Ngân hàng nhỏ tìm khoảng trống cạnh tranh

Bước sang năm 2026, một làn sóng các ngân hàng tầm trung và nhỏ đang đồng loạt rời khỏi sàn UPCoM để tiến tới niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Đây không chỉ là câu chuyện thay tên trên bảng điện tử, mà là một chiến lược sinh tồn và bứt phá trong bối cảnh ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn sàng lọc khốc liệt.

Dẫn đầu làn sóng này là KienlongBank (mã KLB). Theo lộ trình đã được công bố, ngày 6/1/2026 là phiên giao dịch cuối cùng của KLB trên sàn UPCoM, khép lại hành trình 8 năm để chính thức gia nhập sân chơi lớn HOSE. Cổ phiếu này đã có bước chạy đà ấn tượng khi tăng hơn 40% so với cuối năm 2024, đưa vốn hóa ngân hàng lên mức trên 9.400 tỉ đồng. Bám sát nút là VietBank (mã VBB) và BVBank (mã BVB).

VietBank đã thông qua phương án đưa hơn 1,07 tỉ cổ phiếu lên HOSE chậm nhất trong quý I/2026 sau khi chính thức vượt mốc vốn điều lệ 10.000 tỉ đồng vào cuối năm 2025. BVBank cũng ráo riết chuẩn bị các bước cuối cùng cho kế hoạch niêm yết song song với mục tiêu tăng vốn điều lệ lên 7.676 tỉ đồng.

“Việc niêm yết trên HOSE giúp ngân hàng huy động vốn thuận lợi hơn hẳn, bởi các quỹ đầu tư lớn thường có quy định khắt khe, thậm chí chỉ đầu tư vào các cổ phiếu trên sàn niêm yết tập trung”, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhận định.

Chuyển sàn mang lại 3 lợi thế sống còn cho những ngân hàng này. Các tiêu chuẩn khắt khe về công bố thông tin và quản trị của HOSE giúp ngân hàng ghi điểm trong mắt nhà đầu tư ngoại, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn trung và dài hạn để củng cố hệ số an toàn vốn (CAR). Xuất hiện ở HOSE cũng nâng tầm thương hiệu để đối đầu trong cuộc đua bán lẻ.

Bức tranh kinh doanh năm 2026 được dự báo sẽ mang 2 sắc thái đối lập. Một mặt, SSI Research kỳ vọng lợi nhuận toàn ngành có thể tăng trưởng 18% nhờ sự phục hồi của tín dụng (ước đạt 17-18%) và biên lãi thuần (NIM) được cải thiện khi mảng bán lẻ hồi phục. Mặt khác, ông Trần Thăng Long, Giám đốc Trung tâm Phân tích tại Công ty Chứng khoán BSC, cho rằng: “Sự khác biệt về chất lượng tài sản, năng lực quản trị rủi ro và phân khúc khách hàng sẽ tạo ra khoảng cách lớn giữa các tổ chức”.

Nhóm ngân hàng chuyển sàn đang đối mặt với bài toán hiệu quả kinh doanh với nhiều áp lực. Dữ liệu cho thấy tỉ suất sinh lời trên tài sản (ROAA) của nhóm ngân hàng nhỏ giai đoạn 2020-2024 chỉ đạt 0,6%, thấp hơn nhiều so với mức 1,4% của toàn ngành. Khi lên sàn lớn, áp lực từ cổ đông về lợi nhuận sẽ buộc các ngân hàng này phải tối ưu hóa chi phí vốn.

Áp lực đến với các ngân hàng nhỏ khi dự báo biên lãi ròng NIM toàn ngành tiếp tục xu hướng suy giảm. Từ mức đỉnh 3,8% vào quý IV/2022, NIM đã giảm xuống khoảng 3,1% trong quý III/2025. Các chuyên gia của Công ty Chứng khoán TPS cho rằng NIM ngành ngân hàng sẽ tiếp tục chịu áp lực trong năm 2026, khó cải thiện rõ rệt và có thể đi ngang hoặc giảm nhẹ. 

Nguyên nhân đến từ việc lãi suất cho vay tăng chậm hơn lãi suất huy động để hỗ trợ nền kinh tế, cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng gay gắt. Dòng tín dụng mới tập trung nhiều hơn vào các dự án lớn và dự án đầu tư công với lãi suất cho vay thấp hơn mảng bán lẻ. Đồng thời, tăng trưởng huy động chậm khiến các ngân hàng gặp khó trong việc cải thiện tỉ lệ CASA và chi phí vốn.

Xu hướng cạnh tranh giữa các ngân hàng trong thời gian tới sẽ tập trung vào một số yếu tố như gia tăng chất lượng nguồn vốn, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và trình độ công nghệ, mở rộng mạng lưới khách hàng. Thay vì đối đầu trực diện với các ngân hàng lớn ở phân khúc doanh nghiệp lớn, những ngân hàng mới chuyển sàn thường chọn “du kích” ở mảng bán lẻ, hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Năm 2026 cũng đánh dấu bối cảnh công nghệ ngân hàng đã tiến tới giai đoạn tự động hóa cao. Nhóm ngân hàng nhỏ buộc phải đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ để giữ chân khách hàng trẻ.

Giai đoạn 2025-2026 sự phân hóa sẽ ngày càng rõ rệt nếu điều kiện vĩ mô xấu đi. Hiện tỉ lệ bao phủ nợ xấu của nhóm ngân hàng nhỏ rất thấp, phản ánh bộ đệm dự phòng yếu hơn trước cú sốc tín dụng trong khu vực tư nhân. 

Bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Nghiên cứu Công ty Chứng khoán MBS, cũng cho biết, Thông tư 14/2025 ra đời nhằm siết chặt hơn các tiêu chuẩn vốn, tính toán rủi ro theo hướng tiệm cận Basel III. Vì vậy, các ngân hàng thương mại sẽ đối diện với áp lực lớn hơn trong việc phải nâng cao và duy trì CAR để đáp ứng các chỉ tiêu này. “Nhiều ngân hàng nhỏ sẽ chịu áp lực lớn do chi phí tín dụng cao, khiến lợi nhuận bị bào mòn, sức cạnh tranh suy giảm. Các ngân hàng nhỏ, nếu không kịp tái cấu trúc mô hình huy động và cải thiện quản trị rủi ro, sẽ gặp áp lực ngày càng lớn”, báo cáo của FiinRatings nhận định.

Khi đứng cạnh các đối thủ có quy mô tài sản hàng triệu tỉ đồng trên HOSE, nhóm tân binh sẽ bị cả thị trường soi xét, trong đó nợ xấu là biến số lớn. Việc niêm yết minh bạch cũng biến các ngân hàng này thành những mục tiêu M&A tiềm năng trong làn sóng tái cơ cấu ngân hàng dự kiến bùng nổ vào năm 2026.

Có thể thấy, những ngân hàng dám bước ra khỏi vùng an toàn của UPCoM để lên HOSE đang đặt cược vào một tương lai minh bạch hơn, nhưng cũng đầy thách thức hơn khi phải trực diện đối đầu với những đối thủ lớn trong một sân chơi không có chỗ cho sự trì trệ. 

Có thể bạn quan tâm 

Trái phiếu nâng chuẩn, giải cơn khát vốn