Kinh Doanh

Shopee đối đầu rau tươi

Hà Cúc Thứ Hai | 16/11/2026 07:30

Trong báo cáo công bố mới đây của YouNet ECI, thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 22% trong 9 tháng đầu năm 2026. Ảnh: shutterstock.com

Các chuỗi bán lẻ kháng cự đà bùng nổ của e-commerce nhờ biên lợi nhuận lập đỉnh.
Trong báo cáo công bố mới đây của YouNet ECI, thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 22% trong 9 tháng đầu năm 2026. Ảnh: shutterstock.com

Vào những đêm cuối tuần trên khắp các căn hộ tại Hà Nội hay TP.HCM, hàng triệu người tiêu dùng dán mắt vào màn hình điện thoại, nơi các phiên livestream trên TikTok Shop hay Shopee xả hàng ngàn thỏi son và bộ quần áo ngủ sau mỗi tiếng đếm ngược chớp nhoáng. Cơn sốt thuật toán đó từng khiến giới đầu tư tin vào một hồi kết cho các cửa hàng truyền thống, nhưng thực tế diễn ra lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác: những chiếc xe tải của Điện Máy Xanh vẫn hối hả chở máy lạnh đi lắp đặt, dòng người vẫn ghé chuỗi Bách Hóa Xanh mua rau, cá tươi và các dược sĩ Long Châu vẫn tấp nập tư vấn đơn thuốc. 

Ảo ảnh hủy diệt 

Thương mại điện tử tại Việt Nam đang bùng nổ mạnh mẽ, nâng tỷ trọng từ 8% năm 2023 lên 11% tổng mức bán lẻ vào năm 2025 và 9,9% trong nửa đầu năm 2026, theo Bộ Công Thương. Thế nhưng, thay vì cuộc hủy diệt ngành bán lẻ truyền thống như tại thị trường phương Tây một thập kỷ trước, các chuỗi bán lẻ niêm yết hàng đầu của Việt Nam lại đang ghi nhận mức lợi nhuận cao nhất trong 4 năm qua. 

Trong báo cáo công bố mới đây của YouNet ECI, thị trường thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 22% trong 9 tháng đầu năm 2026. 4 sàn thương mại điện tử lớn tại Việt Nam ghi nhận tổng giá trị hàng hóa giao dịch trực tuyến (GMV) hơn 411.000 tỷ đồng, với 2,6 tỷ sản phẩm được bán ra, cho thấy đà mua sắm trực tuyến đang tăng tốc. Mức tăng trưởng này bỏ xa mức tăng 12,5% của tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa cả nước. 

Thế nhưng, khi bóc tách chi tiết giỏ hàng của các sàn số, giới phân tích nhận ra sàn trực tuyến và chuỗi niêm yết gần như không chạm trán trên cùng một chiến hào. Khoảng 44% doanh số của nhóm “Big 4” sàn số trong nửa đầu năm 2026 (tương đương 127.600 tỷ đồng) bị chiếm trọn bởi 3 ngành hàng: làm đẹp (49.500 tỷ đồng), thời trang nữ (40.400 tỷ đồng) và nhà cửa - đời sống (37.700 tỷ đồng). Đây là phân khúc giá trị nhỏ, phân mảnh, mang tính bốc đồng cao và hoàn toàn vắng bóng các chuỗi bán lẻ niêm yết quy mô lớn. 

Ngoại trừ sự va chạm ở mặt hàng bách hóa khô đóng hộp (sữa, bánh kẹo, gia vị mua theo thùng với doanh số sàn tăng 151%), vùng đệm phòng thủ của các chuỗi vật lý vẫn đứng vững. Người tiêu dùng có thể mua thỏi son 100.000 đồng qua một video 30 giây trên mạng, nhưng họ sẽ không mạo hiểm mua chiếc tủ lạnh 2 cánh hay hộp thuốc đặc trị tim mạch mà thiếu đi bàn tay lắp đặt của kỹ thuật viên hay lời dặn dò của dược sĩ. 

Những mặt trận không thể ảo hóa

Ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam, cho rằng, giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của e-commerce sẽ đi kèm với quá trình sàng lọc khắt khe hơn. Các sàn thương mại điện tử đang chạy đua nâng cấp toàn diện hệ sinh thái, áp dụng công nghệ cá nhân hóa, làm giao diện ứng dụng tinh gọn hơn, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để gợi ý sản phẩm theo sở thích và tích hợp mã giảm giá xuyên suốt hành trình mua sắm. Dịch vụ hậu cần cũng được nhiều sàn chú trọng nhằm bảo đảm khả năng giao hàng đúng hạn và rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển...

