3 lăng kính trong quản lý tài sản

Đến năm 2048, thế giới sẽ chứng kiến khoảng 124.000 tỷ USD tài sản được chuyển giao giữa các thế hệ, theo ước tính của Mordor Intelligence. Khi tài sản trở thành một dòng chảy thay vì một điểm đến, câu hỏi quan trọng không còn là “đầu tư gì”, mà là làm thế nào để gìn giữ và phát triển dòng chảy ấy một cách bền vững. 

Ảo giác an toàn và nghịch lý của niềm tin 

Báo cáo Sức khỏe tài chính và niềm tin đầu tư của người Việt năm 2026 do Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS) công bố đã mở ra một góc nhìn đa chiều và đầy trăn trở về thực trạng quản trị tài sản cá nhân hiện nay. Qua phân tích của ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao Khối Ngân hàng Đầu tư của TVS, báo cáo không dừng lại ở những con số thống kê thuần túy mà còn bóc tách những nghịch lý bủa vây tư duy của nhà đầu tư Việt. 

Sự bất cân xứng giữa nhận thức chủ quan và thực tại tài chính hiện lên rõ nét thông qua “ảo giác an toàn”. Dữ liệu khảo sát 1.000 đáp viên tại 5 thành phố lớn cho thấy một tỷ lệ áp đảo: 85% tự tin họ có thể huy động tiền mặt nhanh chóng khi cần thiết. Tuy nhiên, niềm tin ấy nhanh chóng lung lay khi soi chiếu vào cấu trúc tài sản thực tế, nơi chỉ có hơn một nửa số người tham gia khảo sát thực sự có khả năng chuyển đổi 40% tài sản của mình thành tiền mặt trong vòng 30 ngày. 

Ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Cổ phần Chứng khoán Thiên Việt (TVS), trình bày Báo cáo Sức khỏe tài chính và niềm tin đầu tư của người Việt năm 2026 tại Hội nghị Đầu tư 2026.

Sự đứt gãy này phản ánh một thực trạng đáng lo ngại, khi những “cơn sóng dữ” của y tế hay thất nghiệp ập đến, sự tự tin trước đó có thể nhanh chóng biến thành trạng thái kẹt vốn trầm trọng, tước đi khả năng thích ứng của hộ gia đình. Câu chuyện về sức chống chịu không chỉ là vấn đề riêng biệt của Việt Nam mà còn là một nhịp đập chung trong bức tranh tài chính khu vực, minh chứng qua những chỉ số tương đồng tại thị trường Hong Kong. Báo cáo Chỉ số khả năng phục hồi tài chính năm 2026 của Sun Life cho thấy 51% người được hỏi không thể tự duy trì tài chính quá 6 tháng nếu mất thu nhập hoặc không có nguồn hỗ trợ bên ngoài.  

Tại thị trường nội địa, một hiện tượng tâm lý đặc thù khác đã được chỉ ra trong báo cáo của TVS với tên gọi “đa dạng hóa giả”. Mặc dù đa số nhà đầu tư đã có ý thức trong việc mở rộng danh mục sang nhiều kênh khác nhau, nhưng sự phân bổ này thực chất chỉ là một lớp vỏ hình thức. Khi đi sâu vào tỷ trọng giá trị, có một sự tập trung cực đoan khi có tới 87% tổng danh mục tài sản của các nhà đầu tư cá nhân được khảo sát vẫn chảy về những “vịnh tránh bão” truyền thống như tiền gửi, bất động sản và vàng.

Mối liên hệ giữa sự tích lũy tài sản và xu hướng đổ dồn vào bất động sản ngày càng trở nên khăng khít khi quy mô vốn của nhà đầu tư gia tăng. Tỷ trọng bất động sản trong danh mục tăng từ 29% ở nhóm 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng lên 46% ở nhóm từ 2 tỷ đồng trở lên. Trong khi đó, những kênh tài chính hiện đại vốn đóng vai trò điều tiết dòng tiền và tối ưu hóa lợi nhuận như cổ phiếu hay chứng chỉ quỹ lại bị đặt bên lề với tỷ lệ tham gia vô cùng khiêm tốn. 

