Chuỗi khối tăng tốc

Nếu như mọi việc diễn ra đúng như dự kiến của VPBank, trong tháng 6 này hồ sơ xin phép cấp sàn giao dịch tài sản mã hóa CAEX sẽ được phê duyệt chính thức, tức còn khoảng 60 ngày nữa - một khoảng thời gian ngắn cho dự án kinh doanh thử nghiệm đắt đỏ nhất trong năm 2026, với 10.000 tỷ đồng góp vốn cho mỗi đơn vị tham gia.

Sáu tháng kể từ khi cấp phép, các sàn trong nước vừa phải thu hút nhà đầu tư trong nước, vốn đang là khách hàng thân quen của các sàn ngoại như Binance, OKX hay Bybit, vừa phải cạnh tranh với các đối thủ nội địa. Nhưng cho đến thời điểm này, vẫn chưa có sàn nội nào chia sẻ chính sách thu hút nhà đầu tư trong nước. 

Tại VPBank, sau thương vụ bắt tay với OKX, trong Đại hội cổ đông gần đây, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank, cho biết CAEX đã hoàn tất kiểm toán vốn góp và góp đủ 10.000 tỷ đồng. Khoản vốn này hiện chưa được khai thác do chờ cấp phép, Ngân hàng đang tìm phương án tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.

Trong khi đó, bà Đoàn Mai Hạnh, Giám đốc Điều hành TCEX, cho biết hệ thống công nghệ của Công ty đã hoàn thiện, đang thử nghiệm trong môi trường thực tế với khả năng xử lý 100.000 giao dịch mỗi giây, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về bảo mật thông tin theo quy định pháp luật Việt Nam. Tại Đại hội cổ đông, ông Nguyễn Xuân Minh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Chứng khoán TCBS, cổ đông sáng lập TCEX, cũng chỉ nhắc đến việc sẵn sàng của hệ thống. Ông khẳng định khi có giấy phép thì hôm sau triển khai kinh doanh. Ba sàn tham gia còn lại như LPEX (LPBank), VIXEX (VIX và FPT) và Sun Group cũng khá im ắng.

Giới quan sát cho rằng có khả năng sàn tài sản số thời đầu sẽ giống như thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2000-2005, khởi đầu như mô hình thử nghiệm với quy mô tối thiểu để nhà đầu tư quen dần với hình thức đầu tư này, nên thanh khoản giai đoạn này thấp và chức năng chính của Chính phủ là kiểm soát nguồn cung, xây dựng hàng hóa chất lượng. Do đó, các chính sách thu hút nhà đầu tư sẽ không được đẩy mạnh ở giai đoạn này. 

Thế nhưng, lập luận trên đã sớm bị bác bỏ, vì khác với thị trường chứng khoán giai đoạn đầu, vốn rất ít người tham gia, thị trường tài sản số Việt Nam có khoảng 17 triệu tài khoản sở hữu tài sản số (theo Chainalysis và Triple-A). Số lượng này có thể đã giảm sau các chu kỳ đi xuống của thị trường, ước còn 50% tài khoản trụ lại, lớn hơn rất nhiều so với chưa tới 3.000 tài khoản nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán vào năm 2000.

Giả thiết thứ 2 có cơ sở hơn là các sàn đã âm thầm chuẩn bị kế hoạch thu hút nhà đầu tư trong nước đang sở hữu tài sản số ở thị trường ngoại bằng việc hợp tác với các KOL/KOC (người có sức ảnh hưởng) “kéo” người về. Bởi lẽ, Nghị quyết số 5/2025/NQ-CP quy định, sau 6 tháng kể từ khi sàn nội đầu tiên đi vào hoạt động, những nhà đầu tư vẫn tiếp tục giao dịch qua các sàn không được Bộ Tài chính cấp phép sẽ đối mặt với các rắc rối pháp lý nghiêm trọng, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Thực tế, trên những mạng xã hội như Facebook, Telegram đã có các KOL/KOC từng làm việc với các sàn ngoại đang phát đi tín hiệu này. Một chuyên gia giấu tên nói với NCĐT rằng cuộc đua ngầm cạnh tranh người sử dụng khá gay gắt vì “ấn tượng đầu tiên” với nhà đầu tư rất quan trọng, một khi họ đã quen với một sàn nào đó thì rất khó chuyển tài sản sang sàn khác.

