Nghe chậm, cảm sâu: Khi thanh âm dưỡng lành tâm trí

Âm nhạc không chỉ cần lan tỏa, mà còn phải được lắng nghe đủ sâu để giữ lại những giá trị tinh khôi. Đó là tinh thần mà IKI Symphony hướng tới.

Giữa một thế giới ồn ã và những thế hệ xao nhãng, các nghệ sĩ đang nỗ lực đưa khán giả trở lại với những trải nghiệm nghe sâu, khi âm nhạc có thể chạm và làm dịu tâm hồn. Đêm nhạc IKI Symphony - Sound of Wellness sắp diễn ra vào ngày 15/8 tại IKI Gallery quy tụ Diva Hà Trần, Nghệ sĩ piano quốc tế Hồ Khánh Vân là một không gian như thế.

Môi trường số khiến nghe nhạc cũng chông gai

Trong hơn 2 thập kỷ nghiên cứu về sự chú ý của con người trong môi trường kỹ thuật số, Giáo sư Gloria Mark (Đại học California, Irvine) đã ghi nhận một thực tế: thời gian trung bình một người có thể duy trì tập trung vào một nội dung trực tuyến đã sụt giảm nghiêm trọng từ 2,5 phút (năm 2004) xuống còn 75 giây (năm 2012) và chỉ còn khoảng 47 giây trong những năm gần đây. Thói quen nghe nhạc mới cũng nằm trong xu hướng đó. Thống kê trên nền tảng Spotify giai đoạn 2014-2018 cho thấy gần 1/4 lượt phát bị chuyển bài ngay trong 5 giây đầu tiên và chỉ khoảng 50% số bài hát được nghe trọn vẹn. Sự dịch chuyển này phản ánh một sự thật rằng khả năng tĩnh tâm và đón nhận thông tin của con người chưa bao giờ thiếu... chiều sâu đến thế.

Tuy nhiên, một phản đề cũng đã xuất hiện. Báo cáo xu hướng của Viện Sức khỏe Toàn cầu (Global Wellness Institute) chỉ ra rằng khán giả tại các đô thị lớn đang ráo riết tìm kiếm những hình thức thưởng thức âm nhạc chậm rãi và sâu lắng hơn. Họ khao khát thoát khỏi guồng quay tiêu thụ nội dung vô tận để tìm đến các không gian “nghe sâu” (deep listening) hay thử “sound healing” - các hình thức trị liệu bằng âm thanh.

Theo Metatech Insights, thị trường sound healing toàn cầu đạt quy mô khoảng 3,2 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến sẽ tăng lên 8,68 tỷ USD vào năm 2035. Thanh âm giờ đây mang một sứ mệnh mới: dưỡng lành và sắp xếp lại cách tâm trí chúng ta hoạt động.

Đồng sáng lập Living Heritage Foundation, ông Huỳnh Trọng Nghĩa (An Khải Hưng) và bà Lưu Bảo Hương (GG Corporation) trao quà kỷ niệm cho các nghệ sĩ.

Diva Hà Trần: Lắng nghe tĩnh lặng

Đi qua chặng đường nghệ thuật hơn 30 năm, Diva Hà Trần quan sát tường tận những đổi thay trong hành vi của khán thính giả. Vì thế, mặc cho sự trỗi dậy của các anh trai, em xinh showbiz hay các thuật toán điều khiển xu hướng, cô vẫn kiên định giữ vững niềm tin vào giá trị cốt lõi của âm nhạc nguyên bản.

Khi thể hiện lại những giai điệu di sản cho thế hệ khán giả ngày nay, Hà Trần không chọn cách cố làm mới bằng những kỹ thuật xa lạ, mà chọn hát bằng trải nghiệm và tâm hồn thuần chất ở hiện tại. Cô tin rằng, nếu người nghệ sĩ đủ thành thật với tác phẩm, sóng âm giọng hát tự khắc sẽ dò được tần số của trái tim người nghe. “Với Hà, âm thanh là hơi thở. Và xa hơn cả những âm thanh hữu hình, Hà học cách lắng nghe cả sự tĩnh lặng. Khoảng không gian giữa các nốt nhạc đôi khi lại mang sức mạnh bùng nổ nhất, dù người ta thường nghĩ để tạo ra cái mới là phải dệt nên những thanh âm phức tạp, choáng ngợp”.

Diva Hà Trần.

