Cán cân chứng khoán vs ngân hàng

Trong quý I/2026, Top 10 công ty chứng khoán lớn nhất đang nắm khoảng 69% thị phần môi giới trên HOSE, cho thấy dòng tiền giao dịch vẫn tập trung mạnh vào nhóm dẫn đầu. Tuy nhiên, cấu trúc cạnh tranh bên trong nhóm này đang có sự phân hóa rõ rệt. So với quý IV/2025, Công ty Chứng khoán Mirae Asset đã rời khỏi Top 10, khiến Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam trở thành công ty chứng khoán ngoại duy nhất còn hiện diện trong bảng xếp hạng. Điều này phản ánh thị phần đang ngày càng nghiêng về các công ty nội địa có khả năng khai thác mạnh tập khách hàng cá nhân và dòng tiền trong nước.

Trong khoảng 69% thị phần mà Top 10 đang nắm giữ, nhóm công ty chứng khoán nội địa hoạt động độc lập như VPS, SSI, HSC và VNDIRECT đang chiếm khoảng 42,54% thị phần toàn HOSE, tương đương hơn 60% “miếng bánh” trong Top 10. Điều này cho thấy việc không trực thuộc một định chế ngân hàng cụ thể đôi khi lại trở thành vũ khí sắc bén để các đơn vị này tiếp cận nguồn lực tài chính đa dạng. 

Bà Nguyễn Vũ Thùy Hương, Giám đốc Khối Cao cấp phụ trách Khối Đầu tư và Khối Nguồn vốn và Kinh doanh Tài chính, Công ty Chứng khoán SSI, khẳng định việc SSI không phải là công ty con của một ngân hàng là một lợi thế thay vì bất lợi. Theo bà, các công ty con của ngân hàng thường chỉ có ưu thế với chính ngân hàng mẹ của họ. Ngược lại, SSI thiết lập quan hệ với tất cả các ngân hàng trên thị trường nội địa cũng như trong khu vực. 

Bà Hương cho biết SSI hiện là khách hàng kim cương của rất nhiều ngân hàng. Tổng hạn mức các ngân hàng dành cho SSI hiện đạt 110.000 tỷ đồng, chưa bao gồm nguồn vốn từ nước ngoài. Trong quý IV/2025, SSI đã thực hiện một thương vụ vay vốn nước ngoài lớn nhất thị trường tính đến thời điểm đó. Hiện tổng tài sản của SSI (bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn vay) đang dẫn đầu thị trường với hơn 94.000 tỷ đồng. 

Ông Nguyễn Miên Tuấn, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), cũng cho biết dù hoạt động độc lập và không trực thuộc hệ sinh thái của bất kỳ ngân hàng nào, nhưng Công ty duy trì quan hệ hợp tác với nhiều ngân hàng lớn như BIDV, VietinBank, Vietcombank và một số tổ chức tài chính quốc tế. VDSC cũng chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, trong đó trọng tâm là tăng cường năng lực tài chính. Giai đoạn 2021-2025, vốn chủ sở hữu của VDSC đã tăng từ 1.000 tỷ đồng lên hơn 3.000 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, các công ty chứng khoán có ngân hàng hoặc hệ sinh thái tài chính hậu thuẫn như TCBS, MBS, VPBankS và VCBS hiện chỉ nắm giữ khoảng 20% thị phần, với sự góp mặt của VCBS trong Top 10 vào quý I/2026. Dù vậy, trong cuộc đua dài hạn về quy mô, công nghệ và quản lý tài sản, lợi thế cạnh tranh được cho là đang dần nghiêng về các định chế tài chính tích hợp. 

Lấy ví dụ, trong khi một công ty bên ngoài phải vay với lãi suất 9%, công ty chứng khoán trong cùng hệ sinh thái có thể huy động vốn với lãi suất chỉ khoảng 5-6% hoặc thấp hơn. TCBS, chẳng hạn, tận dụng nền tảng khách hàng của Techcombank để phát triển mạnh mảng đầu tư và quản lý tài sản, trong khi VPBankS hay MBS cũng hưởng lợi từ khả năng bán chéo sản phẩm trong hệ sinh thái ngân hàng. Hay mới đây, Hội đồng Quản trị Ngân hàng ACB ra nghị quyết về việc tăng vốn điều lệ thêm 2.000 tỷ đồng cho ACBS, nâng quy mô lên 13.000 tỷ đồng. 

Trong khi đó, các công ty chứng khoán độc lập vẫn có thể tồn tại nhờ chuyên môn hoặc tập trung vào các phân khúc ngách. Một số công ty chứng khoán độc lập đã và đang chuyển dịch trọng tâm sang phân khúc khách hàng tổ chức và nâng cấp hạ tầng công nghệ để đón đầu cơ hội nâng hạng thị trường. Tại VDSC, tỷ trọng đóng góp của khách hàng tổ chức trong doanh thu hoạt động kinh doanh môi giới đã tăng hơn 25% trong quý I/2026. Hay Công ty Chứng khoán HSC ghi nhận 596 tỷ đồng doanh thu phí từ hoạt động môi giới khách hàng tổ chức vào năm 2025, tăng 61% so với năm trước đó.  

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng chung của ngành chứng khoán trong năm 2026 đang cho thấy những nốt trầm. Lợi nhuận nhóm tài chính nói chung đã có dấu hiệu giảm tốc rõ rệt với mức tăng chỉ đạt 13,7% so với cùng kỳ trong quý I/2026, thấp hơn nhiều so với mức tăng chung của toàn thị trường (hơn 38%). 

Theo báo cáo của FiinGroup, phần lớn các công ty chứng khoán đang đặt kế hoạch kinh doanh năm 2026 hết sức thận trọng với mức tăng trưởng dự kiến chỉ khoảng 23,9%, thấp hơn một nửa so với mức thực hiện của năm 2025 (47,2%). Do đó, cuộc đua hiện nay sẽ tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả hoạt động để bảo vệ lợi nhuận trong một năm 2026 đầy thách thức. 

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng trong bối cảnh biên lợi nhuận từ phí và lãi đang thu hẹp, các công ty chứng khoán cũng đứng trước áp lực lớn. Họ không thể tiếp tục cạnh tranh bằng cách giảm phí hoặc giảm lãi suất, thay vào đó buộc phải chuyển hướng sang nâng cao chất lượng tư vấn và mở rộng hệ sinh thái sản phẩm.