Lực đẩy sức mạnh mềm

Mặc dù đạt nhiều thành tựu trong thu hút FDI nhưng ông Nguyễn Bá Hùng, Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), lưu ý hiện tượng các doanh nghiệp đến Việt Nam chỉ để tận dụng lợi thế về đất đai, nhà cửa, năng lượng, lao động và cơ sở hạ tầng, đường cao tốc, cảng biển. "Sự gắn kết giữa nhóm doanh nghiệp FDI này với quốc gia bản địa là không có. Nếu các yếu tố ban đầu kém đi, nhóm doanh nghiệp này lập tức chuyển dịch sang một quốc gia khác", ông Hùng phân tích. 

Sự thăng hạng của những giá trị vô hình

Một quốc gia thật sự có tầm vóc khi không cần quảng bá mà vẫn tạo được sức hút. Với Việt Nam, sức mạnh mềm không đến từ những biểu tượng bề nổi mà từ năng lực sáng tạo, ngoại giao linh hoạt và thế hệ trẻ ngày càng tự tin trên sân khấu toàn cầu. Trong thập kỷ qua, cái tên “Vietnam” xuất hiện với tần suất dày đặc hơn trong các bảng xếp hạng quốc tế, trong du lịch, đầu tư và trong những cộng đồng chuyên gia, nghệ sĩ, doanh nhân trẻ đang lan tỏa ra thế giới. 

Nhìn sang châu Á, có thể thấy sức mạnh mềm thường đến từ những giá trị rất đời sống: Nhật được yêu mến nhờ tinh thần kỷ luật và sự tinh tế; Hàn Quốc tạo làn sóng toàn cầu bằng hệ sinh thái văn hóa bền bỉ từ phim, âm nhạc đến mỹ phẩm; Singapore gây ấn tượng bằng một đô thị sạch sẽ, an toàn và hiệu quả. Việt Nam đang đi vào quỹ đạo tương tự, nhưng với cách phát triển rất riêng dựa trên bản sắc địa phương, tốc độ chuyển đổi số nhanh và một lực lượng sáng tạo trẻ đầy năng lượng.

Sức mạnh mềm từng là khái niệm xa vời, nhưng giờ trở thành một phần quan trọng của hình ảnh quốc gia. Như Joseph Nye từng chỉ ra: “Quyền lực mềm là khả năng định hình ưu tiên và mong muốn của người khác”, một lời nhắc rằng hình ảnh quốc gia, giá trị văn hóa và sức sáng tạo có thể tạo nên ảnh hưởng mà không cần cưỡng ép hay chi trả.

Để hình dung sức mạnh mềm của Việt Nam vào năm 2045, trước hết cần trở lại câu hỏi căn bản: quốc gia này đang sở hữu những “vốn liếng vô hình” nào hôm nay?

Chân dung quốc gia 2045

Theo Global Soft Power Index 2023, 2024 và 2025, Việt Nam tăng tổng cộng 17 bậc, vươn lên vị trí 52. Báo cáo năm 2025 cho thấy sự cải thiện này được thúc đẩy bởi 3 động lực nổi bật: ảnh hưởng kinh doanh, sức hấp dẫn văn hóa và mức độ hiện diện truyền thông.

Đặc biệt, ở nhóm media influence, Việt Nam tăng tới 23 bậc, lên vị trí 78, cho thấy mức độ hiện diện và được nhắc đến trên truyền thông toàn cầu đang mở rộng nhanh hơn so với nhiều nền kinh tế mới nổi khác.

Những tiêu chí được đánh giá cao nhất vẫn là sự ổn định của môi trường đầu tư, chất lượng sản phẩm, bản sắc văn hóa rõ nét và mức độ tin cậy mà cộng đồng quốc tế dành cho Việt Nam. Trong khối ASEAN, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia cải thiện thứ hạng nhanh nhất giai đoạn 2021-2025, phản ánh một sự dịch chuyển bền vững trong hình ảnh quốc gia. Một phần của sự chuyển dịch này đến từ tầm nhìn phát triển công nghiệp văn hóa. Chiến lược Quốc gia xác định mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 9% vào năm 2045. Hiện nay, Việt Nam đã hình thành một “trục sáng tạo” với các thành phố thuộc mạng lưới UNESCO như Hà Nội, Hội An, Đà Lạt và TP.HCM. 

Ông Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, nhận định: “Văn hóa đang trở thành nền tảng giữ gìn sự khác biệt của mỗi dân tộc và là yếu tố giúp khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới”. Ông nhấn mạnh rằng đây không chỉ là lĩnh vực nghệ thuật thuần túy mà là một ngành kinh tế thực thụ có khả năng tạo giá trị lớn khi được đầu tư bài bản.

Sự bùng nổ của Gen Z và Gen Alpha, những thế hệ thành thạo công nghệ và có khả năng làm việc xuyên biên giới, đang trở thành “kênh lan tỏa mềm” văn hóa hiệu quả nhất. Họ không quảng bá bằng khẩu hiệu, mà bằng âm nhạc, thiết kế và game. 

Sức mạnh mềm của Việt Nam còn dựa trên nền tảng ngoại giao linh hoạt. Trong một thế giới phân cực, việc duy trì sự cân bằng với các cường quốc giúp Việt Nam được nhìn nhận như một đối tác ổn định và đáng tin cậy. Bên cạnh đó, mô hình phát triển xanh và thích ứng khí hậu mở ra một lợi thế mới. Là quốc gia chịu tác động mạnh bởi biến đổi khí hậu, việc tiên phong trong năng lượng tái tạo và đô thị bền vững giúp hình thành hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm.

Dự báo của CEBR cho thấy Việt Nam có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 20 toàn cầu vào năm 2036. Quy mô này sẽ mở ra không gian cho ảnh hưởng văn hóa lan tỏa mạnh mẽ hơn. Vào năm 2045, sức mạnh mềm của Việt Nam sẽ không đến từ những biểu tượng bề nổi. Như một quy luật tất yếu: một quốc gia thật sự có tầm vóc khi không cần quảng bá mà vẫn tạo được sức hút. Khi đó, câu trả lời cho câu hỏi “Sức mạnh mềm đến từ đâu?” sẽ hiện rõ trong cách thế giới nhìn về một Việt Nam: tự tin, sáng tạo và gắn kết với những giá trị của thời đại.

Có thể bạn quan tâm 

Thế hệ nhàn rỗi