Gõ cửa tăng trưởng

Nhìn lại giai đoạn 2024-2025, giới quan sát tài chính quốc tế từng nín thở trước những đe dọa về thuế quan từ Mỹ. Những dự báo bi quan nhất từng cho rằng mức thuế đối ứng lên tới 46% có thể bóp nghẹt xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng thực tế năm 2026 đã chứng minh điều ngược lại. 

Thoát hiểm thuế quan

Bằng các bước đi ngoại giao khôn ngoan và sự linh hoạt của hệ thống sản xuất, mức thuế đối ứng thực tế chỉ duy trì ở mức 10-20%. Kết quả? Xuất khẩu sang Mỹ không những không giảm mà còn tăng vọt 28,1% trong giai đoạn bản lề.
  
Năm 2026 đánh dấu cột mốc lịch sử khi quy mô nền kinh tế Việt Nam dự kiến vượt ngưỡng 510 tỉ USD, chính thức lọt vào Top 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây không chỉ là con số trên giấy tờ. Với GDP bình quân đầu người đạt 5.000 USD, Việt Nam đã chính thức bước chân vào nhóm nước thu nhập trung bình cao.
 
Trong khi nhiều nền kinh tế lớn phải vật lộn để duy trì mức tăng trưởng 2-3%, Việt Nam đang tự tin hướng tới mục tiêu tăng trưởng 8% và xa hơn là mức 2 con số trong kế hoạch 2026-2030. Ngay cả 2 ngân hàng HSBC và Citi đã phải liên tục điều chỉnh dự báo của họ, một dấu hiệu cho thấy ngay cả những phân tích thận trọng nhất cũng bị thuyết phục bởi khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam. 

Nếu thập kỷ trước Việt Nam chiến thắng nhờ nhân công giá rẻ thì năm 2026, vũ khí mới là “số” và “xanh”. Sự bùng nổ của kinh tế số, với tốc độ tăng trưởng nhanh gấp 3 lần GDP, đang biến Việt Nam thành một thung lũng công nghệ mới của Đông Nam Á. Từ các startup blockchain cho đến các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, Việt Nam đang chứng minh rằng không chỉ biết lắp ráp điện thoại mà còn có thể tham gia vào những công đoạn giá trị cao hơn. Đặc biệt, sự xoay trục sang ngành công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (A.I) là một ván bài chiến lược. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng chip toàn cầu cần sự đa dạng hóa, việc Việt Nam hình thành khung pháp lý cho tài sản số và ưu tiên hạ tầng công nghệ cao đã thu hút dòng vốn FDI khủng từ Mỹ và Hàn Quốc. Đây không còn là những nhà máy dệt may, mà là những phòng lab bán dẫn và trung tâm R&D. 

Một trong những thay đổi lớn nhất trong dự báo năm 2026 chính là sự trỗi dậy của nhu cầu nội tại. Với dân số 100 triệu người và tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh nhất khu vực, Việt Nam không còn quá dễ bị tổn thương trước các cú sốc về sức cầu từ bên ngoài. 

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, trong bài trình bày Economic Outlook 2026, cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP 10% từ năm 2026 là khả thi nhờ quyết tâm của Chính phủ. Động lực chính đến từ việc “chính thức hóa” 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, giúp minh bạch hóa hoạt động. “Nhiều hộ kinh doanh quy mô nhỏ nhưng hoạt động rất bài bản, chuyên nghiệp và có đóng góp thực chất cho nền kinh tế. Với sự dịch chuyển của hộ kinh doanh cá thể, chúng tôi đánh giá trong 3 năm tới, nhóm này sẽ đóng góp khoảng 1% GDP/năm”, ông Dominic Scriven nhận định. 

Chìa khóa lớn tăng trưởng cũng đến từ đầu tư công khi dự kiến đạt 25-30 tỉ USD giai đoạn 2025-2026 và tăng tiếp trong những năm tới. Cụ thể, theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính, Tiền tệ Quốc gia, đầu tư công được thúc đẩy mạnh mẽ, nếu đạt kế hoạch giải ngân 100%, khoảng 34-35 tỉ USD, có thể giúp tăng trưởng kinh tế thêm khoảng 2 điểm phần trăm. 

Để đáp ứng nguồn vốn khổng lồ này, trọng tâm không còn nằm ở “room” tín dụng ngân hàng, mà là cuộc dịch chuyển sang thị trường vốn dài hạn. Thị trường tài chính Việt Nam năm 2026 cũng đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển mình. Việc thúc đẩy thị trường vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và sớm vận hành thị trường carbon đang mở ra một kênh huy động vốn mới, bền vững hơn. 

Ông Tim Evans, CEO HSBC Việt Nam, nhấn mạnh sự phát triển của kinh tế tư nhân chính là yếu tố tăng tốc cho hành trình này. Việt Nam đang đầu tư mạnh vào các dự án quy mô lớn, dài hạn trong lĩnh vực năng lượng và hạ tầng, vốn cần hàng tỉ USD, vượt xa mức có thể huy động từ lợi nhuận kinh doanh hay vay trong nước. “Trong bối cảnh hạn mức tín dụng giảm dần theo lộ trình, chúng tôi kỳ vọng sẽ chứng kiến thêm doanh nghiệp Việt từ cả 2 khu vực công - tư vươn ra nước ngoài để tìm kiếm nguồn vốn họ cần”, ông nói. 

Thông điệp tăng trưởng 

Tuy nhiên, để năm 2026 thực sự là năm bản lề của kỷ nguyên tăng trưởng mới, Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức không hề nhỏ. Trước hết là cơn khát năng lượng và hạ tầng. Việc thu hút các dự án công nghệ cao đòi hỏi một nguồn cung điện ổn định và hạ tầng logistics đồng bộ. 

Quy hoạch điện VIII cần được triển khai với tốc độ thần tốc để tránh tình trạng thiếu hụt năng lượng như đã từng xảy ra trong quá khứ. Bài toán nhân lực cũng là một thách thức lớn khi Việt Nam đang thiếu hụt trầm trọng kỹ sư bán dẫn và chuyên gia trí tuệ nhân tạo chất lượng cao. Nếu không giải quyết được nút thắt này, quốc gia sẽ sớm chạm ngưỡng trần tăng trưởng. 

Cuối cùng là rào cản cải cách thể chế. Việc đồng bộ hóa khung pháp lý, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như tài sản số (RWA) và thị trường carbon, sẽ quyết định liệu dòng vốn quốc tế có ở lại lâu dài hay không. 

Nhìn sang các đối thủ khu vực, nếu Indonesia có tài nguyên, Thái Lan có du lịch và công nghiệp ô tô lâu đời thì Việt Nam lại có sự tổng hòa của tốc độ, sự linh hoạt và một quyết tâm chính trị mạnh mẽ hướng tới mục tiêu 2030. Khả năng chống chịu trước các biến động của kinh tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục thể hiện rõ hơn trong năm 2026 nhờ những lực đẩy mới.

2026 không chỉ là một năm trong lịch trình kinh tế mà là một lời khẳng định. Nếu những dự báo về tăng trưởng 8% và sự bứt phá của kinh tế số trở thành hiện thực, Việt Nam sẽ có thông điệp rất rõ ràng với các nhà đầu tư nước ngoài: cửa sổ cơ hội đang mở rộng nhất từ trước đến nay.