Các startup Việt Nam thiết kế lại di sản văn hóa để thúc đẩy xuất khẩu thủ công mỹ nghệ

Những dải lụa nhuộm chàm của người H'Mong hay tranh Đông Hồ không còn nằm im trong tủ kính bảo tàng. Chúng đang xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử và đi vào tủ đồ của người tiêu dùng toàn cầu. Quá trình lột xác vươn tầm quốc tế được dẫn dắt trực tiếp bởi thế hệ startup trẻ, những người đang tái định nghĩa khái niệm truyền thống để biến văn hóa bản địa thành một ngành kinh doanh thực thụ.

Bước ngoặt chuyển đổi từ sản xuất hàng loạt sang nền kinh tế sáng tạo đang diễn ra mạnh mẽ. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, Việt Nam hiện có hơn 5.400 làng nghề. Hàng triệu lao động đang tham gia sản xuất và xuất khẩu sản phẩm tới hơn 160 quốc gia. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu thủ công mỹ nghệ luôn duy trì ổn định trên 2 tỷ USD mỗi năm.

Trong quy mô tỷ USD này, riêng thị trường tiêu dùng Mỹ đã chiếm tỷ trọng từ 30% đến 35%. Các sản phẩm truyền thống đang hưởng lợi lớn từ nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Kênh phân phối đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng 40-50% mỗi năm. Xu hướng tìm kiếm sự nguyên bản của người tiêu dùng đang mở ra cơ hội thương mại rất lớn.

Ông Gijae Seong, Đại diện Amazon Global Selling Việt Nam, cho biết các sản phẩm mang yếu tố bản địa đang tăng trưởng nhanh nhất trên nền tảng toàn cầu. Chuyên gia thương hiệu Martin Roll cũng đồng tình với chiến lược dùng sự khác biệt làm đòn bẩy. “Những thương hiệu thành công tại châu Á thường là những thương hiệu biết cách kể câu chuyện bản sắc của chính mình”, ông nói.

Thương hiệu thời trang Kilomet109 là một minh chứng điển hình cho xu hướng kinh doanh mang tính bản địa. Công ty phát triển dựa trên di sản dệt nhuộm truyền thống của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Kỹ nghệ thủ công được tiếp thu và nhanh chóng chuyển hóa thành các thiết kế đương đại. Mô hình thời trang chậm của thương hiệu đáp ứng trực tiếp nhu cầu tiêu dùng bền vững của khách quốc tế.

Việc thiết kế lại văn hóa cũng mang đến thành công lớn cho thương hiệu thời trang đường phố TiredCity. Thay vì bán những món đồ lưu niệm truyền thống đơn điệu cho khách du lịch, thương hiệu chọn tái cấu trúc hình ảnh quen thuộc từ tranh dân gian thành các thiết kế trẻ trung trên áo thun. Các sản phẩm nhanh chóng trở thành một phần cốt lõi của phong cách sống đương đại.

Hành vi tiêu dùng của giới trẻ là bệ phóng vững chắc cho các startup sáng tạo. “Giới trẻ ngày nay không chỉ mặc đẹp, mà còn muốn mặc có câu chuyện. Và câu chuyện gần gũi nhất chính là văn hóa của họ”, nhà thiết kế Thủy Nguyễn, chủ thương hiệu Thuy Design House, chia sẻ. Chính phủ cũng đang có những động thái tiếp sức mạnh mẽ cho chuỗi giá trị này. Nguồn kinh phí hàng chục tỷ đồng đã được giải ngân trong giai đoạn 2021-2025.

Việc giải ngân nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế và tiếp cận các công nghệ số. Xu hướng ưu tiên tính bền vững toàn cầu sẽ tạo ra lợi thế xuất khẩu dài hạn. Việc tiếp tục hiện đại hóa khéo léo sẽ giúp các sản phẩm truyền thống vươn xa hơn nữa. Việt Nam có đầy đủ cơ hội để ghi dấu ấn sâu đậm trên bản đồ nền kinh tế sáng tạo toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm:

Nhạc Việt và cuộc chuyển mình toàn cầu