Tiền mã hóa tại châu Á: Từ canh bạc đầu cơ đến hạ tầng tài chính

Với một lập trình viên tự do ở Lahore hay một bảo mẫu người Philippines, điện thoại thông minh giờ đây kiêm luôn vai trò ngân hàng tiền mã hóa. Thay vì mất khoản phí chuyển tiền có khi bằng cả ngày lương, họ có thể gửi và nhận stablecoin gần như ngay lập tức với chi phí thấp. Stablecoin là các token kỹ thuật số thường được neo giá vào đồng USD, nên ít biến động hơn những đồng tiền mã hoá khác.

Những trải nghiệm như vậy lý giải vì sao tiền mã hoá vẫn phát triển mạnh ở châu Á, dù nhiều chính phủ tỏ ra dè dặt. Ngay cả tại Ấn Độ, nơi áp dụng chính sách quản lý nghiêm ngặt bậc nhất thế giới với mức thuế 30% trên lợi nhuận và thu phí tới 1% cho mỗi giao dịch, dòng tiền vẫn chảy mạnh. Theo Chainalysis, từ giữa năm 2024 đến giữa năm 2025, dòng vốn tiền mã hóa đổ vào Ấn Độ ước đạt 338 tỷ USD, đứng đầu thế giới năm thứ ba liên tiếp trong bảng xếp hạng mức độ sử dụng tiền số.

Chín trong số 20 quốc gia đứng đầu danh sách của Chainalysis nằm ở châu Á, bao gồm Pakistan (hạng 3) và Việt Nam, bên cạnh các quốc gia giàu có như Nhật Bản và Hàn Quốc. Dù làn sóng giao dịch kiếm lời vẫn phổ biến, sự thống trị của khu vực này chủ yếu phản ánh một bước ngoặt trong cách sử dụng: tiền mã hóa không còn đơn thuần là canh bạc đầu cơ, vốn đang bộc lộ rủi ro ngày càng lớn, mà đang chuyển mình thành một hình thái hạ tầng tài chính mới. “Tiền mã hóa đang được ứng dụng để giải quyết các vấn đề rất thực tế”, bà Chengyi Ong từ Chainalysis nhận định.

Kiều hối là ví dụ rõ ràng nhất. Khoảng 24 triệu người Đông Nam Á đang làm việc ở nước ngoài. Ngân hàng Thế giới ước tính năm 2025, chi phí gửi 200 USD về nước trung bình lên tới 6,5%. Với những quốc gia như Philippines, nơi kiều hối tương đương 9% GDP, mức phí này là bài toán nan giải đối với giới lao động xuất khẩu khi gửi tiền về. Stablecoin trở thành giải pháp thay thế. Khác với bitcoin, giá của chúng gần như không biến động. Theo bà Ong, stablecoin đang dần trở thành xương sống của các hoạt động tiền mã hoá.

Từ tháng 1 đến tháng 7 năm ngoái, khối lượng giao dịch stablecoin toàn cầu đã vượt mốc 4.000 tỷ USD. Con số này vẫn nhỏ so với tổng quy mô thanh toán xuyên biên giới mỗi năm. Thế nhưng, trong khi những tài sản biến động mạnh như bitcoin,  stablecoin lại âm thầm đảm nhiệm vai trò của một công cụ thanh toán thực thụ.

Doanh nghiệp cũng bắt đầu tận dụng lợi thế này. Trong hệ thống thanh toán xuyên biên giới truyền thống, mỗi ngân hàng trung gian đều thêm phí, thời gian chờ và thủ tục kiểm soát. Với stablecoin, giao dịch được đối soát nhanh hơn hẳn và giảm thiểu tối đa khâu trung gian. Theo hãng phân tích Artemis, khối lượng giao dịch stablecoin mảng doanh nghiệp (B2B) hàng tháng đã tăng vọt từ mốc chưa đầy 100 triệu USD hồi đầu năm 2023 lên hơn 6 tỷ USD vào giữa năm 2025.

Lực lượng lao động tự do đông đảo tại châu Á cũng đang dần gạt bỏ hệ thống ngân hàng truyền thống. Ngân hàng Thế giới ước tính khu vực có hơn 210 triệu người làm việc theo dạng gig, chiếm gần một nửa toàn cầu. Các hệ thống thanh toán cũ thường trả tiền chậm cho tài xế hay nhân viên giao hàng, trong khi stablecoin cho phép nhận tiền ngay. Visa đang thử nghiệm dịch vụ chuyển thẳng tiền vào ví stablecoin. Tại Pakistan, nơi có khoảng 2 triệu lao động tự do và 38 tỷ USD kiều hối mỗi năm, nhiều người chọn nhận thù lao bằng stablecoin rồi đổi sang nội tệ qua sàn hoặc người trung gian, với phí khoảng 1-3%, chỉ bằng một nửa so với cách truyền thống.

Việc stablecoin trở thành hạ tầng tài chính hay biến tướng thành công cụ lừa đảo phụ thuộc rất lớn vào châu Á. Khu vực này hội tụ đủ quy mô, nhu cầu thiết thực và cả tham vọng quản lý để giải quyết bài toán đó. Nếu làm được, stablecoin có thể tái định hình hoàn toàn dòng chảy tiền tệ xuyên biên giới. Nếu không, tiền mã hoá vẫn tìm được chỗ đứng, nhưng theo cách khó ai mong muốn.

Có thể bạn quan tâm:

Thịt thực vật nguội lửa

Nguồn The Economist