Mở cánh cửa xa hoa Dubai

Lần gần nhất đại diện của Dubai Multi Commodities Centre (DMCC) đến TP.HCM, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE vừa được ký. “Khi đó, chúng tôi có nói Dubai và TP.HCM có thể trở thành một hành lang thương mại của khu vực”, ông Ahmed Bin Sulayem, Chủ tịch Điều hành kiêm CEO của DMCC, chia sẻ tại hội nghị thúc đẩy giao thương giữa Việt Nam và Dubai vào cuối tháng 10 vừa qua.

Chỉ một năm sau hiệp định, viễn cảnh đó đang dần rõ nét. CEPA đặt lộ trình xóa bỏ thuế quan đối với khoảng 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang UAE và 98,5% chiều ngược lại. Theo dữ liệu từ Prema Consulting, thương mại song phương phi dầu mỏ giữa 2 nước đã vượt mốc 7 tỉ USD trong nửa đầu năm 2025, tăng 17% so với cùng kỳ. Việt Nam hiện là đối tác thương mại phi dầu mỏ lớn nhất của UAE trong khối ASEAN.

Cũng tại hội nghị trên, 2 bức ảnh lần lượt hiện trên màn hình lớn. Bức đầu tiên là một dải sa mạc vàng, lác đác vài công trình. Bức tiếp theo là những cụm nhà chọc trời, hạ tầng hiện đại đan khít nhau. “Đây là khu thương mại tự do của chúng tôi, cách nhau chỉ 20 năm”, đại diện của DMCC nói.

Sự lột xác này là một trong những chiến lược tái định vị của Dubai và UAE trên bản đồ thương mại toàn cầu. Từ khi Jebel Ali Free Zone ra đời vào năm 1985 và trở thành trung tâm logistics trọng yếu của khu vực, mô hình khu thương mại tự do (FTZ) đã trở thành mũi nhọn phát triển của UAE. Đến nay, UAE có hơn 40 khu FTZ, đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của UAE, trong đó Dubai chiếm hơn một nửa. Dù khác nhau về định vị, phần lớn các FTZ đều áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp 0% cho các công ty đăng ký trong khu, trong khi thuế suất chung toàn UAE là 9% (trừ doanh nghiệp có lợi nhuận dưới 102.000 USD). 

“Nhà đầu tư quốc tế thường ưu tiên môi trường pháp lý rõ ràng và khả năng tối ưu thuế hợp pháp khi quyết định đặt trụ sở. Các FTZ đáp ứng đồng thời 2 tiêu chí này”, ông Onur Sumer, Luật sư kiêm Giám đốc Điều hành GSC International Attorneys & Counsellors, nhận xét.

Khi doanh nghiệp đặt trụ sở tại FTZ, họ không chỉ hưởng lợi từ hạ tầng và môi trường kinh doanh mà còn tận dụng được mạng lưới quan hệ quốc tế mà UAE, đặc biệt là Dubai, đã thiết lập. Nhờ đó, việc mở rộng hoạt động và vươn ra toàn cầu diễn ra thuận lợi hơn.

“Nếu trước đây, chúng tôi phải mất hơn 17 giờ bay để gặp gỡ đối tác thì nay thông qua DMCC, thời gian đó chỉ còn khoảng 7 giờ. Tốc độ chính là lợi thế then chốt”, bà Mai Trang, Giám đốc Thương hiệu Tierra Diamond, chia sẻ góc nhìn về bối cảnh kinh doanh tại Dubai. Từ Dubai, mở rộng lên 8 giờ bay, mạng lưới này bao phủ tới 5 tỉ người khắp châu Á, châu Phi và châu Âu. Vị trí chiến lược ấy khiến Dubai trở thành điểm trung chuyển tự nhiên cho thương mại, logistics và phân phối toàn cầu.

Theo Dubai Chambers, tính tới cuối tháng 9/2024, có 176 công ty Việt Nam đang là thành viên tích cực của đơn vị. Trong khi đó, các khu thương mại tự do của UAE đang thay đổi nhanh chóng, chuyển từ vai trò trung tâm logistics thuần túy sang những mô hình chuyên sâu hơn cho từng ngành hàng. 

Thay vì chỉ làm nơi trung chuyển, nhiều FTZ giờ có hạ tầng riêng cho thực phẩm, hàng hóa hay công nghệ, giúp doanh nghiệp xử lý nhiều khâu hơn trong cùng một chuỗi giá trị. Chẳng hạn tại DMCC, Trung tâm Cà phê hiện xử lý khoảng 7.400 tấn mỗi năm, từ khâu lưu kho, kiểm định đến tái xuất sang châu Âu và Trung Đông. Song song với các ngành truyền thống, công nghệ đang trở thành trụ cột mới trong mạng lưới FTZ. Tại DMCC, hơn 3.400 doanh nghiệp công nghệ đã đăng ký hoạt động, trải dài từ blockchain, trí tuệ nhân tạo (A.I) đến tự động hóa và tài sản số. 

“Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của UAE trong khối ASEAN, còn UAE là cửa ngõ của Việt Nam tại Trung Đông. Cả Dubai và TP.HCM đều là trung tâm thương mại của khu vực, xây dựng nền kinh tế dựa trên kết nối, đổi mới và đa dạng hóa. Chính những giá trị này có thể định hình giai đoạn hợp tác tiếp theo giữa 2 bên”, ông Ahmed Bin Sulayem của DMCC nhận định.

Ở chiều ngược lại, sự quan tâm ngày càng tăng của các tập đoàn và quỹ đầu tư Dubai đối với thị trường Việt Nam được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô, chính sách và tiềm năng phát triển trong các ngành trọng điểm. Nhà đầu tư Dubai, với kinh nghiệm và nguồn vốn dồi dào, đang tập trung vào các ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam: năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh, bất động sản và hạ tầng logistics, công nghệ, tài chính và trung tâm dữ liệu.

Nhiều nhà tài phiệt Dubai đã đến Việt Nam và có những thương vụ cụ thể để hiện thực hóa cơ hội tại thị trường mới này. Chẳng hạn, Tập đoàn G42 của UAE dự kiến đầu tư trung tâm siêu dữ liệu A.I với số vốn gần 2 tỉ USD tại TP.HCM, được triển khai thông qua việc hợp tác với các đối tác lớn của Việt Nam là FPT và Việt Thái. Hay Christie’s International Real Estate Dubai phối hợp cùng The Globetrotter, một phân nhánh thuộc Tập đoàn S&S Group, cũng đã kịp tổ chức sự kiện giới thiệu các dự án nhà ở cao cấp của UAE tại TP.HCM... 

“Việt Nam là một trong những trung tâm tăng trưởng tài sản nhanh nhất toàn cầu với nhu cầu mở rộng đầu tư ra nước ngoài ngày càng tăng”, ông Dinesh Chhatwani, đồng Giám đốc Điều hành Christie’s International Real Estate Dubai, nhận định.