Bước ngoặt cấu trúc của thị trường chứng khoán Việt Nam

Cải cách thanh khoản và cơ cấu sở hữu, mở đường cho dòng vốn ngoại

Nghị quyết 79, kết hợp với Luật số 56/2024/QH15 đã thiết lập một cơ chế bắt buộc các doanh nghiệp nhà nước phải tái cấu trúc sở hữu nhằm cải thiện thanh khoản thị trường. Theo quy định mới, doanh nghiệp niêm yết phải có tối thiểu 100 nhà đầu tư nhỏ lẻ nắm giữ ít nhất 10% cổ phần có quyền biểu quyết. Điều này tạo áp lực trực tiếp lên các doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu cô đặc, nơi Nhà nước thường nắm giữ trên 90% vốn, phải đẩy nhanh quá trình thoái vốn chiến lược cà mở rộng tỉ lệ free-float.

Diễn biến này trở nên đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh hành vi của khối ngoại đang có sự đảo chiều. Sau ba năm bán ròng tiếp tiếp, với năm 2025 ghi nhận mức bán ròng kỷ lục lên tới 135.329 tỉ đồng (tương đương khoảng 5,2 tỉ USD), nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng khoảng 1.700 tỉ đồng trong tháng 12/2025 và tiếp tục mua ròng thêm khoảng 500 tỉ đồng ngay trong những phiên giao dịch đầu năm 2026. Việc mở rộng room ngoại tại các doanh nghiệp nhà nước đầu ngành đang được xem là “thỏi nam châm” thu hút các quỹ đầu tư định chế quay trở lại thị trường Việt Nam.

Ông Samuel Hertz, Giám đốc Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của EBC Financial Group nhận định: “Việt Nam nên tận dụng đà phục hồi tích cực này để thu hút thêm dòng vốn ngoại. Khi thị trường tiến gần hơn tới việc được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, dòng vốn quốc tế cần được lưu thông hiệu quả hơn. Hiện nay, tỉ lệ sở hữu nước ngoài tại các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực, khiến các nhà đầu tư nước ngoài gặp hạn chế trong việc gia tăng tỉ trọng đầu tư, đặc biệt tại các doanh nghiệp đầu ngành đã kín room ngoại.”

“Tấm thẻ thông hành” cho nâng hạng thị trường

Đối với các tổ chức xếp hạng như MSCI và FTSE Russell, thách thức lớn nhất của Việt Nam không nằm ở quy mô thị trường, mà ở khả năng tiếp cận và tỉ lệ free-float thực tế. Nghị quyết 79 giải quyết trực diện nghịch lý này bằng việc tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu quốc gia, qua đó tạo dư địa pháp lý và chính sách để Chính phủ mạnh dạn thoái vốn sâu hơn và nới room ngoại ở các lĩnh vực ngoài trọng tâm chiến lược. Điều này giúp cải thiện đáng kể khả năng giải ngân của các quỹ ETF, đặc biệt đối với các cổ phiếu vốn hoá lớn có tỉ lệ sở hữu nhà nước cao.

Song song với đó, các kế hoạch IPO của những doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn như Agribank, VNPT và MobiFine được kỳ vọng sẽ mở rộng danh mục đầu tư của thị trường chứng khoán Việt Nam. Những thương vụ này có thể hình thành một danh mục tài sản đủ lớn và đủ chuẩn, đáp ứng yêu cầu phân bổ của các tổ chức quản lý tài sản hàng đầu thế giới như BlackRock hay Vanguard, qua đó thay đổi căn bản vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu.

Ông Hertz nhấn mạnh: “Nghị quyết 79 đóng vai trò như một “ngòi nổ” cho tiến trình nâng hạng thị trường. Bằng cách giải quyết mâu thuẫn giữa quy mô vốn hoá và khả năng tiếp cận thị trường thực tế, Việt Nam không chỉ đáp ứng các tiêu chí định lượng của MSCI và FTSE Russell, mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một thị trường minh bạch, cởi mở và thân thiện hơn với nhà đầu tư quốc tế. Đây chính là tấm vé thông hành để thị trường Việt Nam thoát khỏi vùng trũng của thị trường cận biên và trở thành điểm đến ưu tiên của dòng vốn toàn cầu trong thập kỷ tới.

Có thể bạn quan tâm 

Chìa khóa giải bài toán chi phí vốn tại Việt Nam