Vi nhựa không chỉ từ rác

Hầu hết mọi người đều biết ô nhiễm nhựa là một vấn đề nghiêm trọng. Nhưng vi nhựa những mảnh nhựa cực nhỏ sinh ra từ các sản phẩm dùng hằng ngày thực chất phổ biến và lan rộng hơn rất nhiều so với những gì chúng ta vẫn nghĩ.

Vi nhựa được định nghĩa là các hạt nhựa có kích thước nhỏ hơn 5mm. Chúng hiện diện ở khắp nơi: trong đại dương, đất, nước uống, thực phẩm và thậm chí cả không khí chúng ta hít thở mỗi ngày. Tuy nhiên, nguồn gốc của những hạt vi nhựa này lại gần như vô hình đối với người tiêu dùng.

Dựa trên dữ liệu của IUCN, CSIRO và Elsevier, đồ họa do Made Visual Daily thực hiện đã bóc tách chi tiết vi nhựa thực sự đến từ đâu và được hình thành như thế nào.

Tổng hợp từ nhiều nghiên cứu môi trường cho thấy, nguồn phát thải vi nhựa lớn nhất không phải là rác thải nhựa nhìn thấy được, mà là vải sợi tổng hợp chiếm tới 35%. Theo sau là lốp xe với 28%, bụi đô thị chiếm 24%, sơn kẻ đường chiếm 7%, và các nguồn khác như hạt nhựa công nghiệp hay sản phẩm chăm sóc cá nhân chiếm 6%. Vi nhựa xâm nhập vào môi trường theo hai con đường chính: vi nhựa sơ cấp và vi nhựa thứ cấp.

Vi nhựa sơ cấp là những hạt nhựa vốn đã ở kích thước siêu nhỏ ngay từ khi được thải ra môi trường. Chúng bao gồm: Sợi vải rụng ra trong quá trình giặt các loại quần áo làm từ polyester, nylon hoặc acrylic; Bụi cao su sinh ra khi lốp ô tô và xe tải bị mài mòn trong quá trình sử dụng; Các mảnh vụn trong bụi đô thị hình thành từ sự bào mòn của sơn, đế giày, đồ nội thất và lớp phủ công trình; Hạt nhựa nguyên sinh (“nurdles”) bị thất thoát trong quá trình sản xuất hoặc vận chuyển nhựa.

Trong khi đó, vi nhựa thứ cấp hình thành khi các vật dụng nhựa kích thước lớn hơn như túi nilon, chai nhựa hay dụng cụ đánh bắt bị phân rã theo thời gian dưới tác động của ánh nắng, sóng biển và thời tiết. Những vật thể này vỡ dần thành các mảnh ngày càng nhỏ, cuối cùng trở thành vi nhựa.

Dù thuộc loại nào, vi nhựa đều có đặc tính tồn lưu lâu dài, lan rộng và ngày càng được phát hiện ở cả những hệ sinh thái xa xôi nhất. Các nghiên cứu cho thấy, các dòng khí quyển có thể mang những hạt vi nhựa này vượt qua lục địa và đại dương.

Các nhà khoa học ước tính, khoảng 21 triệu tấn vi nhựa sơ cấp đã tích tụ trên toàn cầu, cả trên đất liền lẫn đại dương, với hàng triệu tấn tồn tại trong đất nông nghiệp và môi trường biển. Để hình dung quy mô của loại ô nhiễm vô hình này, đồ họa đã mô phỏng khối lượng đó như một đoạn đường dài 3,2 km, ở độ sâu 3m.

Sự tích tụ âm thầm của vi nhựa đang trở thành mối lo ngày càng lớn, trong khi những tác động dài hạn của chúng vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Giải pháp cho vấn đề này đòi hỏi sự kết hợp giữa đổi mới công nghệ và thay đổi hành vi. Chẳng hạn, việc trang bị bộ lọc sợi vi nhựa cho máy giặt, hay phát triển các vật liệu thay thế cho lốp xe và vải dệt tổng hợp, có thể giúp giảm phát thải ngay từ nguồn.

Trước mắt, hiểu rõ vi nhựa đến từ đâu là bước khởi đầu quan trọng, vấn đề vi nhựa không chỉ xoay quanh ống hút hay túi nhựa, mà lan rộng hơn rất nhiều trong đời sống hiện đại.

Có thể bạn quan tâm:

Xây dựng ngành Logistics xanh và thích ứng với thiên tai

Nguồn Visualcapitalist