Xuất khẩu thời shoppertainment

Trong xuất khẩu truyền thống, doanh nghiệp thường phải giải một chuỗi bài toán khá dài: nghiên cứu thị trường, tìm nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối, đáp ứng tiêu chuẩn, đàm phán đơn hàng, đưa hàng sang thị trường đích rồi chờ sản phẩm được người tiêu dùng biết đến. Shoppertainment (mua sắm giải trí) có thể rút ngắn hành trình này. Sản phẩm xuất hiện trước một nhóm người tiêu dùng cụ thể qua video, livestream hoặc nhà sáng tạo nội dung, sau đó có thể chuyển trực tiếp từ khám phá sang mua hàng.

Cách tiếp cận như thế đã giúp Vifon chạm tới những khách hàng mà hệ thống phân phối truyền thống khó tiếp cận. Ví dụ với sản phẩm miến cua, người tiêu dùng Mỹ có thể chưa hình dung miến khác mì như thế nào, hương vị ra sao nhưng qua video cho phép doanh nghiệp giải thích sản phẩm bằng hình ảnh trước khi người tiêu dùng quyết định mua.

Chia sẻ tại dự án “Beyond Việt Nam - Hàng Việt cất cánh” do Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số và TikTok Shop tổ chức, ông Nguyễn Anh Hào, phụ trách thương mại điện tử thị trường Mỹ tại Vifon, cho biết tháng 5/2026, Công ty thử nghiệm gian hàng trên TikTok Shop ở thị trường Mỹ, bán được hơn 25.700 gói mì, miến, phở ăn liền, với tốc độ tăng trưởng gấp 3-4 lần so với một kênh thương mại điện tử khác được thử nghiệm trong cùng thời gian.

Dữ liệu quốc tế cho thấy đây không còn là hành vi chỉ dành cho một nhóm người dùng trẻ. Theo báo cáo xu hướng thương mại điện tử năm 2025 của DHL, dựa trên khảo sát 24.000 người mua sắm trực tuyến tại 24 thị trường, 70% người được khảo sát đã từng mua hàng qua mạng xã hội và tỷ lệ tương tự kỳ vọng mạng xã hội sẽ trở thành điểm mua sắm chính của họ vào năm 2030. 82% cho biết các xu hướng hoặc sản phẩm lan truyền trên mạng xã hội ảnh hưởng đến quyết định mua hàng.

Điều này quan trọng với các nhà xuất khẩu bởi nó làm thay đổi thời điểm doanh nghiệp có thể kiểm chứng phản ứng của thị trường. Trước đây, một doanh nghiệp có thể phải đi qua nhà nhập khẩu, nhà phân phối và hệ thống bán lẻ trước khi có đủ dữ liệu về phản ứng của người tiêu dùng. Với shoppertainment, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm, câu chuyện và thông điệp trực tiếp đến người dùng sớm hơn, quan sát phản ứng rồi điều chỉnh. Tất nhiên, điều này không có nghĩa shoppertainment thay thế nhà nhập khẩu hay hệ thống phân phối, mà chỉ giúp doanh nghiệp có thêm một cách để thử thị trường trước khi mở rộng đầu tư.

Để làm được việc này, theo bà Hương Đoàn, Giám đốc Kinh doanh Cấp cao của OnPoint, doanh nghiệp Việt muốn vào thị trường khác, ví dụ như Mỹ, cần ít nhất 3 yếu tố: sản phẩm tốt, có câu chuyện để kể và có khả năng chuyển câu chuyện đó thành nội dung, video đủ dễ hiểu với người tiêu dùng địa phương. Bà cũng lưu ý, có sản phẩm tốt không đồng nghĩa với việc có thể bán được hàng.

Sự thuận tiện của shoppertainment cũng dễ tạo ra một ảo tưởng rằng chỉ cần sản phẩm xuất hiện trên màn hình, trở thành xu hướng thì phần còn lại sẽ tự giải quyết. Thực tế không như vậy. Ông Phạm Tấn Đạt, Tổng Giám đốc Fado, lưu ý một phiên livestream có thể tạo ra hàng chục ngàn đơn hàng. Khi đó, vấn đề không còn là làm sao bán được mà là doanh nghiệp có đủ hàng, đủ năng lực xử lý đơn, đóng gói, vận chuyển và chăm sóc khách hàng trong thời gian ngắn hay không. 

Dữ liệu DHL cho thấy logistics vẫn là một phần trực tiếp của khả năng chuyển đổi. 81% người mua sắm được khảo sát cho biết họ có thể bỏ giỏ hàng nếu phương thức giao hàng mà họ mong muốn không được cung cấp; 79% có thể bỏ mua nếu phương án hoàn trả không đáp ứng kỳ vọng. DHL cũng khảo sát riêng phía doanh nghiệp trong báo cáo Business Edition 2025. Theo đó, 96% nhà bán lẻ được hỏi cho rằng năng lực logistics có vai trò quan trọng trong việc chốt đơn; 64% doanh nghiệp thương mại điện tử cho biết họ đã bán hàng quốc tế. Như vậy, shoppertainment có thể làm ngắn hơn khoảng cách từ “người tiêu dùng nhìn thấy sản phẩm” đến “người tiêu dùng đặt hàng”, nhưng lại đặt ra yêu cầu cao hơn cho khâu sau giao hàng.

Thứ đến là chất lượng sản phẩm. Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết, xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và quy trình pháp lý tương tự hoạt động xuất khẩu thông thường. Theo bà Oanh, lợi thế xuất khẩu truyền thống của Việt Nam cũng chính là nền tảng để mở rộng xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới. Nông sản, thủy sản, dệt may, da giày và hàng thủ công mỹ nghệ tiếp tục là những nhóm hàng có tiềm năng, bên cạnh các lĩnh vực mới nổi như điện tử và linh kiện.

Đó cũng là lý do dự án “Beyond Việt Nam - Hàng Việt cất cánh” được thành lập. 50 doanh nghiệp có độ sẵn sàng xuất khẩu cao sẽ được hỗ trợ chuyên sâu 1:1, hướng đến tối thiểu 10 đơn vị đạt mốc 1.000 đơn hàng quốc tế đầu tiên. Giai đoạn đầu, chương trình xuất khẩu nhắm đến thị trường Mỹ và Trung Quốc, sau đó mở rộng sang các thị trường khác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tầm nhìn đến năm 2028, sáng kiến sẽ mở rộng đào tạo lên 2.000 doanh nghiệp, từng bước xây dựng nhóm doanh nghiệp Việt có khả năng xây dựng nội dung, hợp tác với nhà sáng tạo, vận hành và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa. “Dư địa để doanh nghiệp Việt tận dụng thương mại điện tử nhằm tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn”, bà Oanh nói.