AI tạo sinh và những thách thức mới với an toàn giao dịch số

Sự phát triển của AI tạo sinh đang khiến các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng khó nhận diện, đặt ra yêu cầu mới về bảo mật và xác thực trong lĩnh vực ngân hàng - tài chính.

Deepfake giọng nói, video giả mạo lãnh đạo doanh nghiệp hoặc nhân viên ngân hàng, cùng các tin nhắn mạo danh thương hiệu đang được sử dụng để tạo dựng “niềm tin giả” và đánh lừa người dùng. Theo khảo sát của Deloitte năm 2024, 15,1% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết tổ chức của họ từng trải qua ít nhất một vụ gian lận tài chính liên quan đến Deepfake, trong khi 10,8% ghi nhận nhiều hơn một vụ trong 12 tháng trước thời điểm khảo sát.

Các thủ đoạn lừa đảo cũng ngày càng đa dạng, từ giả giọng người thân cần chuyển tiền khẩn cấp, mạo danh cơ quan nhà nước hoặc ngân hàng qua SMS, lập website và ứng dụng giả, gửi đường dẫn phishing đến làm giả biên lai chuyển khoản hoặc chiếm quyền tài khoản mạng xã hội để tiếp cận người quen của nạn nhân.

Theo báo cáo Fraud & Security 2026 của Infobip, tin nhắn lừa đảo tăng 77% và các cuộc tấn công phishing tăng 94% trong năm 2025. Một số thủ đoạn mới còn sử dụng các cuộc gọi không nói gì để thu thập mẫu giọng nói, làm giả video giáo viên hoặc nhân viên y tế thông báo người thân gặp sự cố, hay phát tán tin nhắn về khóa SIM, hoàn tiền học phí và tuyển cộng tác viên trực tuyến.

Trước diễn biến này, các ngân hàng tại Việt Nam như Techcombank, VPBank và MB Bank đã triển khai xác thực sinh trắc học, cảnh báo giao dịch theo thời gian thực cùng nhiều lớp kiểm soát khác nhằm tăng cường bảo vệ khách hàng. Bên cạnh công nghệ bảo mật, trải nghiệm giao dịch cũng trở thành một yếu tố quan trọng trong việc duy trì sự tin cậy của người dùng.

Khi các dịch vụ tài chính chuyển dịch lên môi trường số, người dùng không chỉ kỳ vọng giao dịch an toàn mà còn cần quy trình thuận tiện, liền mạch và phù hợp với nhu cầu cá nhân. Điều này khiến bảo mật và trải nghiệm khách hàng ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ.

Xu hướng này thúc đẩy các tổ chức tài chính mở rộng từ những sản phẩm truyền thống như tài khoản thanh toán và khoản vay sang các dịch vụ đầu tư, bảo hiểm, thanh toán số và những tiện ích khác trên cùng nền tảng. Mỗi điểm chạm cần vừa đáp ứng yêu cầu an toàn, vừa hạn chế những thao tác phức tạp có thể gây gián đoạn trải nghiệm.

AI và phân tích dữ liệu được ứng dụng để hỗ trợ quá trình này. Từ lịch sử giao dịch, hành vi chi tiêu đến các cột mốc tài chính, dữ liệu có thể giúp tổ chức tài chính đưa ra các đề xuất phù hợp hơn với từng nhóm khách hàng.

Tuy nhiên, cá nhân hóa chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện trên nền tảng bảo mật và minh bạch. Khi người dùng hiểu rõ cách dữ liệu được sử dụng và có thể thực hiện giao dịch an toàn, trải nghiệm số có điều kiện trở nên nhất quán hơn.

Cùng với yêu cầu về bảo mật và trải nghiệm, việc xử lý khối lượng giao dịch và nhu cầu hỗ trợ ngày càng lớn cũng đặt ra bài toán về hiệu quả vận hành. AI và tự động hóa đang được các tổ chức tài chính ứng dụng để xử lý yêu cầu khách hàng, hỗ trợ giao tiếp đa kênh và giảm tải cho các quy trình thủ công.

Chatbot AI và AI Agent có thể đảm nhiệm một phần các yêu cầu lặp lại, qua đó giúp rút ngắn thời gian phản hồi và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Khi được triển khai cùng các hệ thống xác thực và giám sát giao dịch, những công cụ này có thể góp phần duy trì trải nghiệm nhất quán trên các kênh số.

Trong bối cảnh AI tiếp tục làm thay đổi cả phương thức phục vụ khách hàng lẫn thủ đoạn gian lận, các tổ chức tài chính đứng trước yêu cầu cân bằng giữa bảo mật, trải nghiệm và hiệu quả vận hành. Đây cũng là cơ sở để các công nghệ như xác thực đa kênh, phân tích dữ liệu và AI được tiếp tục ứng dụng trong quá trình số hóa dịch vụ tài chính.

Nguồn Deloitte, Infobip