Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Kim Chi: Bản lĩnh chèo chống

Từng được khán giả biết đến qua nhiều vai diễn điện ảnh, truyền hình và sân khấu với vẻ đẹp dịu dàng, phong thái đĩnh đạc, Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Kim Chi không chỉ dừng lại ở ánh hào quang của một diễn viên nổi tiếng. Chị đã chọn một con đường gian nan hơn: gắn bó, kiên trì nuôi sống sân khấu kịch giữa lúc loại hình nghệ thuật này đang đối mặt với không ít khó khăn trong thời bùng nổ giải trí số.

Làm bầu sân khấu vì thế hệ nghệ sĩ trẻ 

Thành lập sân khấu kịch Trịnh Kim Chi vào 10 năm trước là một quyết định can đảm trong bối cảnh nhiều sân khấu kịch tư nhân tại TP.HCM đang dần đóng cửa. Chị từng chia sẻ: “Tôi biết rõ khó khăn, nhưng nếu mình không bắt tay vào thì sẽ không bao giờ có cơ hội cho lứa nghệ sĩ trẻ tiếp tục được đứng trên sân khấu, để học, để sống với nghề. Dù phải đối mặt với trăm ngàn nỗi lo để sân khấu được sáng đèn đều đặn, để học trò nên người và thành danh nhưng nhìn các cháu mới đầu không biết diễn, về sau hóa thân vào nhân vật thật tốt, tôi vui hơn cả lúc tôi nhận được lời khen từ thầy cô lúc mới chập chững bước vào nghề”.

Với cơ sở vật chất hạn chế, lại không được hỗ trợ ngân sách nhà nước như sân khấu công lập, sân khấu Trịnh Kim Chi hoạt động chủ yếu bằng nguồn thu từ vé, học phí của học viên và chính tiền túi của chị. Nhiều vở kịch được dàn dựng công phu như Ngày Ấy Cổng Trời, Rặng Trâm Bầu, Hai Người Mẹ, Khát Vọng Ngày Mai…  thu hút khán giả bằng lối diễn đậm chất nhân văn và gần gũi.

Điều đặc biệt là sân khấu này không chỉ phục vụ khán giả mà còn là nơi rèn luyện kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp cho các thế hệ diễn viên trẻ. Trịnh Kim Chi vừa là giảng viên, đạo diễn, vừa là người chị cả nâng đỡ học trò từng bước. Đạo diễn Hoa Hạ nhận xét: “Trịnh Kim Chi là người không phô trương. Chị chọn làm một người gìn giữ, âm thầm dựng vở, đào tạo học viên, đầu tư cho sân khấu khi mà nhiều người đã bỏ cuộc”. Diễn viên Hữu Đằng, một học viên cũ của chị, cho biết: “Chị Kim Chi nghiêm khắc nhưng ấm áp. Chị truyền lửa nghề bằng chính những điều bình dị mà sâu sắc trong hậu trường”. 

Dù bận rộn điều hành sân khấu, chị vẫn đều đặn tham gia các vai diễn đầy nội lực. Nhiều khán giả đã không thể quên được ánh mắt lả lơi, tình tứ và thân hình uyển chuyển kiểu “mình xà uốn khúc” của Trịnh Kim Chi trong vở Làm...!!!, chuyển thể từ tiểu thuyết Làm Đĩ của Vũ Trọng Phụng. Hay khi hóa thân thành má Bảy trong vở Khát Vọng Ngày Mai, chị đã lấy nước mắt khán giả với gương mặt người mẹ già nua, chịu thương chịu khó và giàu đức tính hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Chị diễn rất nhập tâm, thuộc thoại nhuyễn như cháo nên hiểu rõ tâm lý nhân vật, do đó cảm xúc được điều tiết rất hợp lý. Đặc biệt, chị có sự đa dạng trong diễn xuất, vai nào ra vai đó, chứ không thuộc tuýp diễn viên một màu. 

Trọn tình với đồng nghiệp 

Không chỉ là một nghệ sĩ tận tụy với sân khấu của mình, Trịnh Kim Chi còn đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM từ năm 2016, một nhiệm vụ “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng” như cách nhiều nghệ sĩ hài hước ví von.

Chị là người khởi xướng và điều phối nhiều hoạt động hỗ trợ nghệ sĩ trong những lúc khó khăn, đặc biệt là thời điểm dịch COVID-19 bùng phát năm 2020-2021. Những đợt quyên góp, phát quà, vận động tài trợ cho nghệ sĩ lão thành và nghệ sĩ hậu đài không còn thu nhập đều có dấu ấn của chị. “Chị Kim Chi không ồn ào, không cần kêu gọi to tát. Nhưng trong bất cứ hoạt động hỗ trợ nào, chị đều là người đầu tiên gọi điện hỏi thăm, gợi ý giải pháp, tự mình đứng ra liên hệ các nhà hảo tâm”, Nghệ sĩ Nhân dân Kim Xuân nói. 

Một trong những hoạt động gây tiếng vang là chương trình “Nghệ sĩ với cộng đồng”, nơi chị tổ chức nhiều suất diễn gây quỹ, mời các nghệ sĩ trẻ biểu diễn cùng nghệ sĩ kỳ cựu, kết nối thế hệ và gây dựng lại không khí nghề. Năm 2023, chị là người đứng sau việc vận động thành công quỹ hỗ trợ y tế cho nghệ sĩ Hoàng Lan, người từng bị bại liệt và gặp khó khăn trong sinh hoạt. Chị từng nói: “Tôi không muốn nghệ sĩ của mình bị quên lãng. Dù họ không còn đứng trên sân khấu nữa, họ vẫn là một phần máu thịt của sân khấu”.

Giữa thời đại nhiều nghệ sĩ chọn làm nội dung mạng xã hội, tham gia gameshow để duy trì độ nóng, Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Kim Chi vẫn lặng lẽ bám trụ sân khấu. Hình ảnh người nghệ sĩ mặc áo dài chỉnh trang hậu đài, dặn dò học trò từng câu thoại hay đứng đếm khán giả mỗi tối vẫn là điều quen thuộc ở sân khấu của chị. “Chèo chống sân khấu bây giờ giống như giữ một con thuyền không bị trôi xa. Nhưng tôi vẫn tin, nếu mình giữ được lửa, khán giả sẽ quay lại”.