Giấy thông hành tỷ USD

Sau nhiều năm nằm trong danh sách theo dõi, thị trường chứng khoán Việt Nam đang chuyển mình từ giai đoạn tranh luận về việc “khi nào” sang kế hoạch “thực thi” cụ thể để gia nhập nhóm các thị trường mới nổi. Việc FTSE Russell xác nhận lộ trình triển khai vào tháng 9/2026 đã mở ra cánh cửa đón dòng vốn quy mô lớn, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cấu trúc tài chính của thị trường Việt Nam.

Sức hút từ “dòng tiền dính”

Sự khác biệt lớn nhất giữa thị trường cận biên và thị trường mới nổi nằm ở quy mô tài sản quản lý (AUM) theo dõi các chỉ số. Theo bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại FTSE Russell, lượng tiền thụ động theo dõi các chỉ số cận biên là rất ít, trong khi con số này ở thị trường mới nổi là rất đáng kể. 

Bà Du nhấn mạnh rằng dòng vốn từ các quỹ ETF và quỹ chỉ số là loại “tiền dính” (sticky money) - nguồn vốn ổn định và ít khi rút ra đột ngột. “Nếu chỉ tính riêng một quỹ thụ động trị giá 100 tỷ USD, với tỷ trọng ước tính 0,4% của Việt Nam trong chỉ số, chúng ta đang nói về khoản đầu tư 400 triệu USD đổ vào thị trường rất nhanh chóng”, bà Du phân tích về quy mô tiềm năng của dòng vốn ngoại.

Việc nâng hạng dự kiến sẽ kích hoạt dòng chảy vốn tự động từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging Markets Index. Theo ước tính từ các chuyên gia phân tích tại khối nghiên cứu của các ngân hàng đầu tư lớn, dòng vốn thụ động có thể đạt mức từ 500-800 triệu USD ngay trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, con số đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Sự hiện diện của Việt Nam trong danh mục “mới nổi” sẽ thu hút các quỹ chủ động - những thực thể quản lý hàng ngàn tỷ USD đang tìm kiếm sự tăng trưởng tại Đông Nam Á.

“Đây là một cột mốc về uy tín. Nó thay đổi định kiến của các nhà quản lý quỹ toàn cầu về tính minh bạch và thanh khoản của thị trường Việt Nam”, một nhà chiến lược danh mục đầu tư tại Singapore nhận định. Theo đó, việc nâng hạng là một chất xúc tác mạnh mẽ để thể chế hóa thị trường, đưa Việt Nam từ một thị trường bị chi phối bởi nhà đầu tư cá nhân sang một thị trường có sự tham gia sâu rộng hơn của các tổ chức toàn cầu.

“Đánh bắt ở vùng nước sâu”

Dù lộ trình đã rõ ràng, hành trình đến tháng 9/2026 không phải không có rủi ro. Việc nâng hạng không chỉ là câu chuyện về con số mà còn là sự thay đổi về chất trong cấu trúc thị trường. Ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số toàn cầu và Cấu trúc thị trường châu Á - Thái Bình Dương tại UBS, ví von cấu trúc thị trường như “hệ thống ống dẫn” bao gồm cơ sở hạ tầng, cơ chế giao dịch và khung pháp lý. Ông Rabinowitz nhận định Việt Nam là một “thành viên mới đầy thú vị” nhờ sự tham gia mạnh mẽ của nhà đầu tư cá nhân, chiếm khoảng 12% dân số, chỉ đứng sau Indonesia trong khu vực. Tuy nhiên, việc gia nhập chỉ số FTSE sẽ là chất xúc tác để thể chế hóa thị trường.

Dẫn chứng từ kinh nghiệm của Trung Quốc, ông cho biết tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân đã giảm từ hơn 80% năm 2014 xuống còn hơn 50% hiện nay nhờ quá trình hội nhập quốc tế. “Chúng ta đang ở điểm khởi đầu của một làn sóng nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mới”, ông Rabinowitz khẳng định. 

Dù cơ hội nâng hạng là rõ ràng, nhưng không phải tất cả các cổ phiếu đều được hưởng lợi như nhau. Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Phân tích tại Công ty Chứng khoán SSI, lưu ý rằng các quy tắc của FTSE về tính thanh khoản, vốn hóa và giới hạn sở hữu nước ngoài rất khắt khe. Dựa trên các tiêu chí này, ông Hưng dự báo chỉ khoảng 15 cổ phiếu trong rổ VN30 có khả năng lọt vào danh sách của FTSE. “Động lực tăng trưởng của Việt Nam hiện nay tập trung mạnh vào các yếu tố nội địa và sự quyết liệt trong thực thi của Chính phủ”, ông Hưng nhận xét.

Các chuyên gia gợi ý nhà đầu tư nên tập trung vào các chủ đề chính: đầu tư công, tiêu dùng, tài chính. Trong đó, với tư cách là “xương sống” của chỉ số VN-Index, những ngân hàng có vốn hóa lớn và quản trị tốt sẽ là điểm đến đầu tiên của dòng tiền ngoại. Ông Rabinowitz bổ sung rằng, ngoài nhóm vốn hóa lớn, cơ hội tìm kiếm lợi nhuận đột biến (Alpha) sẽ nằm ở nhóm vốn hóa vừa và nhỏ, nơi ông gọi là “vùng nước sâu hơn”, miễn là thị trường đảm bảo được tính thanh khoản cần thiết.

Mặc dù có những lo ngại về sự tập trung của thị trường vào một số nhóm cổ phiếu lớn, các chuyên gia đồng thuận rằng đây là hiện tượng phổ biến toàn cầu, tương tự như các cổ phiếu công nghệ tại Mỹ hay Đài Loan. Với lộ trình đã được xác lập, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trưởng thành và khẳng định vị thế trong mắt các nhà quản lý quỹ toàn cầu trong bối cảnh họ đang tìm kiếm sự thay thế và đa dạng hóa danh mục ngoài các thị trường lớn truyền thống. 

Có thể bạn quan tâm 

Phép thử 3R