Highlands Coffee giữa 2 gọng kìm

Trong một bước đi chiến lược tài chính, Jollibee Foods Corp., tập đoàn F&B của Philippines, đàm phán bán 10-15% cổ phần tại chuỗi Highlands Coffee với mức định giá được ước tính lên tới 800 triệu USD. 

Bước đệm lên sàn

Đây không chỉ là động thái chốt lời sau hơn một thập kỷ, mà còn là bước thiết lập mặt bằng giá quan trọng để dọn đường cho thương vụ IPO được chờ đợi vào đầu năm 2027 trên thị trường chứng khoán Việt Nam. 

Jollibee mua lại phần lớn cổ phần của SuperFoods Group (công ty mẹ của Highlands) vào năm 2012. Khi đó, Highlands mới chỉ có 56 cửa hàng. Kể từ đó, Jollibee đã tài trợ vốn và kinh nghiệm quản trị để biến chuỗi này thành “vua” chuỗi cà phê Việt Nam với quy mô chạm ngưỡng 1.000 cửa hàng. 

Việc bán 10-15% cổ phần có thể giúp Jollibee có nguồn tiền tái đầu tư trong chiến lược bành trướng toàn cầu với các thương hiệu khác như Tim Ho Wan hay Compose Coffee, hoặc dùng để giảm đòn bẩy tài chính trong môi trường lãi suất toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt. 

Một đợt bán cổ phần trước IPO (pre-IPO) là phương pháp quen thuộc của các tập đoàn đầu tư và công ty đa quốc gia. Thay vì đưa Highlands lên sàn, Jollibee đang sử dụng giao dịch này như một công cụ đo lường rủi ro của thị trường. Bất chấp cạnh tranh khốc liệt của thị trường F&B Việt Nam, Highlands Coffee vẫn là một cỗ máy in tiền của Tập đoàn. Trong nửa đầu năm 2026, chuỗi cà phê này đạt kỷ lục lợi nhuận gần 297 tỷ đồng dù đóng cửa 31 điểm bán. Thương hiệu này đang tái cấu trúc, tối ưu hóa không gian thay vì mở rộng ồ ạt.

Một thực tế là IPO một chuỗi F&B như Highlands tại thị trường Việt Nam không hề dễ dàng. Để chứng minh mức định giá gần “kỳ lân” với các nhà đầu tư, Highlands bắt buộc phải duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ròng 2 con số liên tục trong 3-5 năm tới. Highlands đã đạt ngưỡng 1.000 cửa hàng (tính đến 16/6/2026) nhưng chính quy mô này lại tạo rủi ro về mặt chiến lược. Khi mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đã quá dày đặc, việc mở thêm cửa hàng mới thường không tạo ra tập khách hàng mới, mà chỉ vô tình chia sẻ lượng khách từ các cửa hàng cũ gần đó.

Để tiếp tục tăng số lượng cửa hàng nhằm làm đẹp hồ sơ IPO, Highlands buộc phải tiến về các đô thị loại 2 và loại 3. Tại đây, chi phí mặt bằng có thể thấp hơn, nhưng sức mua và chi tiêu cho mỗi hóa đơn của người dân lại thấp hơn đáng kể so với trung tâm tại Hà Nội hay TP.HCM. Điều này có thể kéo lợi nhuận toàn chuỗi đi xuống.

Việt Nam có thị trường chuỗi cửa hàng cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á, đạt quy mô hơn 1,3 tỷ USD, theo Momentum Works. Cả nước hiện có khoảng 100.000 quán cà phê, nhưng tỷ lệ thâm nhập thị trường chuỗi cà phê vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực. 

Tuy nhiên, F&B Việt Nam là một trong những chiến trường khốc liệt nhất Đông Nam Á. Tại đây, các chuỗi cà phê có nhiều cửa hàng nhất là Milano Coffee, Highlands Coffee, Phúc Long, Starbucks, Katinat. Trong đó, Milano sở hữu mạng lưới áp đảo, với khoảng 2.500 cửa hàng toàn quốc, theo thông tin tự công bố.

Bài kiểm tra áp lực

Trong bối cảnh này, Highlands đang bị kẹp giữa 2 gọng kìm: sự trỗi dậy mạnh mẽ của các chuỗi nội địa có tư duy xây dựng thương hiệu như Katinat, Phê La hay Phúc Long. Ở phân khúc bình dân, làn sóng nhượng quyền vũ bão của các thương hiệu như Mixue hay các chuỗi cà phê mang đi giá rẻ đang tối ưu hóa dòng tiền bằng tốc độ. Báo cáo mới đây của Asia Plus Inc. (Q&Me) cho thấy, chuỗi Trung Nguyên Legend dẫn đầu về chi tiêu bình quân với 130.000 đồng mỗi phiếu, tức 75.000 đồng mỗi người. Katinat đạt 100.000 đồng, Phúc Long 86.000 đồng và Highlands thấp nhất với 76.000 đồng, tương đương 47.000 đồng mỗi người.

Bà Weihan Chen, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu tại Momentum Works, cho rằng nhiều năm qua, diễn biến thị trường đồ uống của khu vực xoay quanh việc mở rộng cửa hàng và sự xuất hiện của các thương hiệu mới. Trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh sẽ nằm ở khả năng tối ưu hệ thống vận hành, từ chuỗi cung ứng, quy trình tại điểm bán đến hạ tầng số. “Những thương hiệu chiến thắng trong tương lai ngoài có đồ uống ngon, mạng lưới lớn nhất, họ phải sở hữu hệ thống vận hành mạnh”, bà Chen nhận định.

Theo FiinGroup, tổng kế hoạch huy động qua phát hành cổ phần và IPO của doanh nghiệp niêm yết trong năm 2026 đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với thực tế năm 2025. Riêng cấu phần IPO lại chưa xuất hiện những thương vụ quy mô lớn như kỳ vọng cho thấy thị trường đang chọn lọc hơn. Một cổ phiếu ngành F&B với chi phí khấu hao mặt bằng và trang thiết bị cao như Highlands sẽ phải cạnh tranh dòng tiền rất gay gắt với các nhóm cổ phiếu có tính thanh khoản cao hơn như ngân hàng, bất động sản hay chứng khoán... 

Highlands Coffee là chuỗi cà phê lớn tại Việt Nam, nhưng trên sàn chứng khoán, thương hiệu chỉ là phần nổi. Nhà đầu tư còn cần nhìn thấy tăng trưởng doanh thu, biên lợi nhuận, dòng tiền, khả năng mở rộng và chất lượng quản trị. IPO Highlands Coffee sẽ là một bài kiểm tra đầy áp lực về việc chuỗi F&B đại chúng có thể duy trì được định giá đỉnh cao khi không còn hỗ trợ toàn diện từ một tập đoàn mẹ đa quốc gia hay không.