Trong bối cảnh đó, sự sống còn của các chuỗi bán lẻ lớn nằm ở cách họ biến hệ thống cửa hàng từ gánh nặng chi phí mặt bằng thành các lợi thế có chiều sâu. Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG), sau cuộc chiến giá khốc liệt năm 2023 khiến biên gộp rớt xuống đáy 18,5%, đã đóng cửa hàng loạt điểm bán hoạt động kém quả và thanh lọc bộ máy. Kết quả là lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, MWG đạt doanh thu thuần 147.827 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 9.634 tỷ đồng, tăng 93%. 

FPT Retail nhận thấy thị trường điện thoại chạm ngưỡng bão hòa và bị chia sẻ thị phần đã dồn toàn lực vào chuỗi nhà thuốc Long Châu, biến mảng này thành động cơ tăng trưởng chính (doanh thu bình quân 3.570 tỷ đồng/tháng). Biên lợi nhuận gộp toàn Công ty được kéo từ 15% lên 20,2% trong quý II/2026, thoát khỏi chu kỳ thua lỗ để đạt biên ròng 2,9%. Dược phẩm trở thành pháo đài gần như bất khả xâm phạm trước sàn số. Đồng thời, Công ty cũng tự xây dựng kênh trực tuyến riêng, thu về gần 5.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm (tăng 25%). 

Bách Hóa Xanh và WinCommerce mở “cuộc đua bán kính 1 km”. Nếu thương mại điện tử chỉ giải quyết được nhu cầu tích trữ hàng khô không gấp gáp thì các chuỗi siêu thị mini đang chiếm lĩnh bữa ăn hằng ngày. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Bách Hóa Xanh đã mở mới thần tốc hơn 1.000 cửa hàng. Cùng lúc, WinCommerce tăng ròng 464 cửa hàng trong 5 tháng và duy trì tăng trưởng doanh thu cửa hàng hiện hữu ở mức 14,2%. Tốc độ mở siêu thị mini tại Việt Nam tăng vọt từ 5 lên 10 điểm mỗi ngày, với 70% tập trung về nông thôn - nơi các dịch vụ giao hàng thương mại điện tử vẫn bị nghẽn bởi chi phí chặng cuối.

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán TCBS, thương mại điện tử tiếp tục tăng tỷ trọng trong bán lẻ qua các năm, nhưng đến nay chưa ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh của các chuỗi niêm yết.

Thiết lập lằn ranh đỏ

Trong thời gian tới, để đánh giá chính xác sức chống chịu thực sự của các chuỗi bán lẻ khi thị trường qua đi giai đoạn phục hồi ban đầu, nhà đầu tư cần tiếp tục quan sát kỹ 2 chỉ số tài chính trọng yếu gồm tốc độ tăng trưởng doanh thu trên cùng một cửa hàng hiện hữu để xác định quy mô tăng trưởng thực chất và diễn biến biên lợi nhuận gộp để kiểm tra xem doanh nghiệp có khả năng duy trì sức mua mà không phải gia tăng chiết khấu, làm giảm lợi nhuận.

Theo bà Nguyễn Thị Phương, Tổng Giám đốc WinCommerce, sau giai đoạn tập trung tìm kiếm mô hình thành công, doanh nghiệp đã bước sang giai đoạn tăng trưởng quy mô dựa trên những nền tảng đã được kiểm chứng. WinCommerce kết thúc 9 tháng năm 2026 với doanh thu 35.767 tỷ đồng, tăng 25,7% so với cùng kỳ, nâng tổng mạng lưới lên 5.486 điểm bán. Doanh thu trên cùng cửa hàng quý III/2026 tăng 7% so với cùng kỳ. Trong đó, kênh siêu thị tăng 12,6%, được hỗ trợ bởi chương trình cải tạo và nâng cấp cửa hàng.

Đằng sau những con số tăng trưởng là quá trình WinCommerce liên tục điều chỉnh mô hình bán lẻ dựa trên sự thấu hiểu người tiêu dùng tại từng khu vực. “Từ những quan sát thực tế, chúng tôi đã mời những nhà thiết kế hàng đầu thế giới để xây dựng mô hình cửa hàng thân thiện, gần gũi và phù hợp hơn với nhu cầu của người tiêu dùng”, Tổng Giám đốc WinCommerce chia sẻ. 

