Các hãng dầu phương Tây tăng tốc săn nguồn thay thế Trung Đông

Thị trường dầu mỏ toàn cầu liên tục biến động theo từng diễn biến mới của xung đột Iran, buộc các nhà sản xuất phải tính lại chiến lược dài hạn. Một điều gần như chắc chắn rằng nhu cầu với các nguồn dầu khí ngoài Trung Đông sẽ tiếp tục tăng.Việc giải bài toán nguồn cung mới trở thành ưu tiên hàng đầu.

Các tập đoàn dầu khí phương Tây từng lao đao vì trữ lượng cạn kiệt. Sau cú sốc giá dầu năm 2015, họ cắt giảm mạnh ngân sách thăm dò, đặc biệt rút khỏi các thị trường đang phát triển như Nam bán cầu. Quyết định này khiến lượng mỏ mới sụt giảm đáng kể.

Những năm gần đây, xu hướng này bắt đầu đảo chiều. Nhiều “ông lớn” quay lại tìm kiếm cơ hội, nhất là tại khu vực Đông Mỹ Latinh, nơi phát hiện quy mô lớn ngoài khơi Guyana đã tạo sức hút mạnh. Trước khi chiến sự nổ ra, Trung Đông cũng ghi nhận sự quan tâm trở lại từ các tập đoàn như TotalEnergies.

Châu Phi là điểm đến tiếp theo. Ngay cả trước xung đột, kế hoạch chi tiêu tại đây đã tăng lên rõ rệt. Các công ty phương Tây đang nhắm đến khu vực từng bị hờ hững suốt thập kỷ qua.

Theo Wood Mackenzie, 7 công ty lớn nhất dự kiến rót 64 tỷ USD vào châu Phi giai đoạn 2026-2030, tăng từ 41 tỷ USD của 5 năm trước. Tỷ trọng đầu tư thượng nguồn cũng sẽ tăng từ 10,6% lên 13,5%. Xung đột tại Trung Đông có thể khiến tốc độ này còn nhanh hơn.

Các tập đoàn lớn đang ồ ạt quay lại châu Phi, theo S&P Global. Hàng loạt động thái đã xuất hiện: TotalEnergies nhận 4 giấy phép thăm dò ngoài khơi Liberia vào tháng 9; BP công bố kế hoạch thăm dò tại Gabon vào tháng 10; Eni phát hiện mỏ mới tại Bờ Biển Ngà vào tháng 2; trong khi ExxonMobil, Shell và Equinor mở rộng hoạt động tại Angola.

Sức hút của châu Phi đến từ địa chất thuận lợi và tiến bộ công nghệ. Khu vực này có tiềm năng lớn, đặc biệt là dầu ngoài khơi. Trong số 42 giếng dầu trọng điểm trên toàn cầu do Rystad xác định, có tới 17 giếng nằm tại lục địa này. Phần lớn thuộc loại “siêu nước sâu”, ở độ sâu từ 1.500 mét trở lên.

Những mỏ này hứa hẹn lợi nhuận lớn, nhưng chi phí khai thác cũng cao và kỹ thuật phức tạp. Tuy nhiên, công nghệ mới đang giải quyết hiệu quả bài toán này. Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thăm dò, trong khi các hệ thống khai thác - lưu trữ - xuất dầu nổi (FPSO) ngày càng hiệu quả, rút ngắn thời gian đưa mỏ vào vận hành. Các nhà sản xuất đã tích lũy nhiều kinh nghiệm áp dụng công nghệ này tại Mỹ Latinh. 

Yếu tố chính sách cũng đóng vai trò quan trọng. Sau khi mất nguồn thu vì các tập đoàn rút đi cách đây một thập kỷ, nhiều chính phủ châu Phi đang đưa ra điều kiện ưu đãi hơn để thu hút đầu tư. Trong khi đó, các công ty dầu khí quốc gia, chiếm hơn một nửa sản lượng khu vực, hiện chỉ tập trung khai thác mỏ hiện hữu trên đất liền thay vì tìm kiếm phát hiện lớn ngoài khơi.

Do đó, sản lượng dầu khí của châu Phi gần như đi ngang trong những năm gần đây, ở mức hơn 10 triệu thùng quy đổi mỗi ngày. Phòng Năng lượng châu Phi dự báo con số này có thể tăng lên 13,6 triệu thùng vào năm 2030.

Mức tăng có thể còn cao hơn nếu các tập đoàn phương Tây chuyển hướng đầu tư khỏi Trung Đông sang châu Phi để phản ứng với xung đột Iran. Dù châu Phi cũng đối mặt với bất ổn riêng, số lựa chọn thay thế nguồn dầu khí không nhiều.

Trong bối cảnh lo ngại về an ninh năng lượng gia tăng, nhiều chính phủ sẵn sàng ủng hộ việc mở rộng nguồn cung từ các khu vực mới để đa dạng hóa rủi ro. Đồng thời, nhu cầu dầu khí nội địa của châu Phi cũng được dự báo tăng mạnh trong những năm tới, càng củng cố sức hấp dẫn của khu vực. Cuối cùng, yếu tố cạnh tranh cũng thúc đẩy các tập đoàn hành động. Như một chuyên gia tại S&P Global nhận định: Không ai muốn bỏ lỡ “Guyana thứ hai”.

Có thể bạn quan tâm:

Ngành IT Ấn Độ đạt doanh thu kỷ lục 315 tỷ USD bất chấp làn sóng A.I

Nguồn The Economist