Thứ đến, tiêu chuẩn một tài khoản đặt ra cũng khá cao khi phải qua ít nhất 2/3 bước sau: KYC, chuyển vào một khoản tiền, có 1 hoặc 2 giao dịch trong tháng.

Theo dữ liệu từ Digital Applied cập nhật đến quý I/2025, chi phí thu hút người dùng (cost per install - CPI) trong lĩnh vực tài chính thuộc nhóm cao nhất trong các ngành ứng dụng di động. Trên nền tảng iOS, CPI trung bình có thể lên tới khoảng 11,6 USD mỗi lượt cài đặt; trên Android, con số này vào khoảng 3,8 USD.

Chính vì thế, các sàn đang dành một mức chiết khấu khá hấp dẫn cho các KOL/KOC có tầm ảnh hưởng trong việc thu hút các nhà đầu tư ở Việt Nam, vị chuyên gia này cho biết. 

Đó cũng là lý do vì sao các sàn rất kín tiếng trong việc thu hút nhà đầu tư vì kể từ khi được cấp phép, họ sẽ lập tức khởi động cuộc đua tranh giành người sử dụng. Kinh nghiệm từ các quốc gia ở khu vực, điển hình như Hàn Quốc, cho thấy thị trường sẽ sớm phân hóa khi chỉ vài cái tên được nhà đầu tư ưu ái. Số còn lại sẽ rất khó giải bài toán lợi nhuận và không cổ đông sáng lập nào của các sàn tài sản số Việt Nam muốn khoản đầu tư 10.000 tỷ đồng trở thành canh bạc đầy rủi ro. Đó là chưa kể xu hướng chung của các sàn tài sản số toàn cầu đang mở rộng khỏi crypto thuần túy để trở thành nền tảng giao dịch RWA (tài sản thực) như trái phiếu chính phủ (đặc biệt là trái phiếu Mỹ), quỹ thị trường tiền tệ, cổ phiếu/ETF…

Giám đốc Điều hành BlackRock Larry Fink và Giám đốc Vận hành Rob Goldstein đã viết trên The Economist vào cuối năm 2025 rằng, việc mã hóa tài sản (tokenization) sẽ giúp kết hợp những nhà đổi mới công nghệ số với các tổ chức truyền thống. Một ngày nào đó, tất cả các loại tài sản có thể được mua, bán và nắm giữ thông qua một ví điện tử duy nhất. Nếu xu hướng này sớm trở thành chủ đạo, các sàn nội lúc này không chỉ cạnh tranh với Binance, mà còn với các nền tảng tài chính toàn cầu.

Có lẽ vì tính khốc liệt như vậy nên nhiều doanh nghiệp từng rất hào hứng với sàn tài sản số ở Việt Nam đã phải điều chỉnh lại tham vọng của mình như HSC, Vietcap. Nổi bật là SSI trước đó từng hợp tác với Tether, AWS và các đối tác công nghệ để phát triển hạ tầng tài chính số nhưng đã phải tạm dừng để quan sát.

“Chúng tôi chưa nhìn thấy làm thế nào để có một quy trình hoạt động vừa mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp, vừa mang lại an toàn cho nhà đầu tư, cũng như đáp ứng được quy định pháp luật”, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch SSI, chia sẻ tại Đại hội cổ đông gần đây.

Có thể nói bài toán của các sàn tài sản số Việt Nam không phải là thiếu người sử dụng, mà là thiếu một lý do để nhóm này dịch chuyển tài sản từ sàn ngoại về.