Giữ vẻ đẹp vĩnh cửu của tri thức

Giữa nhịp sống ngày càng gấp gáp, khi mọi thứ được tiêu thụ nhanh như những cú lướt màn hình, sách dường như cũng bị cuốn vào guồng quay “đọc nhanh - quên nhanh”. Những ấn phẩm ra đời để kịp xu hướng, để bán thật nhiều trong một mùa rồi lặng lẽ biến mất khỏi kệ sách. Thế nhưng, vẫn có những người làm sách đi ngược dòng chảy ấy. Họ không vội vàng, không ồn ào, không chạy theo thị hiếu nhất thời. Họ tin rằng một cuốn sách có thể sống lâu hơn một đời người. Và nếu được làm đủ tử tế, nó sẽ không chỉ để đọc mà để lưu giữ ký ức, truyền lại tri thức, trở thành một phần di sản văn hóa.

Trong một buổi trò chuyện cùng bà Nguyễn Thủy Hằng Giang, Giám đốc Vận hành Đông A Books và Nhà sách Cá Chép, chúng tôi hiểu rằng đằng sau những ấn bản chỉn chu, sang trọng ấy không chỉ là câu chuyện làm nghề, mà là một lựa chọn sống.

Đông A thường được nhắc đến như một đơn vị kiên trì với dòng sách giá trị. Vậy theo bà, một cuốn sách như thế nào mới xứng đáng được gọi là “có giá trị di sản”?

Với tôi, một cuốn sách “có giá trị di sản” đúng nghĩa trước hết phải nằm ở nội dung. Đó là những tác phẩm chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc hoặc truyền tải tri thức của nhân loại, được khẳng định qua thời gian. Nhưng nội dung hay là chưa đủ, ấn phẩm đó cần một hình thức tương xứng trong thiết kế và chất lượng in ấn.

Nội dung và hình thức phải hỗ trợ nhau, tạo nên một chỉnh thể có khả năng tồn tại bền bỉ. Chúng tôi xem trọng giá trị học thuật lên hàng đầu, đồng thời chọn lựa hình thức thẩm mỹ phù hợp để cuốn sách có thể đồng hành cùng độc giả qua nhiều thập niên, thậm chí nhiều thế hệ.

Trong bối cảnh xã hội chuộng “nội dung ngắn” và sự nhanh chóng, tại sao Đông A vẫn chấp nhận chọn con đường khó với những dự án nặng tính tư liệu và chiều sâu?

Ngay từ khi thành lập, chúng tôi đã xác định lập trường theo đuổi những ấn phẩm có giá trị lưu trữ lâu dài. Chúng tôi chấp nhận đánh đổi về thời gian và nhịp độ kinh doanh để đảm bảo chất lượng. Có những dự án như bộ Lịch Sử La Mã, dù dự kiến mỗi năm ra một tập nhưng do yêu cầu khắt khe về chuyển ngữ và quy cách cao cấp, từ năm 2022 đến nay chúng tôi mới phát hành được 2/5 tập. Đặc biệt nhất là cuốn Lịch Sử Việt Nam Bằng Hình, chúng tôi đã mất tới 17 năm chuẩn bị.

Việc kéo dài thời gian làm sách ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn, nhưng đó là sự đánh đổi xứng đáng để mỗi cuốn sách ra đời đều là một tác phẩm đặc biệt, có đời sống dài hạn, thay vì chỉ là một sản phẩm tiêu dùng ngắn ngủi.

Bà có bao giờ lo lắng rằng những cuốn sách “nặng ký” này sẽ kén độc giả, đặc biệt là giới trẻ?

Những năm gần đây, độc giả trẻ rất quan tâm đến lịch sử và các giá trị nền tảng. Bằng chứng là những cuốn sách sử của Đông A được các bạn đón nhận nồng nhiệt. Chúng tôi không chủ trương thu hẹp đối tượng mà muốn mở ra những cánh cửa tiếp cận mới. Chẳng hạn, với các bạn nhỏ vốn ngại đọc sách toàn chữ, cách làm mới bằng hình ảnh trực quan trong Lịch Sử Việt Nam Bằng Hình hay Hồ Chí Minh - Tiểu Sử Bằng Hình đã giúp các em hào hứng và yêu sử hơn.

Hơn cả tri thức, sách còn là người bạn giúp các em nuôi dưỡng tâm hồn, học cách hành xử nhân văn và biết cân bằng giữa những áp lực của thời đại số. Tôi luôn tin rằng, điều tử tế rồi sẽ tìm được những người đọc của mình.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, Đông A đã có những bước tiến ra thế giới. Bà có thể chia sẻ thêm về hành trình này?

Đông A đã mang những ấn phẩm của mình đến các hội sách quốc tế lớn như Codex tại Mỹ, một sự kiện về sách thủ công chỉ diễn ra 2 năm một lần. Chúng tôi là đơn vị duy nhất của châu Á góp mặt, đứng ngang tầm với những nhà làm sách kinh nghiệm lâu đời trên thế giới.

Mục tiêu của chúng tôi là học hỏi tinh hoa thế giới nhưng đồng thời đưa văn hóa Việt Nam ra toàn cầu. Khi bạn bè quốc tế ngạc nhiên trước một cuốn sách Việt Nam được làm sang trọng và chuẩn mực như bản tiếng Anh của Lịch Sử Việt Nam Bằng Hình, chúng tôi cảm thấy nỗ lực của mình đã được ghi nhận. Đó không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà còn là niềm hãnh diện về văn hóa và bản sắc quốc gia.

Nhiều người nhận xét Đông A khá lặng lẽ trong việc làm marketing. Đây là một chiến lược hay là bản sắc riêng của đơn vị?

Có lẽ nó xuất phát từ tư duy truyền thống của cá nhân tôi. Tôi không phải là người quá sắc sảo trên thương trường, mà làm việc bằng sự chân thành và thiện chí. Chúng tôi không đẩy mạnh quảng cáo rầm rộ mà tin vào sức mạnh của việc “hữu xạ tự nhiên hương”. Độc giả biết đến Đông A qua những lời giới thiệu của bạn bè, qua việc cầm trên tay một cuốn sách đẹp đến mức phải trân trọng, không dám lật mạnh.

Làm ngành sách vất vả lắm, nếu không có tình yêu thì không thể đi tiếp được. Tôi tự ví mình như một chiến binh bền bỉ, chiến đấu cho dòng chảy của những giá trị nhân văn. Dù công nghệ hay trí tuệ nhân tạo có phát triển đến đâu, chúng cũng không thể thay thế được cái tâm và cảm xúc mà con người đặt vào mỗi bản thảo. Khi tri thức được gìn giữ, thời gian sẽ đứng về phía mình.

Nhìn về tương lai 5-10 năm tới, bà hình dung Đông A sẽ như thế nào?

Chúng tôi vẫn sẽ kiên định. Đông A sẽ tiếp tục phát triển những cuốn bách khoa tri thức bằng hình và chọn lọc những công trình giá trị của thế giới để giới thiệu tới bạn đọc trong nước. Tôi vẫn tin rằng, những gì được xây dựng trên nền tảng tư liệu đáng tin cậy và sự đầu tư nghiêm túc sẽ không bao giờ lỗi thời. Bởi sau tất cả, sức mạnh của sách không nằm ở tốc độ bán ra, mà ở khả năng ở lại: ở lại trong ký ức, ở lại trong tri thức, ở lại như một phần di sản. Và đó cũng chính là cách Đông A chọn để tồn tại, chậm rãi, bền bỉ, nhưng lâu dài.