Cá nhân lùi, tổ chức tiến

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự lột xác về cả quy mô lẫn chất lượng.

Với mục tiêu chiến lược trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, quy mô vốn hóa thị trường được kỳ vọng sẽ không chỉ dừng lại ở con số gần 400 tỷ USD như hiện tại, mà có thể hướng tới giấc mơ ngàn tỷ USD. Đó là chia sẻ của ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Mirae Asset.

Song song với sự mở rộng về quy mô, khung chính sách cũng đang được định hình lại theo hướng dài hạn. Tháng 9/2025, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC phê duyệt Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán. Đề án đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, về khối lượng giao dịch, nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 70%, nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 30% và tăng trong các năm tiếp theo để đạt tỷ lệ tương ứng 60% và 40%.

Trong bối cảnh đó, một sự chuyển dịch mang tính nền tảng đang diễn ra ngay bên trong cấu trúc thị trường: nhóm tổ chức nội đã nâng tỷ trọng lên hơn 35%, trong khi nhóm nhà đầu tư cá nhân giảm về 52% vào năm 2025 từ mức hơn 80% trước đây. Sự thay đổi này phản ánh bước tiến về chất lượng thị trường, giúp giảm bớt các biến động cực đoan trong ngắn hạn. 

Diễn biến này đi cùng với kỳ vọng về một chu kỳ dòng vốn mới khi Việt Nam được nâng hạng lên nhóm “Thị trường mới nổi thứ cấp”. Theo đó, dòng vốn ngoại chủ yếu đến từ 2 nhóm nhà đầu tư lớn, quỹ thụ động và quỹ chủ động, với động thái và thời điểm giải ngân khác nhau. 

Theo ông Lu Hui Hung, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Phú Hưng (PHFM), về dài hạn, các quỹ đầu tư quốc gia và quỹ hưu trí quy mô lớn như GIC (Singapore), Norges Bank (Na Uy) hay CPP Investments (Canada) cũng được kỳ vọng sẽ tăng tỷ trọng đầu tư chiến lược tại Việt Nam. Đây là nhóm dòng vốn có quy mô lớn, mang tính dài hạn và ổn định.

Trong khi đó, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phòng Phân tích và Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán ACBS, nhận định, mặt bằng lãi suất toàn cầu và chính sách tiền tệ của Mỹ sẽ ảnh hưởng lớn đến thời điểm dòng vốn quay lại. Khi chu kỳ lãi suất đảo chiều theo hướng nới lỏng, khẩu vị rủi ro gia tăng, các thị trường cận biên và mới nổi như Việt Nam sẽ có cơ hội thu hút trở lại dòng vốn ngoại mạnh mẽ hơn.

Bà Trang nói thêm, khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE, tiến tới MSCI, cơ cấu phân bổ tài sản của các quỹ ETF và quỹ chủ động toàn cầu sẽ thay đổi một cách cơ học. Dòng vốn khi đó không còn mang tính thăm dò, mà trở thành dòng vốn phân bổ bắt buộc, quy mô lớn và ổn định hơn. 

Đồng quan điểm, ông Lê Tự Quốc Hưng, Trưởng phòng Cao cấp Bộ phận Phân tích thị trường và Chiến lược đầu tư, Trung tâm Phân tích Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), coi đây là chất xúc tác “cơ học” nhất có khả năng kích hoạt dòng tiền đón đầu và tái cơ cấu từ các quỹ chỉ số khi mốc hiệu lực dự kiến vào tháng 9/2026 đến gần.

Ngoài ra, sự ổn định vĩ mô và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết để hút vốn ngoại. “Khối ngoại thường quay lại khi nhìn thấy tăng trưởng EPS rõ ràng, chất lượng lợi nhuận cải thiện và mặt bằng định giá đủ hấp dẫn so với các thị trường trong khu vực”, bà Trang của ACBS chia sẻ. 

Chu kỳ lợi nhuận mới, đặc biệt ở các nhóm ngân hàng, tiêu dùng, hạ tầng và công nghệ, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút dòng vốn dài hạn. Chất lượng hàng hóa và thanh khoản thị trường cũng là yếu tố then chốt. Làn sóng IPO quy mô lớn, doanh nghiệp đầu ngành niêm yết, cùng với cải thiện về minh bạch, chuẩn quản trị và công bố thông tin sẽ giúp thị trường hấp dẫn hơn trong mắt khối ngoại, vốn đã bán ròng hơn 125.000 tỷ đồng trên sàn HOSE trong năm 2025 và tiếp tục bán ròng hơn 27.200 tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm 2026 (theo FiinGroup).

Ông Hưng của VDSC cũng cho rằng để dòng vốn quay lại bền hơn, thị trường vẫn cần câu chuyện lan tỏa theo nền tảng như tăng trưởng lợi nhuận đủ rộng và định giá đủ hấp dẫn ngoài nhóm vốn hóa lớn, đồng thời tiếp tục cải thiện các nút thắt mà nhà đầu tư ngoại quan tâm như khả năng tiếp cận, chuẩn vận hành, độ minh bạch..