Công thức “rực rỡ” của người trẻ

Lỡ cả đời không rực rỡ thì sao…?”

Câu hỏi ấy không chỉ là một dòng trạng thái bâng quơ trên Threads. Nó là một tiếng thở dài đầy lo âu của thế hệ mới, thu hút hơn 430.000 lượt thả tim và hàng ngàn bình luận. Đằng sau sự lan tỏa mãnh liệt đó là một nỗi sợ có thật: sợ bị bỏ lại phía sau trong một thế giới mà thành công thường được đo đếm bằng những con số hào nhoáng và ánh hào quang tức thời.

Tuy nhiên, đối với những chuyên gia tài chính kỳ cựu, sự “rực rỡ” không phải là một khoảnh khắc bùng nổ rồi vụt tắt. Đó là một chiến lược dài hạn, được xây dựng trên nền tảng của năng suất và kỷ luật tài chính.

Cuộc đua với A.I và “hào quang thực lực”. Trong kỷ nguyên của công nghệ và tự động hóa, tăng trưởng kinh tế không còn đồng nghĩa với việc túi tiền của mọi cá nhân sẽ tự động dày lên. Bà Đặng Thị Lan Hương, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Rồng Việt (VDAM), nhận định rằng sự rực rỡ bền vững phải là kết quả của một quá trình nâng cấp giá trị bản thân liên tục. “Thu nhập trong tương lai gắn với năng suất và mức độ khó thay thế, không còn chỉ phụ thuộc vào thâm niên hay bằng cấp”, bà Hương khẳng định.

Thực tế khắc nghiệt là chu kỳ lỗi thời của các kỹ năng đang ngắn lại hơn bao giờ hết. PwC dự báo đến năm 2030, các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo (A.I) có thể đóng góp thêm khoảng 15.700 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu, kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực công nghệ. Đồng thời, A.I giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất khi tự động hóa các công việc lặp lại, tạo điều kiện để nhân viên tập trung vào các nhiệm vụ mang tính chiến lược hơn. 

Những công việc lặp lại, giá trị gia tăng thấp đang đứng trước nguy cơ bị thay thế bởi A.I. Để giữ vững năng lực cạnh tranh, người trẻ buộc phải chuyển dịch sang những lĩnh vực đòi hỏi độ phức tạp: phân tích dữ liệu, sáng tạo, quản lý và tư duy tài chính. Bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Chiến lược tại Công ty Chứng khoán ACBS, nhấn mạnh rằng việc liên tục nâng cấp năng lực không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để di chuyển lên các vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị.

“Bộ đệm tài chính” trong thế giới bất định. Nếu năng lực chuyên môn là động cơ thì quản trị tài chính cá nhân chính là hệ thống phanh và nhiên liệu dự trữ. Khi khái niệm “công việc ổn định” dần trở nên xa xỉ, việc sở hữu một nền tảng tài chính an toàn trở thành yếu tố tiên quyết cho sự rực rỡ.

Theo khảo sát mới công bố của Ngân hàng UOB, Gen Z nổi bật là nhóm ít có sự chuẩn bị tài chính nhất. Nghiên cứu cho thấy 5% Gen Z hoàn toàn không có sự chuẩn bị về quỹ dự phòng và bảo hiểm và chưa đến một nửa (47%) có khoản tiết kiệm đủ để chi tiêu hơn 3 tháng. Khoảng cách về khả năng chuẩn bị tài chính này gắn liền với hành vi tài chính của Gen Z, vốn ưu tiên các chi tiêu thiên về phong cách sống.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý Tài sản, Khối trong nước, Dragon Capital Việt Nam, gợi lại “giả thuyết vòng đời” (life-cycle hypothesis) của Franco Modigliani. Theo đó, tiêu dùng không nên dựa trên thu nhập hiện tại mà phải dựa trên kỳ vọng thu nhập suốt cuộc đời. Người trẻ cần học cách cân bằng giữa hưởng thụ nhất thời và tích lũy chiến lược. “Nếu bạn bắt đầu tích lũy sớm, thị trường sẽ “làm thay” cho bạn một phần việc lớn nhờ lãi kép. Một sự trì hoãn 5 năm có thể khiến số tiền bạn cần bỏ ra hằng tháng tăng gấp đôi để đạt cùng một mục tiêu”, bà Hạnh chia sẻ.

Trong bối cảnh A.I có thể chạm đến bất kỳ vị trí công việc nào, bà Hạnh khuyên người trẻ cần chuẩn bị “đệm dự phòng tài chính” nghiêm túc để chống chọi với những thay đổi khó đoán định. Việc xây dựng quỹ khẩn cấp và tích lũy tài sản trở thành yêu cầu bắt buộc tại mọi thị trường đang phát triển. 

Kỷ nguyên của tư duy chủ động. Dù đối mặt với nhiều áp lực, giới trẻ hiện nay đang cho thấy những tín hiệu lạc quan. Ông Trần Đức Long, đồng sáng lập MoneyGain, quan sát thấy xu hướng người trẻ quan tâm sát sao đến tài chính cá nhân, thậm chí nhạy bén thông tin hơn cả các chuyên gia trong một số lĩnh vực.

Sự nhạy bén này, khi kết hợp với 2 vũ khí mạnh mẽ nhất là thời gian và lãi kép, sẽ tạo nên lá chắn tốt nhất trước các rủi ro tương lai. Người trẻ vẫn sở hữu một lợi thế lớn mà nhiều nhà đầu tư khác không có. Đó là với quãng thời gian làm việc có thể kéo dài 30-40 năm, chiến lược tích lũy tài sản theo hướng dài hạn thường mang lại hiệu quả ổn định và bền vững hơn. Ngay cả với số vốn khoảng 100 triệu đồng, người trẻ vẫn có thể bắt đầu hành trình đầu tư nếu biết phân bổ nguồn tiền hợp lý giữa các kênh tài sản: cân bằng giữa dự phòng, tài sản phòng thủ và tài sản tăng trưởng.

Sự rực rỡ không nhất thiết phải là việc tỏa sáng rực rỡ hơn người khác ngay lập tức. Mỗi cá nhân đều có một chu kỳ riêng, giống như nhịp đập của nền kinh tế. “Lỡ cả đời không rực rỡ” sẽ không bao giờ xảy ra nếu bạn hiểu rằng: sự rực rỡ thật sự nằm ở tư duy chủ động nâng cấp bản thân, quản trị tài chính chặt chẽ và không ngừng học hỏi để làm chủ vận mệnh của chính mình.