Nâng hạng tín nhiệm quốc gia, góc nhìn từ chi phí vốn

Việt Nam đã khép lại năm 2025 với kết quả tăng trưởng kinh tế ấn tượng khi GDP ước đạt 8,02%, tạo nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển then chốt 5 năm tới. Với mục tiêu đưa nền kinh tế hướng tới mức tăng trưởng hai chữ số từ năm 2026, việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức “Đầu tư” (Investment Grade) đang trở thành yêu cầu cấp thiết để khơi thông dòng vốn quốc tế. 

Số liệu từ FiinGroup, với mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức tối thiểu 10%, quy mô GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể vượt 520 tỉ USD. Để duy trì tỉ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 33% GDP, nền kinh tế sẽ cần huy động tối thiểu khoảng 4,7 triệu tỉ đồng, trong đó nguồn vốn từ khu vực tư nhân ước tính hơn 3,6 triệu tỉ đồng. 

Chênh lệch rủi ro tín dụng quốc gia của Việt Nam so với các nhóm thị trường. Nguồn: FiinGroup.

Các chuyên gia tài chính nhận định rằng, năng lực cung ứng tín dụng trung và dài hạn của hệ thống ngân hàng nội địa hiện nay khó có thể đáp ứng đầy đủ quy mô và tốc độ tăng trưởng thần tốc này. Đầu tư công dù đóng vai trò là "vốn mồi" nhưng cũng có giới hạn, trong khi dòng vốn FDI đang chuyển dịch theo hướng ưu tiên chất lượng và hiệu quả thay vì mở rộng số lượng bằng mọi giá.

Trong bối cảnh đó, nguồn vốn vay nước ngoài (FCY) thông qua việc phát hành trái phiếu quốc tế và tài chính bền vững trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đặc biệt quan trọng cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, một rào cản lớn hiện nay là mức xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam vẫn đang nằm ở nhóm "Đầu cơ", khiến chi phí huy động vốn quốc tế trở nên đắt đỏ và kém cạnh tranh. 

Hiện nay, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng được nâng xếp hạng tín nhiệm lên mức “Đầu tư” khi hiện chỉ còn cách mức này một bậc. Việc bước qua ranh giới để đạt mức “Đầu tư” trước năm 2030 được dự báo sẽ tạo ra một cú hích cực lớn cho nền kinh tế. "Nâng hạng tín nhiệm quốc gia có thể giúp chi phí đi vay quốc tế của Chính phủ, ngân hàng, và doanh nghiệp Việt Nam giảm từ 1,5% đến 3%", ông Quản Trọng Thành, Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán Maybank Việt Nam chia sẻ với NCĐT. 

Đồng quan điểm, các chuyên gia từ FiinRatings ước tính khi đạt mức “Đầu tư”, chi phí huy động vốn của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế có thể giảm từ 150 - 300 điểm cơ bản. Điều này không chỉ giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn mở ra cơ hội tiếp cận với các "ông lớn" tài chính toàn cầu.

Ông Lê Tự Quốc Hưng, Trưởng phòng Cao cấp Bộ phận Phân tích Thị trường & Chiến lược đầu tư, Trung tâm Phân tích Chứng khoán Rồng Việt cũng có những phân tích sâu hơn về lợi thế này. 

“Tác động lớn nhất sẽ là giảm phần bù rủi ro quốc gia, lợi suất/biên độ phát hành nợ quốc tế của Chính phủ có thể hạ, từ đó kéo giảm mặt bằng chi phí vốn trong nước. Hiệu ứng lan tỏa sang doanh nghiệp là rất rõ, nhất là ngân hàng và các doanh nghiệp huy động vốn ngoại tệ”, ông Hưng chia sẻ. 

Về môi trường đầu tư, ông Hưng cho rằng xếp hạng “Đầu tư” thường đi kèm niềm tin dài hạn tốt hơn, dòng vốn dài hạn có xu hướng “đi trước” vào các tài sản gắn với tăng trưởng cơ bản, cải thiện độ sâu thị trường vốn và giảm biến động do dòng vốn ngắn hạn.

Triển vọng nâng hạng của Việt Nam được đánh giá là tích cực nhờ nền tảng vĩ mô ổn định, nợ công và nợ nước ngoài thấp. Chia sẻ với NCĐT, bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Phòng Phân tích và Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), nhận định: "Triển vọng nâng hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam lên mức Investment Grade trong thời gian tới được đánh giá tích cực, nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và định hướng cải cách rõ ràng”. 

Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát, nợ công trong ngưỡng an toàn và cán cân thanh toán cải thiện. Cùng với đó, cam kết cải thiện thể chế, minh bạch tài khóa, phát triển thị trường vốn và nâng cao quản trị doanh nghiệp nhà nước là những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn “Đầu tư”. 

Tuy nhiên, hành trình này vẫn phụ thuộc nhiều vào các “điểm định tính” như sức mạnh thể chế, tính nhất quán của chính sách và khả năng quản trị rủi ro hệ thống tài chính. Các tổ chức xếp hạng quốc tế sẽ theo dõi sát sao rủi ro tại các khu vực nhạy cảm như bất động sản, hệ thống ngân hàng và khả năng củng cố các bộ đệm vĩ mô như dự trữ ngoại hối và kỷ luật tài khóa.

Việc đạt được mức xếp hạng “Đầu tư” không chỉ là một danh hiệu, mà là một bước ngoặt chiến lược. Về dài hạn, sẽ tạo ra một môi trường đầu tư bền vững, giảm biến động do dòng vốn ngắn hạn và khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế. 

Với quyết tâm từ Chính phủ và các cải cách quyết liệt, mục tiêu nâng hạng trước năm 2030 hoàn toàn có thể hiện thực hóa, tạo động lực mạnh mẽ cho khát vọng tăng trưởng hai chữ số của Việt Nam. 

Có thể bạn quan tâm 

VCBS: Dòng vốn toàn cầu có thể tái phân bổ sang các tài sản trú ẩn an toàn