Cách tiếp cận này trở thành nền tảng để WinCommerce phát triển mô hình cửa hàng phù hợp với từng khu vực, trong đó WinMart+ nông thôn được thiết kế xoay quanh nhu cầu tiêu dùng hằng ngày, thực phẩm tươi sống chất lượng, giá tốt mỗi ngày và biến mỗi cửa hàng trở thành điểm kết nối cộng đồng thay vì chỉ là nơi mua bán hàng hóa…

Trong khi đó, Ban lãnh đạo Điện Máy Xanh cho biết lợi nhuận của Công ty năm 2026 có thể vượt kế hoạch 7.350 tỷ đồng, hướng tới mục tiêu trên 10.000 tỉ đồng. Trong chia sẻ mới đây cùng Dragon Capital, ông Đoàn Văn Hiểu Em, thành viên Hội đồng Quản trị MWG kiêm Tổng Giám đốc Điện Máy Xanh, cho biết, trong giai đoạn đầu, lợi thế được tạo ra từ số lượng cửa hàng và khi quy mô tăng lên, lợi thế dần chuyển sang khả năng vận hành một hệ thống lớn. Vượt lên quy mô điểm bán, lợi thế của Điện Máy Xanh là năng lực vận hành hệ thống lớn được tích lũy hơn 20 năm, gồm con người, quy trình, công nghệ và đối tác. Chính năng lực này đang được Điện Máy Xanh sử dụng để tìm kiếm tăng trưởng ở những lĩnh vực mới.

Ảnh: TL
Nếu thương mại điện tử chỉ giải quyết được nhu cầu tích trữ hàng khô không gấp gáp thì các chuỗi siêu thị mini đang chiếm lĩnh bữa ăn hằng ngày. Ảnh: TL

Ông Phan Quốc Bửu, Giám đốc Trung tâm Phân tích Công ty Chứng khoán BSC, từng cho rằng nhóm bán lẻ đang được hỗ trợ bởi xu hướng chuyển dịch từ kênh phân phối truyền thống sang các hệ thống bán lẻ chính hãng, minh bạch, trong bối cảnh hoạt động quản lý thuế và chống hàng giả được siết chặt. Theo dự báo của BSC, kết quả kinh doanh của nhóm ngành bán lẻ có thể duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 12-15% mỗi năm trong giai đoạn 2026- 2030, nhờ khả năng nắm bắt xu hướng chuyển dịch thị trường.

Trong dài hạn, ngành bán lẻ Việt Nam được dự báo tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng từ 10-12% mỗi năm. Đến năm 2030, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng có thể đạt khoảng 450 tỷ USD. Lợi thế không chỉ thuộc về doanh nghiệp sở hữu mạng lưới phân phối rộng lớn, mà còn phụ thuộc vào khả năng vận hành hiệu quả, thích ứng với thay đổi trong hành vi mua sắm và khai thác giá trị từ khách hàng hiện hữu.

Theo ông Phạm Trọng Chinh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường thuộc Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), sự chuyển dịch sang các kênh phân phối hiện đại là tất yếu nhưng kênh bán lẻ truyền thống vẫn giữ vị thế chủ đạo. Trong những năm tới, thị trường bán lẻ sẽ bị chi phối bởi một số xu hướng cốt lõi. Trước hết là kỷ nguyên của minimart với quy mô thị trường được dự báo vượt 30.000 cửa hàng, gấp 3 lần mức hiện tại, với tốc độ tăng trưởng kỳ vọng trên 20% mỗi năm.

Chuyên gia này đồng thời khuyến nghị các nhà bán và thương hiệu tận dụng xu hướng bán hàng đa kênh đang trở lại, nhờ các yếu tố cộng hưởng đã “chín muồi”. Theo đó, hệ sinh thái giao hàng chặng cuối hiện đã được tối ưu, cho phép chi phí giao vận giảm xuống mức hấp dẫn (dưới 10%). Sự phát triển rộng khắp của mạng lưới điểm bán cũng đóng vai trò quan trọng, giúp rút ngắn thời gian giao hàng liên tục từ 4 tiếng xuống 2 tiếng và thậm chí chỉ còn 1 tiếng. 

“Khi người mua hằng ngày càng ưa chuộng trải nghiệm đa kênh, kết hợp với chi phí vận hành ngày càng rẻ hơn so với thương mại điện tử thuần túy, các doanh nghiệp nên tích cực điều chỉnh chiến lược để bắt kịp làn sóng này”, ông Chinh nói.

Có thể thấy, thương mại điện tử không giết chết các nhà bán lẻ, nó chỉ quét sạch những mô hình trung gian kém hiệu quả và phân hóa thị trường thành 2 thái cực rõ rệt. Một bên là sàn số - thiên đường của hàng giá rẻ, thời trang lướt sóng và tiêu dùng ngẫu hứng. Bên còn lại là các chuỗi niêm yết - nơi chiếm giữ những nhu cầu thiết yếu hằng ngày và các món đồ đắt tiền đòi hỏi sự hiện diện cụ thể. 

Sự hồi phục của biên lợi nhuận cho thấy các thương hiệu lớn bán lẻ đã tìm ra công thức sinh tồn, nhưng để thuyết phục khách hàng và nhà đầu tư, họ sẽ phải chứng minh thành trì này đủ vững chắc một khi hiệu ứng nền thấp của quá khứ tan biến.


Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật trong ngày