Sự thờ ơ này vô hình trung tạo ra một cấu trúc tài sản lệch tâm, nơi rủi ro không được phân tán một cách thực chất mà chỉ bị che lấp bởi quy mô của những tài sản hữu hình.
Rào cản lớn nhất ngăn cách nhà đầu tư với một danh mục tài chính khỏe mạnh chính là sự mâu thuẫn giữa lý trí và hành động. Dù đại đa số đều thấu hiểu nguyên lý không nên “bỏ trứng vào một giỏ”, nhưng sợi dây vô hình của sự quen thuộc vẫn buộc chặt họ vào những tài sản truyền thống như vàng và đất đai. 

“Chúng ta thường nghĩ rằng những gì quen thuộc sẽ ít rủi ro hơn, bởi sự gần gũi luôn mang lại cảm giác an toàn. Tuy nhiên, liệu thực tế có như vậy hay không thì tôi không chắc”, ông Lê Phạm Minh Đức của TVS nhìn nhận.  

Tài sản không trở nên an toàn chỉ vì chúng ta cảm thấy an tâm. Tài sản chỉ thực sự an toàn khi được kiểm chứng bằng khả năng thanh khoản, khả năng chống chịu và một kế hoạch dài hạn. 

Nguyên tắc bền vững - trụ cột cân bằng 

Chia sẻ tại Hội nghị Đầu tư 2026, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc, Thành viên Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Chứng khoán Kafi, đã dẫn một thống kê rất đáng suy ngẫm: “Hơn 90% những người trúng số sẽ quay về trạng thái tài chính ban đầu sau khoảng 3 năm, thậm chí nhiều người còn có điều kiện tài chính kém hơn so với trước khi trúng số”.

Con số này không chỉ là một lời cảnh báo về vận may nhất thời, mà còn soi chiếu vào một sự thật rộng lớn hơn trong quản trị gia sản: 90% gia đình giàu có đã để mất tài sản ở thế hệ thứ 3 và 70% đã mất tài sản ngay ở thế hệ thứ 2. Câu thành ngữ “Từ áo sơ mi xắn tay đến áo sơ mi xắn tay trong 3 thế hệ” dường như đã trở thành một quy luật phổ quát trong mọi nền văn hóa, phản ánh sự thất bại trong cấu trúc quản trị và bảo tồn gia sản. 

Ông Trịnh Thanh Cần đúc kết hành trình gìn giữ tài sản bền vững thành 3 nguyên tắc cốt lõi. Đầu tiên là tạo lập tài sản. Theo ông, đây là giai đoạn mỗi cá nhân tập trung xây dựng năng lực, phát triển sự nghiệp để tạo ra thu nhập và dòng tiền. Với doanh nghiệp, đó là quá trình xây dựng hoạt động kinh doanh và tạo lập giá trị.

Khi đã tích lũy được một nền tảng tài chính nhất định, trọng tâm chuyển sang tái đầu tư, đa dạng hóa danh mục và tận dụng sức mạnh của lãi kép để gia tăng giá trị tài sản theo thời gian. Việc giao dịch mua bán tài sản liên tục trong ngắn hạn có thể làm gia tăng rủi ro đầu tư. Dù vậy, ông cho rằng mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận luôn song hành; với những nhà đầu tư có chuyên môn và kinh nghiệm, giao dịch ngắn hạn vẫn có thể mang lại hiệu quả, thậm chí vượt trội so với thị trường. “Xét trên góc độ của số đông, đầu tư dài hạn vẫn là chiến lược phù hợp và bền vững hơn”, ông Cần nhấn mạnh.