Cô bộc bạch: “Với Hà, sự bứt phá đôi khi chỉ đơn giản là dũng cảm bóc tách những ồn ào, xô bồ của đời sống, để tìm ra một thanh âm tĩnh tại, nguyên bản nhất giấu tận sâu bên trong mình. Một người làm nghệ thuật không phải là người nhào nặn ra âm thanh từ hư vô, mà là người có năng lực nghe thấy một bài hát hoàn chỉnh từ những mảnh vỡ âm thanh tưởng chừng như vô nghĩa nhất của đời sống thường nhật”.

Trong đêm nhạc “IKI Symphony - Sound of Wellness”, cô chọn thể hiện các kiệt tác di sản của các nhạc sĩ tên tuổi như Văn Cao, Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Trần Tiến, Nguyễn Cường. Đồng hành cùng cô là ban nhạc Đức Minh với hình thức biểu diễn mộc mạc nhất: chỉ có acoustic guitar và sáo, hoàn toàn không sử dụng nhạc cụ điện tử. 

“Tôi muốn khán giả nghe những bài hát quen thuộc bằng một tâm thế khác: ít xao động hơn, nhiều khoảng thở hơn, để có thể cảm nhận rõ vẻ đẹp của giai điệu, ca từ và sự tĩnh lặng ở giữa những nốt nhạc. Tôi không hướng đến một màn trình diễn nhiều hiệu ứng, mà mong tạo nên một không gian nơi người nghệ sĩ và khán giả cùng lắng nghe. Khi âm nhạc được đưa trở về với sự tối giản, cảm xúc sẽ có nhiều không gian để hiện diện hơn”, Hà Trần chia sẻ.

Nghệ sĩ piano Hồ Khánh Vân: Âm thanh hòa nhịp thở

Ở một góc nhìn khác, Hồ Khánh Vân, nghệ sĩ piano cổ điển thuộc thế hệ Gen Z, lại chứng kiến cách các nền tảng như TikTok hay Instagram mang dòng nhạc từng bị xem là hàn lâm đến gần hơn với giới trẻ. Những “Instagram pianist” kể chuyện về Mozart, Beethoven qua video ngắn đã thu hẹp đáng kể khoảng cách với công chúng.

Nghệ sĩ piano quốc tế Hồ Khánh Vân.

Tuy nhiên, sự dễ tiếp cận ấy cũng vô tình khiến người nghe dễ lướt qua, bỏ lỡ đi những tầng sâu bối cảnh và tinh thần đằng sau mỗi kiệt tác. Khánh Vân gọi những màn trình diễn chỉ đúng nốt nhưng thiếu vắng xúc cảm là “đàn khô”. “Đã đàn thì đàn hết mình, đàn hời hợt thì mình còn chán chứ đừng nói khán giả. Một tác phẩm chỉ thực sự sống khi người biểu diễn tìm được sự kết nối với từng câu nhạc, để âm thanh có nhịp thở và sức truyền cảm như giọng nói con người”, cô nói. 

Ảnh: IKI Village.

Để làm được điều đó, Khánh Vân chọn cho mình một nhịp điệu riêng: chậm rãi và đi ngược lại tốc độ tiêu thụ nội dung vội vã hiện nay. Có những tác phẩm cần đến 3-6 tháng để hoàn thiện, với từng đoạn nhạc được luyện tập lặp đi lặp lại cho đến khi hòa quyện vào hơi thở, trở thành một phần tự nhiên trong cách biểu đạt. Cô kiên định với niềm tin rằng chiều sâu không thể được tạo ra bằng tốc độ, mà đến từ thời gian người nghệ sĩ dành để kết nối với tác phẩm trước khi đưa nó đến với người nghe.

Dù bước ra từ những không gian biểu diễn khác nhau, cả Diva Hà Trần và Nghệ sĩ piano quốc tế Hồ Khánh Vân đều có chung niềm tin rằng âm nhạc không chỉ cần lan tỏa, mà còn phải được lắng nghe đủ sâu để giữ lại những giá trị tinh khôi. Đó cũng là tinh thần mà IKI Symphony hướng tới khi kết nối các sáng tác đương đại, âm nhạc di sản và cổ điển trong một hành trình thưởng thức chảy trôi, nơi khán giả có đủ khoảng lặng để thong thả khám phá những tầng sâu cảm xúc phía sau mỗi tác phẩm.