Biến không khí thành nước sạch

Một nhà khoa học đoạt giải Nobel cho biết phát minh thân thiện với môi trường của ông có thể tạo ra nước sạch khi hệ thống cấp nước trung tâm bị tê liệt bởi bão hoặc hạn hán, đây có thể sẽ là “phao cứu sinh” cho các quốc đảo thường xuyên hứng chịu thiên tai.

Phát minh của Giáo sư hóa học Omar Yaghi dựa trên vật liệu khung kim loại - hữu cơ (MOF) có khả năng hút nước từ không khí trên sa mạc. Những vật liệu đặc biệt này có khả năng hút hơi ẩm trong không khí và chuyển hóa thành nước sạch, kể cả trong điều kiện khô hạn hoặc sa mạc.

Atoco là công ty công nghệ do ông Yaghi sáng lập, cho biết các thiết bị có kích thước tương đương một container dài 20 feet và vận hành hoàn toàn bằng nguồn nhiệt rất thấp, có thể đặt tại các cộng đồng địa phương, tạo ra tới 1.000 lít nước sạch mỗi ngày. Quan trọng hơn, hệ thống có thể hoạt động độc lập khi hạ tầng cấp nước và điện bị tê liệt bởi bão lũ hay hạn hán kéo dài.

Ông Yaghi, người đoạt giải Nobel Hóa học năm 2025, cho rằng phát minh này sẽ làm thay đổi thế giới và đặc biệt có lợi cho các đảo ở vùng Caribe, nơi thường xuyên đối mặt với hạn hán. Ông nói thêm, đây có thể là giải pháp cho những quốc gia cần đưa nước đến các cộng đồng bị cô lập sau những cơn bão như Beryl và Melissa, các trận bão đã khiến hàng nghìn người rơi vào cảnh thiếu nước.

“Những cơn bão như Melissa hay Beryl đã gây ngập lụt nghiêm trọng, phá hủy nhà cửa, mùa màng và ảnh hưởng đến hàng nghìn người dân Caribe. Sự tàn phá này là lời nhắc nhở rõ ràng về nhu cầu cấp bách phải tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống cấp nước tại các khu vực dễ tổn thương, đặc biệt là các quốc đảo nhỏ thường xuyên hứng chịu thời tiết cực đoan.”, ông Yaghi nói.

Ông Omar Yaghi, Giáo sư hóa học tại Đại học California. Ảnh: AP.

Ông Yaghi nói thêm rằng phát minh này có thể cung cấp một giải pháp thay thế thân thiện với khí hậu và bền vững cho các lựa chọn khai thác nước khác như khử muối, vốn có thể gây nguy hại cho hệ sinh thái khi nước muối đậm đặc được thải trở lại đại dương.

Hồi tháng 1, báo cáo của Liên Hợp Quốc cho biết hành tinh đã bước vào “kỷ nguyên phá sản nước toàn cầu”, khi gần 3/4 dân số sống ở những quốc gia đối mặt tình trạng thiếu an ninh nguồn nước, thậm chí ở mức nghiêm trọng. Báo cáo nêu rõ: Khoảng 2,2 tỉ người vẫn thiếu nước uống an toàn, 3,5 tỉ người thiếu hệ thống vệ sinh an toàn và khoảng 4 tỉ người phải trải qua tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm.

Tại Grenada, quốc gia vùng Caribe gồm ba đảo, từng bị tàn phá bởi bão Beryl vào năm 2024, phát minh của ông Yaghi mang lại tia hy vọng, đặc biệt cho hai đảo Carriacou và Petite Martinique, những nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất và đang đối mặt cùng lúc ba mối đe dọa: bão, hạn hán và xói mòn bờ biển.

Một dữ liệu khác từ năm 2024 dựa theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và UNICEF. Nguồn: Statista.

Ông Davon Baker, quan chức chính quyền Carriacou và là nhà hoạt động môi trường cho biết: “Khả năng hoạt động độc lập, chỉ sử dụng năng lượng sẵn có trong môi trường xung quanh của công nghệ này là đặc biệt phù hợp trong bối cảnh của chúng tôi.”

Carriacou và Petite Martinique vẫn đang chịu hậu quả sau bão Beryl, buộc phải nhập nước từ đảo Grenada để đối phó với mùa khô, trong bối cảnh thời gian khô hạn dường như ngày càng kéo dài và khắc nghiệt hơn mỗi năm.

Ông Baker nói: “Chúng tôi đang xem xét các chiến lược phục hồi và tăng cường khả năng chống chịu toàn diện. Công nghệ thu nước từ không khí do giáo sư Yaghi phát triển giải quyết nhiều thách thức then chốt mà chúng tôi đối mặt như: chi phí cao, lượng phát thải lớn và nguy cơ ô nhiễm từ việc nhập nước.”

Là người lớn lên trong một khu cộng đồng tị nạn ở Jordan, ông Yaghi cho biết ông được truyền cảm hứng từ những khó khăn mà ông phải gánh chịu trong một ngôi nhà không có nước máy hay điện. Trong bài phát biểu nhận giải Nobel, ông nhớ lại việc nước chỉ được chính phủ cung cấp cho cộng đồng sa mạc của ông mỗi tuần hoặc hai tuần một lần. "Tôi nhớ tiếng reo 'nước sắp đến rồi' trong khu phố, nhớ cả sự khẩn trương khi tôi vội đổ đầy mọi thùng chứa tìm được trước khi dòng chảy ngưng lại.", ông Yaghi nói.

Ông nhận định khoa học đã chứng minh đây là thời điểm cộng đồng cùng chung tay để ứng phó với các vấn đề khí hậu. "Điều chúng ta cần bây giờ là lòng can đảm tương xứng với trọng trách, để có thể trao tặng thế hệ tiếp theo không chỉ là công nghệ thu giữ carbon, mà còn là một hành tinh xứng đáng với những hy vọng của họ.", ông nói thêm.

Có thể bạn quan tâm:

Bước qua Greenlash

Nguồn The Guardian, Statista