Xây dựng đón sóng triệu tỷ

Bật mí về một siêu dự án sắp tới, ông Nguyễn Chí Thiện, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons, không giấu được sự hào hứng khi thị trường xây dựng nhộn nhịp trở lại. “Chưa bao giờ thị trường xây dựng sôi động như năm ngoái và năm nay. Giống như cả nước đang là một công trường lớn”, ông Thiện chia sẻ. 

3 lực đẩy lớn
Thực tế này phản ánh vào kết quả kinh doanh của Coteccons: báo cáo tài chính năm 2026 (từ 1/7/2025 đến 30/6/2026) cho thấy doanh thu thuần đạt mức kỷ lục hơn 34.400 tỷ đồng, tăng 38% so với năm trước. Hiệu quả hoạt động được cải thiện giúp lợi nhuận ròng đạt gần 788 tỷ đồng, tăng 73% và xác lập mức cao nhất trong vòng 7 năm qua. Lạc quan về kết quả kinh doanh này, Coteccons tăng quỹ thưởng hiệu suất năm nay lên cao hơn so với năm trước, mức bình quân là 3,5 tháng lương. 

Những con số này không chỉ đúc kết bức tranh của riêng một doanh nghiệp, mà là màu sáng của cả một ngành công nghiệp vừa chật vật bước qua lằn ranh sinh tử. Cách đây 3 năm, ngành xây dựng từng rơi vào mùa đông khắc nghiệt nhất trong nhiều thập kỷ khi hàng loạt dự án bất động sản đóng băng vì vướng pháp lý, tín dụng siết chặt và khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp. Nhưng từ năm 2024, một cuộc lội ngược dòng ngoạn mục đã diễn ra, đưa những cái tên như Newtecons, Ricons, SOL E&C, Vinaconex, CC1 hay Hancorp bước vào một quỹ đạo phục hồi hình chữ V mạnh mẽ. 

Theo báo cáo mới đây của MBS Research, ngành xây dựng Việt Nam trong năm 2026 được dự báo sẽ bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ với mức tăng trưởng dự kiến đạt 14% so với cùng kỳ năm trước. Động lực kéo ngành xây dựng đi lên đến từ 3 lực đẩy lớn. Đầu tiên là làn sóng giải ngân đầu tư công vũ bão với các đại công trường như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cao tốc Bắc - Nam và các tuyến vành đai huyết mạch. Tiếp đó là sự tái khởi động của phân khúc nhà ở cao cấp và lực kéo mạnh mẽ từ dòng vốn FDI đang đổ dồn vào các trung tâm logistics, khu công nghiệp nhằm tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Trong làn sóng này, Newtecons đã bứt phá ngoạn mục để vươn lên top dẫn đầu khối nhà thầu tư nhân. Năm 2025, doanh nghiệp này cán mốc doanh thu khoảng 13.170 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra. Bước sang năm 2026, với khối lượng công việc chuyển tiếp (backlog) khổng lồ lên tới 18.500 tỷ đồng trải dài từ hạ tầng, công nghiệp đến các đại dự án như Lumi Hà Nội, Masteri Grand View hay sân bay Long Thành, Công ty tự tin đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu trên 40%. 

Ricons đã lấy lại phong độ với mức lợi nhuận cao nhất trong nhiều năm. Năm 2024, Công ty đạt 8.011 tỷ đồng doanh thu và khoảng 159 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng hơn 90%. Sang năm 2025, các con số này tiếp tục nhảy vọt lên 9.042 tỷ đồng doanh thu và 377 tỷ lợi nhuận. Nguồn việc dồi dào từ sân bay Long Thành, các khu đô thị quy mô lớn và công trình công nghiệp đã giúp Ricons duy trì lượng hợp đồng cực kỳ ổn định. 

SOL E&C là ngôi sao tăng trưởng bứt tốc nhất trong hệ sinh thái của tỷ phú Nguyễn Bá Dương. Từ mức doanh thu 4.550 tỷ đồng năm 2024, Công ty đã lập kỷ lục vượt 5.300 tỷ đồng vào năm 2025 và đặt mục tiêu tăng trưởng hơn 50% trong năm 2026. SOL E&C tập trung mạnh vào các nhà máy công nghiệp FDI như Nestlé, Coca-Cola, Tetra Pak, giúp doanh nghiệp gần như miễn nhiễm với những cú sốc từ chu kỳ bất động sản dân dụng. 

Phân cực thị trường 
Trong khi khối tư nhân thăng hoa nhờ sự linh hoạt và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về phát triển bền vững của quốc tế, khối các doanh nghiệp có thế mạnh về hạ tầng quốc gia lại đón nhận dòng tiền lớn từ ngân sách. Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) khẳng định vị thế thủ lĩnh khi ghi nhận doanh thu năm 2024 gần 12.900 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế vượt 1.157 tỷ đồng, gấp gần 3 lần năm trước. Sang năm 2025, sự bùng nổ tiếp diễn với doanh thu hơn 16.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt hơn 4.100 tỷ đồng, gấp 3,5 lần. Danh mục thi công trải thảm từ cao tốc, vành đai đến sân bay Long Thành giúp Vinaconex duy trì nguồn thu đa dạng. 