Thứ 3 là quản trị và trao truyền. Từ khoảng 45-60 tuổi, nhà đầu tư cần dành nhiều sự quan tâm hơn cho câu chuyện quản trị và kế thừa tài sản. Không chỉ tích lũy cho bản thân, đây cũng là giai đoạn bắt đầu hoạch định việc chuyển giao tài sản cho con cái, từ những tài sản cụ thể như nhà ở đến các kế hoạch dài hạn hơn.

Hội nghị Đầu tư 2026 “Dòng chảy mới của tài sản” do Vietnam Business Review, Galaxy Media phối hợp cùng Công ty Cổ phần Chứng khoán Thiên Việt (TVS) đồng tổ chức.

Về 3 trụ cột của một danh mục tài sản, đại diện Kafi cho rằng trụ cột đầu tiên là nhóm tài sản tạo ra dòng tiền. Khi mới bắt đầu tạo lập tài sản, nhà đầu tư nên ưu tiên những tài sản có khả năng tạo thu nhập để đảm bảo nguồn tiền phục vụ cuộc sống.

Tại Việt Nam, theo Kafi, có 2 nhóm tài sản chính có thể tạo dòng tiền. Thứ nhất là cổ phiếu có chính sách chi trả cổ tức ổn định. Theo thống kê của Kafi, tỷ suất cổ tức bình quân năm 2025 của nhóm doanh nghiệp có mức cổ tức cao đạt khoảng 10,6%. Bên cạnh đó là trái phiếu do các tổ chức lớn phát hành và được phân phối bởi các đơn vị uy tín, với mức lợi suất khoảng 9-10%/năm, cao hơn lãi suất tiền gửi ngân hàng. Ngoài ra, bất động sản cho thuê cũng là một tài sản có thể tạo dòng tiền. 

Trụ cột thứ 2 là tài sản bảo toàn giá trị. Bất động sản, ngoài góp mặt vào danh mục tài sản tạo dòng tiền, còn đảm nhận một vai trò khác: bảo toàn giá trị tài sản. 

Theo ông Cần của Kafi, tại Việt Nam, bất động sản trong khoảng 20 năm qua nhìn chung ít khi giảm giá trên diện rộng. Vì vậy, sau khi tạo dựng được dòng tiền, nhiều người thường lựa chọn bất động sản như một kênh để lưu giữ tài sản. Dù vậy, bất động sản có những hạn chế về tính thanh khoản, đòi hỏi nhà đầu tư phải tích lũy được một lượng vốn đủ lớn. Mặt khác, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cũng tiềm ẩn rủi ro nếu dòng tiền không đủ mạnh, chẳng hạn khi vay tới 70% giá trị tài sản.

Đối với vàng, đây vốn là tài sản mang tính truyền thống của người Việt cũng như nhiều quốc gia Á Đông. Tuy nhiên, việc tiếp cận vàng hiện nay không còn dễ dàng như trước.

Ở trụ cột thứ 3, Tổng Giám đốc Kafi đề cập đến nhóm tài sản phòng ngừa rủi ro, trước hết là bảo vệ vốn con người. Nhà đầu tư có thể lựa chọn các sản phẩm như bảo hiểm sức khỏe hoặc những hình thức bảo hiểm khác để phòng ngừa rủi ro, đồng thời xây dựng quỹ dự phòng tài chính. Quỹ dự phòng này có thể được phân bổ vào chứng chỉ quỹ mở hoặc các sản phẩm của những công ty quản lý quỹ uy tín, bởi đây là những tài sản có tính thanh khoản tương đối cao. Với những khoản đầu tư thông thường, nhà đầu tư có thể rút tiền trong thời gian ngắn. 

“Một danh mục tài sản cân bằng luôn cần 3 lớp tài sản: tạo dòng tiền, bảo toàn giá trị và phòng ngừa rủi ro. Tỷ trọng của từng nhóm tài sản sẽ thay đổi tùy theo chu kỳ vốn con người và chu kỳ kinh tế, nhưng cả 3 đều cần hiện diện trong danh mục đầu tư”, ông Cần chia sẻ. 

