Từ trái dừa đến động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt

Ngày 6/10/2026, Fortune lần thứ 2 liên tiếp vinh danh bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch Hội đồng Quản trị AgriS và Betrimex, trong danh sách 100 phụ nữ có tầm ảnh hưởng nhất châu Á. Đằng sau sự ghi nhận dành cho nữ lãnh đạo trong lĩnh vực nông nghiệp này là một câu chuyện kinh doanh đáng chú ý: nỗ lực chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên quy mô sản xuất sang tăng trưởng dựa trên năng lực tạo giá trị.

MỘT TRÁI DỪA, NHIỀU TẦNG GIÁ TRỊ

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam tìm kiếm động lực tăng trưởng vượt ra ngoài lợi thế sản lượng và tài nguyên, Chủ tịch AgriS và Betrimex Đặng Huỳnh Ức My đang theo đuổi một bài toán lớn hơn: làm thế nào tạo ra nhiều giá trị kinh tế hơn từ cùng một nguồn nguyên liệu. Từ chuỗi giá trị cây dừa đến mô hình kinh doanh và tăng trưởng của 2 doanh nghiệp hé mở một hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một trái dừa có thể được bán như một nông sản thô. Cũng từ trái dừa ấy, công nghệ chế biến có thể tạo ra nước dừa, sữa dừa, dầu dừa, nguyên liệu cho công nghiệp thực phẩm và nhiều sản phẩm giá trị gia tăng khác. Khi được kết nối với nghiên cứu, tiêu chuẩn quốc tế và mạng lưới thương mại, giá trị kinh tế của trái dừa không còn giới hạn ở giá bán tại vườn. Sự khác biệt nằm ở cách tổ chức chuỗi giá trị. Đó cũng là bài toán của nông nghiệp Việt: từ một quốc gia có lợi thế về sản xuất nông sản, làm thế nào để tham gia sâu hơn vào các công đoạn tạo ra giá trị cao của chuỗi cung ứng toàn cầu?

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu dừa Việt Nam đạt khoảng 534 triệu USD, tăng gần 37% so với năm trước, cho thấy nhu cầu quốc tế đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật, nguyên liệu tự nhiên và sản phẩm chế biến từ dừa. Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu chưa phản ánh đầy đủ giá trị mà doanh nghiệp trong nước có thể nắm giữ. Một ngành hàng có thể gia tăng sản lượng và kim ngạch, nhưng phần giá trị cao hơn vẫn phụ thuộc vào năng lực chế biến, phát triển sản phẩm, kiểm soát chất lượng và tiếp cận khách hàng cuối cùng.

Betrimex là một trường hợp đáng chú ý trong quá trình chuyển dịch này. Theo báo cáo thường niên 2025, Công ty đạt doanh thu thuần 4.902 tỷ đồng, gấp đôi năm trước, phát triển vùng nguyên liệu dừa hữu cơ 16.082 ha và đưa sản phẩm hiện diện tại hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đáng chú ý là cách Betrimex mở rộng vai trò trong chuỗi giá trị. Thay vì chỉ cung ứng nguyên liệu, Công ty phát triển các sản phẩm chế biến, nguyên liệu công nghiệp thực phẩm và giải pháp phục vụ khách hàng doanh nghiệp, từ đó mở ra khả năng tham gia nhiều phân khúc thị trường với yêu cầu và mức giá trị khác nhau.

Từ góc độ kinh tế, tăng trưởng của chuỗi dừa có thể được nhìn nhận qua 3 thước đo: giá trị tạo ra trên mỗi hecta canh tác, giá trị khai thác trên mỗi đơn vị nguyên liệu và khả năng chuyển doanh thu thành lợi nhuận, dòng tiền.

Đó cũng là logic đằng sau tham vọng đạt doanh thu 1 tỷ USD vào năm 2030 của Betrimex. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu mở rộng cả về quy mô và năng lực sản xuất, công nghệ, thị trường và hiệu quả đầu tư.

Câu chuyện chuỗi dừa dự kiến tiếp tục được mở rộng tại Hội thảo quốc tế ngành dừa CocoNext 2026, diễn ra vào ngày 12/12/2026. Sự kiện được kỳ vọng như một điểm hẹn quốc tế dành cho hệ sinh thái ngành dừa. Bà Đặng Huỳnh Ức My chia sẻ: “CocoNext được định hướng là nền tảng kết nối Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nông dân và các tổ chức tài chính, nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ, hợp tác thương mại và thu hút đầu tư cho ngành dừa”.

