Đánh thức token

Sau loạt thông tin về sàn tài sản số được công bố, mới đây Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) tiếp tục để lại một chuỗi tín hiệu đáng chú ý. Đầu tiên là việc TCBS thông qua kế hoạch lập công ty con vốn điều lệ 800 tỷ đồng tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) ở TP.HCM, đồng thời chuyển nhượng gần 49,6 tỷ đồng tài sản liên quan dự án sàn giao dịch tài sản mã hóa cho sàn tài sản số TCEX. Trước đó ít ngày, TCBS phê duyệt việc thoái toàn bộ 16,5 triệu cổ phần tại TokenBay, với giá trị dự kiến khoảng 165 tỷ đồng.

Giả thiết từ TCBS 

Đặt các động thái này cùng nhau cho thấy một sơ đồ di chuyển tài sản đang được thực hiện bởi TCBS: gom tài sản công nghệ vào sàn TCEX, mở thêm một pháp nhân chứng khoán trong VIFC. Bối cảnh thị trường khiến động thái này đáng chú ý hơn. FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam được tái phân loại từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và triển khai theo 4 đợt đến tháng 9/2027. 

Đây là một bước tiến lớn cho cổ phiếu niêm yết nhưng nâng hạng chứng khoán không tự động giải quyết bài toán vốn cho mọi loại tài sản đang hiện hữu ở thị trường Việt Nam. Các sàn chứng khoán như HOSE được thiết kế cho cổ phiếu niêm yết, ETF, chứng quyền, chứng chỉ quỹ, trái phiếu và phái sinh trong những khuôn khổ đã chuẩn hóa. Nhiều loại tài sản có dòng tiền nhưng khó niêm yết như cổ phần công ty chưa niêm yết, trái phiếu riêng lẻ, khoản vay doanh nghiệp, hóa đơn thương mại, quyền tài sản trong bất động sản, tín chỉ carbon, chứng chỉ quỹ tư nhân hoặc các sản phẩm lợi suất ngắn hạn gắn với tài sản bảo đảm thì không thuộc phạm vi này. 

Đến đây, đường đi của TCBS đã rõ ràng hơn. Nếu đặt TCEX và công ty con tại VIFC cạnh nhau, lợi thế của TCBS nằm ở khả năng biến những tài sản vốn khó phân phối trong khuôn khổ chứng khoán truyền thống thành sản phẩm có thể gọi vốn theo cấu trúc mới. Nhiều khả năng TCEX giúp tài sản có nơi giao dịch, còn pháp nhân VIFC giúp tài sản có câu chuyện gọi vốn, hồ sơ pháp lý và kênh phân phối với các nhà đầu tư nước ngoài. 

Ai sẽ là người mua?

TCBS không phải là đơn vị đầu tiên khai thác điểm còn thiếu của thị trường này. DBS Digital Exchange (DDEx) trực thuộc Ngân hàng DBS (Singapore) được xây dựng như một hệ sinh thái gồm phát hành token chứng khoán, giao dịch tiền mã hóa và lưu ký tài sản số cho nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư được công nhận. 

DDEx được xem là một trong những mô hình đầu tiên kết hợp giữa hạ tầng ngân hàng truyền thống và tài sản số. Bên cạnh giao dịch tiền mã hóa dành cho nhà đầu tư tổ chức, nền tảng này còn hỗ trợ phát hành và giao dịch các tài sản tài chính được token hóa như trái phiếu, cổ phần doanh nghiệp chưa niêm yết và các quỹ đầu tư tư nhân. Năm 2021, DBS thực hiện đợt phát hành trái phiếu số đầu tiên trên DDEx, cho thấy cách các tài sản tài chính truyền thống có thể được số hóa và phân phối trên hạ tầng blockchain.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khách mua tài sản số thường không phải là nhà đầu tư cá nhân mà là các định chế tài chính, các gia tộc giàu có và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Những sản phẩm RWA thành công nhất hiện nay như trái phiếu chính phủ Mỹ hay quỹ thị trường tiền tệ token hóa đều được dẫn dắt bởi các tổ chức như BlackRock, Franklin Templeton hay JPMorgan. 

Ở trong nước TCBS cũng không đi một mình trên con đường niêm yết tài sản mã hóa. VPBank có CAEX và hợp tác với OKX về công nghệ, vận hành, tuân thủ và kết nối thanh khoản. SSI Digital hợp tác với Bithumb (Hàn Quốc) để phát triển hạ tầng sàn tài sản số. Ông Michael Kokalari, Kinh tế trưởng VinaCapital, cho biết Việt Nam đang đặt nền móng cho một nền kinh tế số vượt xa việc giao dịch tiền điện tử và tích hợp tài sản kỹ thuật số vào thị trường và dịch vụ của đất nước. 

Với một lượng lớn khách hàng cá nhân và các tổ chức đang chuẩn bị tham gia, các chương trình thí điểm và chế độ cấp phép của Việt Nam có thể trở thành nền tảng cho một thị trường thanh khoản, minh bạch và đáng tin cậy hơn. Sự chuyển dịch này có khả năng thu hút vốn về nước, tạo ra nguồn doanh thu cho các ngân hàng và công ty chứng khoán, đồng thời tạo không gian cho các nhà cung cấp dịch vụ chuyên biệt trong lĩnh vực lưu ký, tuân thủ và phân tích.

Ngoài lĩnh vực tài chính, nền kinh tế nói chung cũng sẽ được hưởng lợi từ việc mã hóa tài sản và ứng dụng blockchain. Các lĩnh vực như quản lý chuỗi cung ứng, năng lượng tái tạo và bất động sản có thể chứng kiến các mô hình tài trợ mới thông qua tài sản được mã hóa, trong khi tín dụng carbon, hóa đơn thương mại và các công cụ khác sẽ có tính thanh khoản cao hơn. 

Tuy nhiên, số hóa tài sản truyền thống không đồng nghĩa tạo ra thanh khoản mới. Công nghệ blockchain chỉ giúp chia nhỏ tài sản, giảm chi phí giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư nhưng vẫn không thay thế được các yếu tố cốt lõi của thị trường vốn như chất lượng tài sản cơ sở, cơ chế định giá, công bố thông tin và biện pháp bảo vệ các nhà đầu tư. Thực tế, tại nhiều thị trường phát triển, phần lớn tài sản số hóa thành công hiện tập trung vào trái phiếu chính phủ và các quỹ thị trường tiền tệ thay vì các tài sản rủi ro cao.

Có thể nói, nếu nâng hạng chứng khoán là câu chuyện Việt Nam bước sâu hơn vào bản đồ vốn toàn cầu thì tài sản số là câu chuyện thử nghiệm một phương thức huy động vốn mới.