3 lăng kính: Hiểu - Thấy - Biết

Tài sản là một dòng chảy liên tục, được tích lũy từ thế hệ cha mẹ, chuyển giao cho con cái rồi tiếp tục được gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau. Theo ông Trần Vinh Quang, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Thiên Việt (TVAM), việc hiểu giá trị các loại tài sản để phân bổ, kế thừa và chuyển giao là tối quan trọng. Trong dòng chảy đó, câu hỏi lớn nhất không chỉ là “đầu tư vào đâu” mà là “đầu tư như thế nào để bền vững”. Để giải mã, ông Quang đề xuất tiếp cận các lớp tài sản qua 3 lăng kính: hiểu quy luật - thấy hành vi - biết chính mình. 

Trước hết, mỗi loại tài sản đều có một quy luật vận hành riêng mà nhà đầu tư cần nắm bắt. Đối với thị trường chứng khoán, quy luật của chứng khoán nằm ở sự tăng trưởng kinh tế, chuyển tải qua sức mạnh của các doanh nghiệp niêm yết. Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý Tài sản Khối Trong nước, Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Dragon Capital Việt Nam, cho biết Việt Nam có mức tăng trưởng GDP cao và nhất quán trong 10 năm qua. Khi nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, các doanh nghiệp đại diện ngành cũng hưởng lợi trực tiếp. 

“Khi quan sát các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, tôi thấy tăng trưởng của doanh nghiệp thường ít nhất gấp đôi tăng trưởng GDP”, bà Hạnh nhận định. Đầu tư vào chứng chỉ quỹ mở chính là cơ hội tận dụng sự tăng trưởng này cùng quy luật lãi kép. 

Tại thị trường bất động sản, ông Phạm Lâm, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc DKRA Group, nhận định thị trường đã chuyển mình sang sự trưởng thành và chuyên nghiệp, tập trung vào 3 yếu tố lõi: tầm nhìn dài hạn - tiềm năng quy hoạch hạ tầng kết nối - năng lực của nhà phát triển dự án. 

“Nhà đầu tư đừng kỳ vọng bất động sản sẽ tăng rất nhanh. Bất động sản cần một chiến lược đầu tư mang tính trung và dài hạn. Khi đó, nó mới phản ánh được tính toán ban đầu của chúng ta và sẽ an toàn hơn so với việc kỳ vọng trong ngắn hạn”, ông Lâm phân tích. Về yếu tố dòng tiền, “điều này rất quan trọng. Bất động sản nào mà chúng ta mua và có thể khai thác, tạo ra dòng tiền thì đó sẽ là khoản đầu tư có tính hiệu quả tốt nhất”, ông Lâm nhấn mạnh. 

Trong lĩnh vực startup, ông Nguyễn Hòa Chung, Giám đốc Điều hành Khối Đầu tư Tư nhân của TVS, giải mã quy luật startup qua mô hình kinh doanh, lợi thế cạnh tranh và quy mô thị trường. Dù startup khó có ngay lợi thế như các tập đoàn lớn, ông vẫn đòi hỏi tư duy chiến lược từ người sáng lập. “Tôi luôn đặt câu hỏi cho người sáng lập, vì muốn họ suy nghĩ: bây giờ mình có thể chưa có lợi thế cạnh tranh, nhưng trong tương lai sẽ xây dựng lợi thế cạnh tranh đó như thế nào. Một doanh nghiệp phát triển không thể không có lợi thế cạnh tranh. Có thể ban đầu chưa có, nhưng họ phải có suy nghĩ về chiến lược để xây dựng nó”. 

Ông Chung nhấn mạnh, tài sản lớn nhất của startup chính là con người: “Startup không có gì ngoài con người, thậm chí doanh thu còn chưa có. Do đó, chúng tôi dành rất nhiều thời gian để đánh giá về con người”. Bốn yếu tố của một nhà sáng lập giỏi là tính chính trực, năng lực, năng lượng và độ cam kết. “Để đánh giá độ cam kết, chúng tôi sẽ xem người sáng lập đã bỏ ra điều gì để làm startup này. Một người dám từ bỏ công việc lương rất cao để làm một công việc không có lương thì đó là biểu hiện của độ cam kết rất cao”, ông nói. 