Nếu liên kết này được chuyển hóa thành dự án và mô hình kinh doanh thực chất, cây dừa hoàn toàn có thể minh chứng cho một trường hợp tiêu biểu về cách nông nghiệp Việt Nam dịch chuyển từ lợi thế nguyên liệu sang năng lực tạo giá trị.

ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG CỦA NÔNG NGHIỆP

Câu chuyện của Betrimex cũng phản ánh một hướng tiếp cận rộng hơn trong chiến lược phát triển của AgriS: xây dựng mô hình kinh tế nông nghiệp tích hợp, nơi vùng nguyên liệu, công nghệ, dữ liệu, chế biến, nguồn vốn và thị trường được kết nối trong cùng một hệ thống tạo giá trị.

Với AgriS, bài toán tăng trưởng ngày càng vượt ra ngoài việc mở rộng sản xuất. Niên độ 2025-2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất 26.733 tỷ đồng, hoàn thành 101% kế hoạch, lợi nhuận trước thuế gần 911 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến động giá hàng hóa và chi phí sản xuất, tăng trưởng dài hạn đòi hỏi khả năng nâng cao hiệu quả vận hành và phát triển những nguồn giá trị mới.

Nếu mô hình sản xuất truyền thống chủ yếu tối ưu năng suất và sản lượng, mô hình tích hợp hướng đến tối ưu giá trị trên toàn chuỗi. Công nghệ và dữ liệu không đơn thuần hỗ trợ canh tác mà còn tạo nền tảng nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, phát triển sản phẩm, quản trị cung ứng và kết nối thị trường.

Việc AgriS ra mắt Trung tâm Đổi mới sáng tạo Toàn cầu tại Singapore tháng 9/2026 là một bước đi trong định hướng này. Trung tâm được xây dựng nhằm kết nối nghiên cứu, công nghệ, nguồn vốn, năng lực sản xuất và thị trường, rút ngắn khoảng cách giữa hoạt động R&D và thương mại hóa.

Theo bà Đặng Huỳnh Ức My, lợi thế riêng lẻ về tài nguyên hay sản xuất không còn đủ tạo nên năng lực cạnh tranh dài hạn. Giá trị chỉ hình thành khi doanh nghiệp kết nối được sản xuất với dữ liệu, công nghệ, vốn, tri thức và thị trường trong một hệ thống thống nhất. Tính hiệu quả của mô hình tăng trưởng này sẽ cần được chứng minh bằng kết quả kinh doanh. Đối với nhà đầu tư, những chỉ số như biên lợi nhuận, năng suất vốn, tỷ trọng doanh thu sản phẩm giá trị gia tăng và dòng tiền sẽ ngày càng quan trọng bên cạnh quy mô doanh thu.

Đây cũng là thách thức lớn của nông nghiệp giá trị cao: chế biến sâu, phát triển công nghệ và mở rộng thị trường quốc tế đều đòi hỏi nguồn vốn, năng lực quản trị và thời gian để tạo ra hiệu quả tương xứng.

Trong bối cảnh đó, tầm ảnh hưởng của nhà lãnh đạo còn được thể hiện qua khả năng lựa chọn những động lực tăng trưởng và tổ chức nguồn lực để hiện thực hóa chúng. Việc bà Đặng Huỳnh Ức My 2 năm liên tiếp được Fortune ghi nhận vì thế có thể được nhìn từ một góc độ rộng hơn: vai trò của thế hệ lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam trong việc chuyển hóa lợi thế nông nghiệp thành năng lực cạnh tranh quốc tế.

Từ trái dừa của Betrimex đến mô hình nông nghiệp tích hợp của AgriS, dư địa tăng trưởng đang được mở rộng thông qua công nghệ, nguồn vốn, thị trường và khả năng tạo thêm giá trị từ nguồn lực sẵn có. Bởi động lực tăng trưởng tiếp theo của nông nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ được quyết định trên cánh đồng, mà còn ở khả năng làm chủ công nghệ, nguồn vốn, thị trường và những công đoạn tạo giá trị phía sau cánh đồng ấy. Như bà Đặng Huỳnh Ức My ví von: “Việt Nam có thể là “bếp ăn của thế giới”, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn và thương hiệu đứng sau căn bếp đó”.