Quản trị tài sản và nghịch lý của niềm tin

Trong khuôn khổ của Hội nghị Đầu tư 2026: Dòng chảy mới của tài sản, Công ty Cổ phần Chứng khoán Thiên Việt (TVS) đã công bố Báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026”. 

Báo cáo đã phác họa một bức tranh đầy nghịch lý về tư duy tài chính của nhà đầu tư cá nhân. Dưới sự dẫn dắt của ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao của TVS, báo cáo không chỉ đưa ra những con số thống kê mà còn chỉ ra những lỗ hổng trong cách người Việt bảo vệ và phát triển tài sản.

Khi an toàn chỉ là cảm giác 

Một trong những phát hiện đáng báo động nhất là sự chênh lệch giữa nhận thức và thực tế về khả năng xoay sở dòng tiền. Khảo sát của TVS đối với 1.000 đáp viên tại 5 thành phố lớn cho thấy 85% người được hỏi tự tin họ có thể huy động tiền mặt nhanh chóng khi cần thiết. Tuy nhiên, khi đi sâu vào cấu trúc tài sản, thực tế lại trái ngược hoàn toàn khi chỉ có 52% số người khảo sát có khả năng chuyển đổi 40% tài sản của mình thành tiền mặt trong vòng 30 ngày. Điều này cho thấy đa số nhà đầu tư đang sống trong một "ảo giác an toàn". Khi các biến cố khẩn cấp như y tế, mất việc làm hay một cơ hội đầu tư xuất hiện, họ sẽ rơi vào tình trạng kẹt vốn trầm trọng. 

Nguồn: Báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026” của TVS.

Câu chuyện sức chống chịu cũng đang được quan tâm rộng hơn trong khu vực. Tại ​​Hồng​​ ​​Kông​​, ​​báo cáo ​​Financial Resilience Index 2026 của Sun Life cho thấy 51% người được hỏi không thể tự duy trì tài chính quá 6 tháng nếu mất thu nhập hoặc không có​ ​nguồn​​ hỗ trợ bên ngoài. Tại Việt Nam, khảo sát của TVS cho thấy 85% nhà đầu tư tin rằng mình có thể xoay xở nhanh khi cần tiền mặt, nhưng gần một nửa số đáp viên chỉ có thể thanh khoản tối đa 40% tài sản trong vòng 30 ngày. 

Những số liệu này ​phản ánh​ sức chống chịu tài chính không chỉ nằm ở quy mô tài sản, mà còn phụ thuộc vào khả năng thanh khoản, mức độ phân bổ rủi ro, dòng tiền gia đình và khả năng thích ứng trước biến động thị trường. 

Báo cáo từ TVS cũng phát hiện ra hành vi “đa dạng hóa giả” của nhiều nhà đầu tư Việt. Cụ thể, nhiều nhà đầu tư đã chủ động tham gia nhiều kênh đầu tư khác nhau, với 55% đang nắm giữ từ 2 đến 3 kênh đầu tư và 39% nắm giữ từ 4 đến 5 kênh. Tuy nhiên, xét trên tỷ trọng phân bổ thực tế, tiền gửi tiết kiệm, bất động sản và vàng vẫn chiếm tới 87% tổng danh mục tài sản của các nhà đầu tư cá nhân được khảo sát. 

Nguồn: Báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026” của TVS.

Mức độ tập trung này thể hiện rõ hơn ở nhóm có quy mô tài sản lớn. Khi quy mô tích lũy tăng, tỷ trọng bất động sản trong danh mục tăng từ 29% ở nhóm 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng lên 46% ở nhóm từ 2 tỷ đồng trở lên. Ngược lại, tổng tỷ trọng của các kênh tài chính hiện đại như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và ngoại tệ vẫn ở mức thấp, không vượt quá 10% ở bất kỳ nhóm tài sản nào. 

Khảo sát của TVS cũng cho thấy cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động trong đa dạng hóa danh mục. Có 86% đáp viên đồng tình rằng không nên để phần lớn tài sản vào một kênh duy nhất, nhưng 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng vì cảm thấy hiểu rõ hơn các kênh khác. Điều này cho thấy nhu cầu đa dạng hóa đã được nhận thức, nhưng hành vi phân bổ thực tế vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các tài sản quen thuộc. 

"Chúng ta thường nghĩ rằng những gì quen thuộc sẽ ít rủi ro hơn, bởi sự gần gũi luôn mang lại cảm giác an toàn. Tuy nhiên, liệu thực tế có thực sự như vậy hay không thì tôi không chắc”, ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao, Khối Ngân hàng Đầu tư, TVS nhìn nhận. 

Nguồn: Báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026” của TVS.

Khoảng trống dịch vụ tư vấn 

​​Trên phạm vi toàn cầu, bất ổn thị trường và áp lực chi phí đang làm gia tăng nhu cầu về sự an toàn và tư vấn chuyên môn. Theo khảo sát hơn 7.000 nhà đầu tư cá nhân của Natixis Investment Managers năm 2025, 73% nhà đầu tư ưu tiên an toàn hơn hiệu suất đầu tư, 66% đang tiết kiệm ít hơn do chi phí sinh hoạt tăng, và 91% tin tưởng​​ vào​​ cố vấn tài chính khi ra quyết định đầu tư. ​​Tại Việt Nam, khảo sát của TVS cũng ghi nhận nhu cầu được định hướng trong quản lý tài sản, song việc sử dụng dịch vụ tư vấn tài chính trả phí từ các tổ chức chuyên nghiệp vẫn còn rất hạn chế, khi 95% người được hỏi cho biết chưa từng sử dụng dịch vụ này. ​​

​​Rào cản chính không nằm ở chi phí, mà ở nhận thức về giá trị thực tiễn của tư vấn chuyên môn: 55% cho biết họ chưa thấy cần thiết, 41% tự tin có thể tự quản lý tài sản, và 36% không muốn chia sẻ thông tin tài chính cá nhân. 

Ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao, Khối Ngân hàng Đầu tư, TVS. Ảnh: TL.

Dù vậy, niềm tin của nhà đầu tư đối với các tổ chức tài chính không biến mất, mà đang dịch chuyển sang yêu cầu cao hơn về minh bạch và chất lượng tư vấn. Trong nhóm đã hoặc đang sử dụng tư vấn tài chính trả phí, 75% kỳ vọng chuyên gia tư vấn đóng vai trò đặt câu hỏi làm rõ mục tiêu, giải thích rủi ro và hỗ trợ nhà đầu tư tự ra quyết định; trong khi chỉ 25% muốn được đưa ra một chiến lược đầu tư cụ thể để làm theo. 

“Trên thế giới, quản lý tài sản đang dịch chuyển từ câu chuyện tìm kiếm lợi nhuận đơn thuần sang quản trị rủi ro, bảo toàn tài sản và chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn. Nhà đầu tư Việt Nam cũng đang đi theo xu hướng đó, nhưng vẫn có những đặc thù riêng khi danh mục còn tập trung nhiều vào các kênh truyền thống. Từ góc nhìn của TVS, báo cáo lần này cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn để nhà đầu tư nhìn nhận tài sản không chỉ ở quy mô tích lũy, mà còn ở sức chống chịu, mức độ phân bổ rủi ro và sự chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn của gia đình”​, ông Đức nhận định.

Có thể bạn quan tâm 

Hội nghị Đầu tư 2026: Dòng chảy mới của tài sản