Ở khía cạnh “thấy hành vi” để vượt qua rào cản tâm lý, có thể thấy rào cản lớn nhất không phải là chọn đúng cổ phiếu hay thời điểm, mà là hành vi của nhà đầu tư. Những thiên kiến như ác cảm với thua lỗ hay nỗi sợ biến động ngắn hạn dễ làm hỏng các kế hoạch bài bản. Bà Hạnh của Dragon Capital cảnh báo: “Những mục tiêu ban đầu được chúng ta thiết kế rất tốt và chúng ta đang hành động tốt nhưng hành vi có thể phá bỏ kết quả đáng ra chúng ta được hưởng ở cuối đường”. 

Các diễn giả trong phiên thảo luận: Hướng tiếp cận và ra quyết định đầu tư với các lớp tài sản.

Để khắc phục, nhà đầu tư cần neo danh mục vào mục tiêu dài hạn và thiết lập kỷ luật đầu tư định kỳ. Với bất động sản, khi người tiêu dùng đòi hỏi trải nghiệm cao hơn, ông Phạm Lâm của DKRA Group khuyên: “Khi đầu tư, để bảo đảm danh mục, nhà đầu tư nên quan sát những nhà phát triển có bề dày kinh nghiệm, năng lực và thương hiệu. Những yếu tố đó sẽ bảo đảm an toàn hơn về chất lượng và hiệu quả của bất động sản trong tương lai”. 

Trong khi đó, “biết chính mình” là chìa khóa quản trị gia sản khi sự thấu hiểu bản thân là lớp phòng vệ cuối cùng. Ông Quang của TVAM nhìn nhận: “Chúng ta phải biết rõ chính mình trước khi quyết định đầu tư bao nhiêu. Việc này không ai làm thay chúng ta được. Chúng ta không thể hỏi chuyên gia chứng khoán rằng mình nên đầu tư bao nhiêu phần trăm vào chứng khoán, hay hỏi chuyên gia bất động sản nên đầu tư bao nhiêu phần trăm vào bất động sản. Bởi vì, bạn không phải là tôi và tôi không phải là người khác, mỗi người phải tự quyết định vị trí của mình”. 

Các diễn giả trong Hội nghị Đầu tư 2026 minh họa điều này bằng những cách ra quyết định khác nhau đối với các lĩnh vực không phải là thế mạnh. Với startup, ông Phạm Lâm ưu tiên các lĩnh vực bản thân thấu hiểu, mang lại giá trị xã hội bền vững và tin tưởng vào người dẫn dắt. Còn trong quản lý danh mục chung, bà Hạnh nhấn mạnh sự điềm tĩnh: “Quan điểm của tôi là không có tài sản nào tốt nhất, chỉ có tài sản phù hợp. Khi xây dựng tài sản của chính mình, cần phân bổ phù hợp cho các lớp tài sản và mỗi lớp tài sản có vai trò riêng. Quan trọng nhất là mình có quyền lựa chọn tài sản, đừng để tài sản lựa chọn quyết định của mình”. 

Ở góc độ chiến lược, ông Chung của TVS lưu ý nhà đầu tư cần thành thật xác định mình thuộc trường phái dài hạn hay ngắn hạn để có hướng đi đúng. 

Khép lại bài toán tài sản, ông Quang của TVAM đúc kết: “Khi góc nhìn thay đổi và hiểu mình sâu hơn, chúng ta có thể điều chỉnh dòng chảy tài sản cá nhân vào những loại hình tài sản phù hợp hơn, xây dựng một bàn cờ tài chính. Bàn cờ đó ổn định, an toàn và giúp chúng ta ngủ ngon, không chỉ cho bản thân mà còn cho gia đình, con cái, bố mẹ và những người xung quanh”.