khách và có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội... 

Vai trò của công viên đô thị với du lịch

“Công viên là lựa chọn lý tưởng vì dễ tiếp cận, linh hoạt và thường miễn phí, phù hợp với nhiều đối tượng du khách”, Tiến sĩ Jackie Ong, giảng viên cấp cao ngành quản trị du lịch và khách sạn tại Đại học RMIT Việt Nam, cho biết.

Các thành phố như Hà Nội, TP.HCM, Huế và Đà Nẵng sở hữu nhiều không gian xanh nằm ngay trung tâm với giá trị văn hóa, lịch sử lớn. Tuy nhiên, phần lớn công viên vẫn chưa được phát triển, quảng bá hay tổ chức hoạt động hướng đến du lịch. Ví dụ, công viên Tao Đàn ở TP.HCM thường chỉ sôi động vào dịp Tết với lễ hội hoa, còn lại khá yên ắng. Công viên Bạch Đằng dù ở vị trí đắc địa ven sông nhưng chủ yếu được dùng như trạm trung chuyển hơn là điểm đến tham quan. Thảo Cầm Viên dù mang giá trị di sản lớn nhưng hiếm khi được quảng bá như một điểm đến đáng chú ý.

Tiến sĩ Jackie Ong nhận định: “Vấn đề không nằm ở việc thiếu không gian xanh, mà là thiếu đòn bẩy, câu chuyện và thiết kế hướng đến du khách”. Bà cho rằng hầu hết du khách chỉ tình cờ ghé qua công viên và ngay cả khi như vậy, họ cũng ít lưu lại lâu. Thiếu thiết kế theo chủ đề, chuyện kể mang yếu tố văn hóa, các hoạt động trải nghiệm hay hạ tầng được nâng cấp, các công viên khó lòng xuất hiện trong lịch trình trải nghiệm của du khách và đây là cơ hội đang bị bỏ qua một cách đáng tiếc.

Là một công dân Singapore, Tiến sĩ Jackie Ong lấy ví dụ về sức hút của các công viên được thiết kế bài bản ở đảo quốc này. Năm 2024, Gardens By The Bay thu hút gần 12 triệu lượt khách tham quan, còn Botanic Gardens, di sản thế giới được UNESCO công nhận, vẫn tiếp tục thu hút hơn hàng triệu du khách. “Đây không chỉ là những không gian xanh, mà là trải nghiệm được định vị với câu chuyện, cách thiết kế và cơ sở hạ tầng hướng đến du khách toàn cầu. Thậm chí, những điểm đến nhỏ hơn như giếng trời ở Fort Canning cũng gây sốt nhờ những góc ảnh đẹp”, bà nói.

Trong khi đó, Namba Parks ở Osaka (Nhật), khu vườn nằm trên sân thượng của trung tâm thương mại cao 8 tầng, nơi thiên nhiên hòa mình với nhịp sống đô thị, mang đến hình mẫu lý tưởng để phát triển không gian xanh cho các thành phố đông dân. Các sự kiện theo mùa, đặc biệt là lễ hội hoa anh đào, mang lại doanh thu hàng triệu USD cho du lịch hằng năm.

Tiến sĩ Daisy Kanagasapapathy, Phó chủ nhiệm Bộ môn Quản trị du lịch và khách sạn tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định, sông Hàn ở Seoul là hình mẫu thú vị cho việc “thay áo’’ công viên Bạch Đằng. Thành phố Seoul đã biến những bờ sông từng bị bỏ quên thành các khu giải trí sôi động với các xe đồ ăn lưu động, dịch vụ cho thuê xe đạp, lễ hội văn hóa và chợ đêm. 

Nâng tầm công viên đô thị 

Tiến sĩ Jackie Ong cho rằng, Việt Nam không nên sao chép rập khuôn các mô hình công viên của nước ngoài mà vận dụng những chiến lược cốt lõi, thông qua thiết kế tinh tế, phối hợp với yếu tố văn hóa cùng hạ tầng thân thiện với du khách, phù hợp với bối cảnh địa phương.

Trước hết, Việt Nam cần đầu tư vào hạ tầng công viên phù hợp với du lịch. Việc cải thiện các yếu tố cơ bản như hệ thống chiếu sáng, biển chỉ dẫn đa ngôn ngữ, nhà vệ sinh, ghế nghỉ có mái che và lối đi rõ ràng có thể nâng cao đáng kể trải nghiệm của du khách và khiến các công viên ở Việt Nam trở nên thân thiện hơn với khách quốc tế. 

Những hoạt động như tour ngắm chim, khu vui chơi khám phá thiên nhiên cho trẻ em hay nâng cấp Thảo Cầm Viên thành trung tâm di sản và bảo tồn sinh học là những hướng tiếp cận có thể mang lại giá trị lâu dài. Công viên cũng nên được kết nối qua các hành lang xanh và hành trình văn hóa thay vì là những điểm đến tách biệt. Chẳng hạn, Hà Nội có thể phát triển tuyến đi bộ hoặc đạp xe nối từ công viên Thống Nhất đến khu phố cổ. Tại TP.HCM, hành lang xanh ven sông có thể kết nối công viên Bạch Đằng với Nhà hát Thành phố, các bảo tàng và chợ.

Tiến sĩ Kanagasapapathy cũng chỉ ra cơ hội tôn vinh văn hóa ẩm thực đường phố nổi tiếng thế giới của Việt Nam. Ví dụ, có thể triển khai như khu ẩm thực tuyển chọn, cà phê ven sông có mái che và nhạc sống hay các xe bán đồ ăn lưu động kết hợp cùng các sự kiện văn hóa như “Hương vị Việt Nam” luân phiên tổ chức hằng tuần ở công viên Bạch Đằng.

Đây là thời điểm chín muồi khi công trình xây dựng cây cầu đi bộ dài 720 m, với thiết kế ấn tượng lấy cảm hứng từ hình dáng lá dừa nước nối liền Bến Bạch Đằng và Thủ Thiêm, đã chính thức khởi công. Công trình dự kiến sẽ thu hút lượng lớn người đi bộ đổ về công viên, tạo nên một sân khấu tự nhiên cho các hoạt động ẩm thực và văn hóa, đồng thời đánh dấu một biểu tượng kiến trúc mới bên sông Sài Gòn.

Bên cạnh đó, thiết kế công viên phù hợp với văn hóa số cũng là điểm then chốt thu hút du khách trẻ. Tiến sĩ Kanagasapapathy cho biết: “Những điểm nhấn thiết kế đơn giản như cổng hoa, tường tranh bích họa hay hệ thống chiếu sáng sáng tạo có thể biến công viên thành điểm check-in hấp dẫn cho Instagram. Hợp tác với người có tầm ảnh hưởng, nhiếp ảnh gia hoặc KOL có thể giúp tăng độ phủ và quảng bá du lịch một cách tự nhiên”.