Dự án sân bay quốc tế Long Thành.

“Vua hạ tầng” Tổng Công ty Xây dựng số 1 (CC1) tiếp tục thiết lập kỷ lục doanh thu hơn 11.600 tỷ đồng trong năm 2025, với lượng backlog khổng lồ khoảng 42.500 tỷ đồng nhờ giá trị hợp đồng ký mới đạt gần 18.200 tỷ đồng. Dù phục hồi chậm hơn, Hancorp vẫn giữ vai trò thiết yếu tại các công trình công cộng, bệnh viện, trường học và sân bay Long Thành.  

Sự sống động của bức tranh hiện tại có đóng góp không nhỏ của gói thầu 5.10 (thi công nhà ga hành khách Cảng hàng không quốc tế Long Thành) trị giá khoảng 37.000 tỷ đồng, nơi quy tụ liên danh Vietur bao gồm cả Newtecons, Ricons, SOL E&C, Vinaconex, CC1 và Hancorp. Cùng với đó là “nguồn sống” từ các dự án của Masterise Homes, Vinhomes, CapitaLand, Nam Long và dòng vốn FDI. 

Trước xu hướng này, ông Phan Hữu Duy Quốc, Chủ tịch Hội đồng Quản trị CC1, cho biết Công ty đặt mục tiêu hướng tới quy mô doanh thu tương đương trên 1 tỷ USD trong nhiệm kỳ năm 2026-2031.

Những tảng băng ngầm 
Sự rộn rã của thị trường hiện nay không thể khỏa lấp hoàn toàn những rủi ro ngầm mang tính chu kỳ của ngành. Những “cơn gió ngược” vẫn đang chực chờ. Đó là áp lực biến động giá vật liệu xây dựng và chi phí tài chính có thể ăn mòn biên lợi nhuận mỏng manh. 

“Trong ngành xây dựng, doanh thu lớn chưa đồng nghĩa với lợi nhuận cao. Nếu không có các điều khoản ràng buộc về trượt giá trong hợp đồng, nhà thầu không thể nào sống nổi và toàn bộ dự án sẽ đối mặt với nguy cơ thua lỗ trắng”, ông Thiện của Coteccons nhận định.

Thực tế, rủi ro trượt giá vật tư trong một năm qua là cực kỳ lớn và gây sức ép nặng nề lên toàn ngành. Theo báo cáo giá thị trường quý II/2026 của Bộ Tài chính, bình quân 6 tháng đầu năm, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,72% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, giá thép xây dựng bình quân trong quý đạt khoảng 16.575 đồng/kg, tăng 5,55% so với quý I và cao hơn 9,42% so với cùng kỳ năm 2025.

Đại diện Tập đoàn Cienco 4 cho biết việc tăng giá vật liệu xây dựng diễn biến từ giữa năm 2024 và hiện nay tại gói thầu XL8, chênh lệch giá đấu thầu và giá thực tế của vật liệu cát và đá dăm cấp phối là 150-160%. “Chi phí vật liệu tăng trực tiếp đẩy tổng chi phí dự án vượt quá dự toán ban đầu và ăn mòn lợi nhuận, thậm chí gây thua lỗ, đặc biệt với hợp đồng trọn gói. Việc này đang tạo ra một áp lực tài chính cực lớn, làm cạn kiệt nguồn vốn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tái đầu tư và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị”, lãnh đạo Tập đoàn Xây dựng Miền Trung thông tin với báo chí.

Đặc thù thi công hạ tầng quy mô lớn buộc các nhà thầu lớn phải chịu áp lực khổng lồ về vốn lưu động và dòng tiền khi ứng vốn cho dự án. Tốc độ thanh toán từ chủ đầu tư là biến số rủi ro lớn nhất đe dọa thanh khoản của các nhà thầu. Để giải quyết bài toán này, nhiều nhà thầu đã dựng lên bộ lọc quản trị dự án khắt khe hơn, thậm chí từ chối nhiều dự án lớn. Bên cạnh đó là tăng cường đầu tư cho số hóa, quản trị và công nghệ như BIM, Workday… để tăng năng suất, quản lý chi phí hiệu quả. 

“Biên lợi nhuận phải được bảo vệ từ trước khi ký hợp đồng, không thể đợi đến khi vật giá tăng mới lo xử lý. Chúng tôi phải kiểm tra giá đầu vào bằng nhiều nguồn độc lập, đánh giá năng lực cung ứng tại địa phương và chạy các kịch bản bất lợi”, đại diện Coteccons nhấn mạnh. 

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai trên cả nước, việc kiểm soát biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng và có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho nhà thầu sẽ là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ của các công trình trọng điểm quốc gia.

Thị trường xây dựng năm 2026 đang mở ra chu kỳ tăng trưởng mới. Nhưng trong giai đoạn 2026-2028, cuộc đua sẽ không chỉ là giành giật những siêu dự án ngàn tỷ đồng. Những người chiến thắng cuối cùng sẽ là những người giải được bài toán khó nhất: năng lực quản trị dòng tiền, kiểm soát chi phí một cách kỷ luật và bảo vệ vững chắc biên lợi nhuận.